మాదీ హైదరాబాద్

సిటీ బస్సు మామూలుగా అన్ని ఊళ్ళల్లోలాగా కాకుండా స్టాపుకంటే కొంతదూరం ముందుకు వెళ్ళి ఆగింది. స్టాపులో ఉన్న జనం పోలో మంటూ బస్సు దగ్గరకు ఉరికారు. ఆ జనాల్లో ఒక చిన్నసైజు మహిళామండలి కూడా చీరలు కట్టుకుని రేసులో పాల్గొంటున్న పీటీ ఉష, అశ్వినీ నాచప్ప ల్లాగా పరుగెట్టారు. మా నాన్నా, నేనూ పరిగెత్తాము మందతోబాటు. మా నాన్నెలానో బస్సు ఎక్కేశాడు. నేను కాస్త వెనుకబడ్డాను. బస్సు బయలుదేరేసింది. నేను పరుగు కంటిన్యూ చేశా.

బస్సు అలా బయల్దేరి కాస్త దూరం వెళ్ళగానే స్పీడ్ బ్రేకర్ వచ్చింది. పరిగెత్తుతున్న నేను కడ్డీ పట్టుకుని బస్సులో జొరబడ్డా. పట్టు తప్పబోయి పడిపోబోతున్న నా రెండవ చేతిని బస్సులో ఒకతను పట్టుకుని పైకి లాగేశాడు.

"కాయ్ కు రే! ఛడ్ నా నహీ ఆతా?" - ఇలాంటిదేదో వినబడింది. పక్కన తెల్లటి షేర్వాణీ, గంతల టోపీ, తాంబూల చర్వణం, సెంటు వాసన - ఇత్యాది భూషణాలతో ఇద్దరు సాహెబులు నవ్వుతున్నారు. నేనూ మొహమాటంగా నవ్వాను.

పదిహేడేళ్ళ వయసులో హైదరాబాదుతో నా తొలి అనుబంధం అది. నాయన వెంట ఎమ్సెట్ కౌన్సిలింగు కోసం నగరానికి వచ్చిన రోజులు. ’బస్సులో పరిగెత్తుకుని ఎక్కని హైదరాబాదీ తాబేలై పుట్టున్’ - అని హైదరాబాదు వాళ్ళ నినాదం. వాళ్ళలా చేస్తారనే డ్రయివర్లకు కూడా స్టాపులో బస్సునాపటం ఇష్టం ఉండదు.

అంతకు ముందు చాలా సార్లు బెంగళూరికి వెళ్ళి ఉన్నాను. అయితే బెంగళూరు కు వెళ్ళినప్పుడల్లా, ఒక ఆటవికుడు మొట్టమొదటి సారి నగరానికి వెళ్ళినట్టు ఉండేది. పైపెచ్చు మనది తెలుగు మీడియం కాబట్టి, అక్కడ మా బంధువుల పిల్లకాయలందరూ ఇంగిలీసు కాబట్టి భయంకరమైన పరిస్థితి. నా వేషభాషలు చూసి అందరూ నవ్వేవాళ్ళు. వాళ్ళదీ తప్పులేదు.

"What is your name?" అంటే "I am name Ravi" అంటే నవ్వరా వాళ్ళు?

అలాంటి పరిస్థితిలో ఉన్న నాకు హైదరాబాదు ’కొత్త’గా అనిపించింది. బెంగళూర్లో అపరిచితుడు మనతో ఆంగ్ల భాషలో మాట్లాడతాడు. ఇక్కడో? ’కాయ్ కు రే?’ - హెంత తేడా అసలు? బస్సును పరిగెత్తుకుని ఎక్కుట - ఎంత థ్రిల్లూ? హైదరాబాదుకు ఎట్లైనా సరే మళ్ళీ రావాలి - ఆలోచన పీకేసింది. ఆ ఛాన్సు పది రోజుల్లోనే వచ్చింది. స్టడీ సర్టిఫికెట్ మర్చిపోవడంతోటి, కవున్సిలింగు వాళ్ళు పది రోజుల్లో తెచ్చివ్వమన్నారు. అది తెచ్చివ్వడం కోసం మా నాన్నకు నచ్చజెప్పి నేనొక్కణ్ణీ హైదరాబాదుకు వచ్చాను.  ఈ సారి హైదరాబాదు మరింత అందంగా కనిపించింది. ఉస్మానియా పరిసరాలు భలే ఉన్నాయి! సికిందరాబాదు దగ్గర ఇరానీ చాయ్, నాంపల్లి పుల్లారెడ్డి స్వీట్లూ, కరాచీ బేకరీ బిస్కట్లూ ........హ్మ్... హైదరాబాదు లో ఏదో ఉంది!

ఫ్లాష్ ఫ్రంట్: తదనంతరకాలంలో బస్సులో పరిగెత్తుకుని ఎక్కే ఆర్ట్ ను నేను మాస్టర్ చేసేశాను. ఈ మధ్య తిరిగి హైదరాబాదులో అడుగు పెట్టినప్పుడు ఆ విద్య ప్రదర్శించి, వేగంగా వెళుతున్న బస్సులో విజయవంతంగా ఎక్కి, అందరూ నన్ను ఆరాధనాపూర్వకంగా చూస్తుంటే వాళ్ళవంక ఇలా ఒక లుక్కు ఇచ్చాను.

అయితే మరుసటి క్షణంలో నా మొఖం ఇలా మొఖంలా మారిపోయింది.

నా జేబులో కొత్తగా కొనుక్కున్న HTC మొబయిల్ ఫోను ఎవరో లేపేశారు. నేను బస్సుతో బాటు సమాంతరంగా పరిగెత్తి, సరిగ్గా బస్సు ఎక్కుతున్నప్పుడు ఒకడు న్యూస్ పేపర్ ను అడ్డుపెట్టి దాని కిందుగా చేయిపోనిచ్చి నా పై జేబులో ఉన్న ఫోను ఎత్తేశాడు. బస్సు ఎక్కుతూనే ఇది మెహ్దీ పట్నం బస్సు కాదా? అని అడుగుతూ దిగిపోయాడు....

****************************************************************************

మళ్ళీ భాగ్యనగర దర్శనం ఉద్యోగరీత్యా కలిగింది. ఈ సారి దర్శనం తో బాటు జీవనం కూడా. గుండు బొచ్చు లో....అదేనండి అలాంటిదేదో ఉంది కదా...హ్మ్....గచ్చీబౌలి అని అదన్నమాట. గుండు బొచ్చు ....అదే గచ్చిబౌలి అప్పట్లో చాలా పీస్ ఫుల్ ఏరియా. వినాయక నగర్ లక్ష్మి అనెక్స్ అపార్ట్మెంట్ లో రూమ్మేట్లతో కలిసి సావాసం.

ఓ రోజు...

శ్రీదేవి థియేటర్ లో రాత్రి సెకండ్ షో "జోష్" హిందీ సినిమా టికట్లు పట్టుకొచ్చాడు నా ఫ్రెండు. సినిమా కెళితే మొదలు పెట్టటానికి బాగా లేటయ్యింది. ఇంటికి వచ్చే సరికి రాత్రి ఒకటిన్నర గంటలవుతోంది. గచ్చిబౌలి పక్కన క్వార్టర్స్ లో మా వాడి ఇల్లు. వాడి ఇంటిదగ్గర దిగిపోతే నేను నడుచుకుంటూ వస్తున్నాను. పోలీసు జీపు పక్కన వచ్చి ఆగింది.

"ఏయ్ యాడకెళ్తున్నావ్?" - ఒక అధికార స్వరం
"ఇంటికి సార్"
"యాడకెల్లి వస్తున్నవ్?"
"సినిమాకి"
"టికెట్ చూయించు"
చూపించాను. టికెట్ నూ నన్నూ తేరిపార చూశాడతను. అతని యూనిఫారమ్ మీద ఖాన్ అని రాసుంది.
"హైదరాబాదుకు కొత్తా?" - నా అవతారం చూడగానే పోల్చుకున్నాడతను.
"అవును సార్"
చూడు, నీకింకా తెలుస్త లేదు, హైదరాబాదంటే. రాత్రి పూట తిరగాకు. - కుసో..అని బండ్లో కూర్చోబెట్టుకుని కాస్త దూరంలో ఉన్న ఇంటిదగ్గర దింపాడతను. చిన్న సంఘటన. ఎందుకో అతని మొఖం, ఆ రోజూ అలా నిల్చిపోయినై.

****************************************************************************

మా రూమ్మేట్లు అమెరికాకు పారిపోవడంతోటి గచ్చి బౌలి నుండి సికిందరాబాదుకు షిఫ్ట్ అయాను. కవాడిగూడా లో అపార్ట్ మెంటు. ఆరవ అంతస్తు. ఐదుమంది జనాభా. అందరిదీ మా ఊరే. ఇద్దరు ఉద్యోగులం, ఒకడు నిరుద్యోగి, ఇంకో ఇద్దరు చదువు.

ఆ ఇంటికి వాకబుల్ డిస్టన్స్ లో అబ్బాయ్ మెస్సు.
రన్నబుల్ డిస్టన్స్ లో క్రాస్ రోడ్స్. ఒక కుప్ప సినిమా థియేటర్లు.
జాగబుల్ డిస్టన్స్ లో టాంకు బండ్.

అందరూ సినిమా పిచ్చోళ్ళే. ఇంకేం? ప్రతి శుక్ర, శనివారాలు పండగే పండగ.

అక్కడా ఓ రోజు ... (ఆగస్ట్ 21. 2000 అనుకుంటా)

రాత్రి ఆఫీస్ నుండి వస్తూ వస్తూ రోడ్డు దాటి ఒక కిలో పెరుగు కొనుక్కొచ్చాం (శతమర్కటాలు x 5 = ఐదు వందల కోతులకు సరిపోవాలి కదా). అప్పుడు వర్షం మొదలయ్యింది. అప్పుడు మొదలైన వర్షం రాత్రంతా ఒక్క ఊపు ఊపేసింది. పొద్దున్నే ఆరవ అంతస్తు పక్కన డాబాపైకెళ్ళగానే దూరంగా హుస్సేన్ సాగర్ పరవళ్ళు తొక్కుతా కనిపించింది. నేను ముందు రోజు దాటిన రోడ్డు ప్లేసులో ఆరడుగుల యెత్తులో నీళ్ళు పారుతున్నాయి. ఆ పెట్టె అంగడి లేనే లేదు. భీభత్సం. వరద.

ఆ నీళ్ళల్లో దాటుకుంటూ ఆఫీసుకు బయలు దేరితే బేగంపేట దగ్గర బ్రిడ్జుకు పైన నీళ్ళు!

సీమ నుండి బయటకు అడుగుపెట్టి మొట్టమొదటి సారి నా జీవితంలో వరద అనుభవం.

ఆ రూమూ కొన్ని రోజులకు వదిలి ఒక్కణ్ణే మరోచోటికి షిఫ్టయ్యాను.

****************************************************************************

తాజ్ బంజారాలో అదేదో కంపెనీ లో నడకలోపల ముఖాముఖులు (Walkin interviews) జరుగుతుంటే వెళ్ళాను. ఇట్లాంటి వాటికి ఇస్టార్ హోటల్ లోపలికెళ్ళడం కోసమే అటెండ్ అవడం నాకు హాబీ. అట్లాంటి హై ఫై పరిసరాలను చూస్తేనూ, కోట్లూ గట్రా వేసుకుని సూటుకేసులు పట్టుకొని హడావుడిగా తిరిగే జనాలను చూస్తేనూ నేనొక ఆటవికుణ్ణి అన్న ఫీలింగు నాకు అప్పట్లో. అది పోగొట్టుకోవాలన్న తపనతో అలాంటి రోజుల్లో అట్టాంటి హోటళ్ళ దగ్గర తచ్చాడుతా ఉండేవాణ్ణి.

లిఫ్టు ఎక్కకుండా మెట్లెక్కి పైకెళుతున్నా. (లిఫ్ట్ ఎక్కి మూడవ ఫ్లోర్ కెళటానికి రెండు నొక్కాలా, మూడు నొక్కాలా అని తెలిసి ఛస్తే కదా). అక్కడ లాబీలో ఒక యువకుడు నీలిరంగు గళ్ళ చొక్కా, జన్యువుల (జీన్స్) పంట్లామూ తొడుక్కుని కూర్చుని కాఫీ తాగుతూ పేపర్ చదువుకుంటున్నాడు. అతను పేపర్ నుండి ముఖం తిప్పి నా వంక చూశాడు. ఎంత హేండ్సమ్ గా ఉన్నాడు! బాగా తెలిసిన ముఖమే. ఛప్పున గుర్తుకు రాలే. ఎక్కడ చూశాను? మెట్లెక్కి పై ఫ్లోర్ కెళ్ళిన తర్వాత బల్బు వెలిగింది.

అతను -

అప్పటికతను కొన్ని సినిమాలు తీశాడు రాజకుమారుడు, వగైరా కానీ అంత పెద్ద హిట్లు కావు. భాగ్యనగరంలో ఇలా సైన్మా హీరో మరో చిత్రమైన సందర్భంలో ఒకచోట పుణుకులు తింటూ ఉంటే అగపడ్డాడు. అది మరీ శీను వైట్ల సినిమా సీనులా ఉంటుంది కాబట్టి రాయను.

****************************************************************************

హైదరాబాదులో ఎండాకాలంలో ఒక రోజు.

ఒక లారీలో మామిడి పళ్ళు అమ్ముతున్నారు. అవి నూజివీడు రసాలట. మా వైపు అవి దొరకవు. సరే ఒక కిలో (16 పళ్ళు) తీసుకున్నా. ఇంటికెళ్ళి మింగడం మొదలెడితే పదహారు దగ్గర ఆగింది. అప్పుడే అయిపోయాయా? ఛ. మళ్ళీ దండయాత్ర జరిపి కక్కుర్తిగా మరో మూడు కిలోలు తీసుకొచ్చాను. ఆ మూడు కిలోలు వరుసబెట్టి లాగించేశాను. ఆ రోజు బానే ఉంది. మరుసటి రోజు నుంచీ శరీరం ఇస్త్రీపెట్టెలా మారింది. మా ఫ్రెండ్స్ ఎలానో కనుక్కుని వచ్చి నా బాడీని మోసుకొని పోయి వాళ్ళ రూములో పారేశారు. అక్కడే వారం తిష్ట.

****************************************************************************

అమ్చీ హైదరాబాదులో ఉండగానే మా సంస్థ వాళ్ళు డబ్బులు కట్టి నన్ను జపాను భాష వెలగబెట్టమని శ్రీనగర్ కాలనీ లో ఒక ఇన్స్టిట్యూట్ కు పంపారు. పని చెయ్యమంటే బద్ధకం కానీ, ఇలా ఉద్ధరి బేరాలు తగిలితే విజృంభించమా యేంది? జపనీసు మూడు చెర్రీ బ్లోసమ్ పూవులు, ఆరు చెర్రీ కాయలూ లాగా సాగింది. రేవంతో సాన్ తో కొన్ని అడ్వెంచర్లూ, డిబెంచర్లూ చేయటానికి అవకాశం వచ్చింది. 

ఇంకా హైదరాబాదుతో అనుభవాలు బోల్డు, మినర్వా కాఫీబార్ లో కారప్పొడి ఇడ్లీలు, జయభేరి దగ్గరున్న సీతారామాంజనేయ స్వామి దేవస్థానం, విశాలాంధ్ర పుస్తకాలూ, సికందరాబాద్ సంతోష్ సినిమా లో ఇంగ్లీషు సినేమాలు, పాతనగరం లస్సీ, ఫెలూదా, హర్ష, వెంకటరమణా, అబ్బాయి మెస్సుల్లో మీల్సూ, అభిరుచి లో జున్నూ, శ్రీనగర్ లో నెల్లూరు వాళ్ళ కారం దోసె (ఇప్పుడు లేదు).....ఇంకా మా రూమ్మేట్లు సూర్య, చక్రి గాడి సినిమా కబుర్లూ, భాగ్యనగరంలో వర్షం.....

భాగ్యనగరం - మొదటిసారి ఉద్యోగరీత్యా వచ్చినప్పుడు - నాకు సమయమూ, డబ్బూ రెండూ అవసరమైన రోజులు. అప్పుడు మా అమ్మగారి చివరి రోజులు, ఇంట్లో కొన్ని అప్పులు. మా నాన్న తర్వాత నా హయాం మొదలైన రోజులు. ’భాగ్య’నగరం - పేరు నిలుపుకుంది. ఋణపడేలా చేసుకుంది. చాలా అవసరాలలో భాగ్యనగరం నన్ను ఆదుకొనింది. భాగ్యనగరం తో వ్యక్తిగతంగా నాకు ఏదో అనుబంధం ఉంది. డవుట్ లేదు.

మధురస్వప్నం

రోజూ లాగే మరో పొద్దు పొడిచింది. అదే పొద్దు మునుగుతూనూ ఉంది. ఈ పొద్దుకూ ఎక్కడెక్కడో, ఎన్నో తమ్మిపూలు విరబూసి ఉంటాయ్.  ఈ ఇంటా ఒక తమ్మి విరబూసింది. ఈ రోజు పొద్దునే సంహిత పట్టులంగాలో కనిపించింది. దానికి జుట్టు అంతగా పెరగలేదు. అయినా సరే రెండు క్లిప్పులు పెట్టుకుని, ఒక్కోసారి చిన్న చిన్న మల్లెపూలమాలలు చుట్టుకుని తిరుగుతూంటుంది. భలే నవ్వొస్తుంది. నాన్న బయటికే నవ్వేస్తుంటే అది కొంచెం ఉడుక్కుంటుంది. ఊహూ, ఉడుక్కోవడం కాదు...ఏదో విచిత్రమైన భావం! నాన్న ఎందుకు అమ్మలాగా, అమ్మమ్మలాగా సీరియస్ గా ఉండడు, ఊరికే నవ్వుకుంటూ ఉంటాడు అనేమో!

అవును మరి, అమ్మకూ, అమ్మమ్మలకూ పావడా,అంగీ తడుస్తే కోపం,మట్టిలో ఆడుకుంటే తప్పు, క్రాఫు మాసిపోతేనో, షర్టు నలిగితేనో, ఐస్క్రీం తింటేనో చిన్నపాటి భయం! నాన్నకివేవీ పట్టదు. నాన్న దగ్గర ఫ్రీ!

నాన్న కు బొంగరమాడటం, చేతిలో తిప్పటం వచ్చు ( గోళీలు,బొంగరాలు, చిల్లాకట్టె, బచ్చాలు వంటి విద్యలని ఉగ్గుపాలతో నేర్చుకున్న రక్తం గదా) 

మన్నెప్పుడో రాకరాక ఊర్లో వాన పడితే, తనూ, నాయనా కలిసి గొడుగు పట్టుకుని మిద్దె మీదకెళ్ళారు. కాసేపటికి వానతో బాటు, ఎండ మొదలైంది. దానికి సైడ్ ఎఫెక్ట్ లాగా సరిగ్గా ఇంటికికెదురుగా ఒక రంగురంగులబాణం వచ్చి నిలబడింది. పాప ఆ ఇంద్రచాపాన్ని చూసి దానికంటే అందంగా నవ్వింది. కాసేపటికి మళ్ళీ కాగితపు పడవల పర్వం మొదలయ్యింది. అంతా అయ్యి ఇంటికొస్తే, పాప అమ్మకు పాప, నాన్న ముఖాల్లో వెలుగుకన్నా, పాంటు అంచుల్లో బురద, పావడ అంచుల్లో నీళ్ళు కనబడ్డాయి. తిట్లు మామూలే. నాయన నవ్వు మామూలే. తమ్మి నాన్న వంక చిత్రంగా చూడటమూ మామూలే.

తమ్మికి కాల్లో ముల్లు గుచ్చుకుంటే అందరికీ బాధ. నాన్నకు మాత్రం ఆ ముల్లు తీయడానికి, ఆ ముల్లు ద్వారా తెలుగు నేర్పడానికి ఒక అవకాశం చిక్కిందన్న ఊహ, ఆ ఊహ వలన వచ్చిన నవ్వు.

మరుసట్రోజు పాప అమ్మ దగ్గరకెళ్ళి పెద్దగా అరుస్తా పద్యం చెప్పింది.

చెప్పులోని రాయి, చెవిలోని జోరీగ

కంటిలోని నలుసు, కాలి ముల్లు

ఇంటిలోని పోరు ఇంతింత కాదయా

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

అమ్మకు అందులో మూడవపాదం అన్నిటికన్నా స్పష్టంగా వినిపించింది. నిరసన మామూలే.

*********************************************************

మా తమ్మిని పట్టులంగాలో చూస్తుంటే ఏదో అస్పష్టమైన జ్ఞాపకం, మా అనంతపురంలో కురిసే వానలాగా నాతో దోబూచులాడుతూ ఉంది. అంతే కాదు, అది నా దగ్గర వచ్చి ఏదో ప్రశ్న అడగడం, దానికి నేను బయటికే నవ్వడం వంటివి చూసినప్పుడు కూడా ఏదో సందిగ్ధమైన ఆలోచన. ఎప్పుడో, ఎక్కడో, ఇలాంటిది నా ముందు జరిగింది అని.

ఆ జ్ఞాపకాల సీతాకోక చిలుక ఇదుగో ఈ రాత్రి నా చేతికి పట్టుబడింది.

**************************************************************

అవును. తమ్మి లానే పట్టు లంగా, చిట్టి చిట్టి జడలతో ఉన్న అమ్మాయి నాకు బహుశా ఐదారేళ్ళప్పుడు పరిచయం. ఆ అమ్మాయి మా పక్కింటి సరోజ. బహుశా నా జీవితంలో మొదటి గర్ల్ ఫ్రెండు!

సరోజ పొద్దస్తమానం మా ఇంట్లోనే ఆడుకునేది. మా ఇంట్లోనే భోంచేసేది. పొరుగింటి పుల్ల కూర రుచి అన్న విషయం ఆ వయసులోనే ఆమెకు అర్థమయ్యింది! దానికి భోజనం పెట్టటం అమ్మకు, ఇంట్లో అందరికీ ముచ్చట. అయితే "సుందరాంగులను చూచిన వేళల కొందరికి ముచ్చట" ఎలాగో,"కొందరికి బిత్తర" అలాగే. ఎందుకంటే మదీయులకు అప్పుడు తిండి తినిపించడానికి కొన్ని ప్రోటోకాల్స్ ఉండేవి. కిటికీ పక్కన కూర్చోవాలి, అక్కడ కూర్చుని, పెరుగన్నం తినాలి. తినేప్పుడు ఆకాశవాణి కడపకేంద్రంలో నచ్చిన పాట వినబడాలి. నచ్చినపాట - ఎంతగా నచ్చాలంటే ఆ పాట సినిమా బండిలో వినబడితే ఆ బండి వెనక నడుచుకుంటూ తన్మయత్వంతో వెళ్ళిపోయేంత మంచిపాట అన్నమాట.

తిండికి ఇంత హంగామాని చూసి సరోజ నవ్వితే సూర్యుడు సిగ్గుపడి మబ్బులదాపునకెళ్ళిపోడూ!

ట్రాన్సిస్టర్ లో అయిపోయిన సెల్సూ, కొయ్య ఏనుగు బొమ్మా, కొన్ని ప్లాస్టిక్ బొమ్మలూ మా ఇంట ఉండేవి. ఒక ఏడెనిమిది సెల్స్ ను రౌండు గా పెట్టి, వాటిపై మరికొన్నిటిని, వాటిపైన వీలైతే ఒకసెల్ ను ఇలా అమర్చి ఆడుకొంటుంటే, సరోజ పట్టుపావడతో రెండు జళ్ళతో మా ఇంటికి వచ్చేది. భోజనాల సమయానికి కొంచెం ముందుగా. అంత కన్స్ట్రక్టివ్ గా ఆలోచించడం ఆ పాపాయికి రాదు కాబట్టి ఏదో అలా చూసి వెళ్ళిపోయేది.

చందమామలో భల్లూక మాంత్రికుడు సీరియల్ వచ్చే రోజులవి.

మాచిరాజు కామేశ్వరరావు కథల్లో ’కట్నం’ అనే పదం ఎప్పుడూ వస్తుంది. అదేంటి అని అడిగితే మా అమ్మ చెప్పలేదు. భల్లూకమాంత్రికుడు చివర్లో ’ఇంకా ఉంది’ అంటే ఆ ’ఇంకా’ ఎక్కడ ఉందో ఎవరూ చెప్పరు. సరోజకు మాత్రం వాళ్ళ నాన్న రాత్రి పూట మడతకుర్చీలో పడుకుని చుక్కలు చూపిస్తా ఏవో కథలు చెప్పేవాడు.  నాన్న చేతిలోనే అలా నిద్రపోయేది.

నాకు బాగా జ్ఞాపకమున్న ఒకరోజు. సరోజ మామూలుగానే మధ్యాహ్నానికి కాస్త ముందు మా ఇంటికి రావాలన్న ప్లానుతో ఉంది. వాళ్ళమ్మకు పొద్దస్తమానం పాప అలా పక్కింటికి వెళడం తప్పని, దానికి సర్ది చెప్పాలని తాపత్రయం. అందుకని ముందుగానే భోజనం తినిపించెయ్యాలనుకుంది. ఊహూ. కుదరదు! అరచేతిని అడ్డుపెట్టి సూర్యకాంతిని ఆపడం ఎలా కుదరదో, అలా సరోజ చేత పక్కింటికి వెళ్ళడం మానిపించడం అమ్మకు కుదరలేదు. వాళ్ళ అమ్మకు కోపం వచ్చింది. రెండు దెబ్బలేసింది.

అంతే! ఆ పాప ఏడుపు లంకించుకుంది. ఏమయ్యిందో, ఎలా వినబడిందో తెలియదు. వాళ్ళ నాన్న ఆఫీసు నుండి వచ్చాడు. పాపను సముదాయించాడు. ఆ తర్వాత మా ఇంట్లో ఆడుకోవటానికి పంపాడు!

ఇసుకలో ఆడుకుని బట్టలు పాడుచేసుకుంటే అమ్మ బట్టలు పాడయ్యాయంటే ఏం కాదని సరోజ నాన్న ఎత్తుకుని ముద్దుచేసేవాడు.

ఆ పాప వాళ్ళ నాన్న గారికి ట్రాన్స్ ఫర్ అయింది. ఆ తర్వాత ఎక్కడకు వెళ్ళిపోయారో తెలియదు. వాళ్ళ ఆచూకీ లేదు! అంతే! ఆ కథ ఒక ముగిసిపోయిన అందమైన అస్పష్టమైన మధుర స్వప్నం!

తమ్మి రాత్రి పూట అన్ని నక్షత్రాలు ఎక్కణ్ణుంచి వస్తాయని అనుమానం! అవన్నీ చిన్న పిల్లలై భూమీదకు వస్తాయని, ఒక నక్షత్రం పోతే మరొకటొస్తుందని నాన్న నవ్వు దాచుకుంటూ చెబుతున్నాడు. తమ్మికి నాన్న తప్పు చెబుతున్నాడా అని ఏదో అనుమానం. దాని ముఖం చూసి దాన్ని బోల్తా కొట్టించానని నాన్నకు నవ్వు!

సరోజ వాళ్ళ నాన్న కూడా ఇలానే నవ్వేవాడు!

అవును! పాపాయి పుట్టినప్పుడే ఆ ఇంట్లో నాన్న కూడా పుడతాడు! ఆ పుట్టుక తామర పువ్వు విరిసినంత అందంగా ఉంటుంది.

అమృతత్వం నుంచీ అమృతత్వం లోకి...

కృష్ణ పారుతోంది.. గునగున నడిచే చిన్ని పాపాయి గజ్జెల సవ్వడిలా బుడిబుడి ధ్వానాలతో..
కృష్ణ పారుతోంది..శ్రీకృష్ణుని మురళీనాదంలా ప్రకృతిని మైమరపిస్తూ ..
కృష్ణ పారుతోంది..తనలోని ప్రాణశక్తిని ఘనీభవింపజేసి సస్యరాశులకందిస్తూ.,
కృష్ణ పారుతోంది..తనలోని స్వచ్ఛమైన ప్రేమను రంగరించి పచ్చని పంటచేల చీరను భూమితల్లికి చుట్టబెడుతూ..
కృష్ణ పారుతోంది.. జలబిందువుల ఇంద్రనీలాలరాశులను దొరలిస్తూ.. తుళ్ళుతూ..తనలోంచి తనలోకి..చల్లగా.. మెల్లగా .. అమ్మలా .. కమ్మగా.. నవ్వుతూ..

ఆ పక్కనున్న బ్రిడ్జి కావతల ఎవరో రాజు తన శత్రువుల నుండి తప్పుకుందుకు కాబోలు నది మధ్యలో గుట్టమీద ఇల్లు అనబడే కోట కట్టుకున్నాడు. ఆయన ఖాళీ చేసివెళ్ళిపోయినా, కృష్ణ తాలూకు నల్లని నలుపును గోడలమీద ప్రతిఫలింపజేస్తూ, ’టులెట్’ బోర్డు పెట్టినా ఎవరూ ముట్టుకోని దశలో ఆయన ఇల్లు అలాగే ఉంది.

బ్రిడ్జికి ఇటువైపు విశాలమైన స్నానఘట్టాలు, అందులో స్నానాదికాలు చేస్తున్న మనుషులు, దూరంగా చిన్నపిల్లల గుంపు నీళ్ళల్లో ఈదులాడుతూ తుళ్ళుతూ కేరింతలు.. ఒడ్డున విగ్రహాలు, చిన్న చిన్న అంగళ్ళూ, తనచుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని చూస్తూ, తనలోకి అడుగుపెట్టిన వారి మాలిన్యాన్ని కడిగేస్తూ, మనసును తేటపరుస్తూ గలగలలాడుతోంది.

నది - 

ధ్యానానికి ఇంతకన్నా మంచి ఉదాహరణ దొరకదేమో! అందుచేతనే హెర్మన్ హెస్సే సిద్ధార్థుడు జీవిత చరమాంకంలో నదిలో పడవ నడుపుతూ, నదితో ఊసులాడుతూ, బౌద్ధిక జ్ఞానానికతీతమైన పూర్ణ(శూన్య)త్వాన్ని ఆవిష్కరించుకుంటాడు.

You cannot step in to the same river twice - అని హెరాక్లిటస్.
అవును.
నది బయటకు కనిపించే ఒక నిశ్చలత్వం.
అంతర్గతంగా ఒక అనిశ్చల ప్రవాహం.
మొత్తంగా నిశ్చలమూ, అనిశ్చలమూ రెంటికీ అతీతం.
అంటే నిశ్చలమూ, అనిశ్చలమూ రెండూ కానిది కూడానూ.

తదేజతి తన్నైజతి తద్దూరే తద్వంతికే । తదంతరస్య సర్వస్య తదు సర్వస్యాస్య బాహ్యతః ||

నది ఒక పూర్ణత్వమూ, నది ఒక శూన్యత్వమూ కూడానూ.

ఆ పూర్ణత్వాన్నేనేమో వేద ఋషి ఇలా ఘోషిస్తాడు.

ఆపోవా ఇదగుం సర్వమ్ ,విశ్వాభూతాని ఆపః, ప్రాణావాపః, పశవ ఆపః, అన్నమాపః, అమృతమాపః, సమ్రాడాపః, విరాడాపః, ఛందాగుంసి ఆపః, భూర్భువస్సువరాప ఓమ్...

జగత్తులో సర్వమూ జలమే. ప్రాణము నీరే, పశువులు నీరే, అన్నమూ నీరే, అముతమూ నీరే, సార్వభౌముడు నీరే, బ్రహ్మస్వరూపమూ నీరే, ముల్లోకాల్లో సర్వమూ నీరే....

నది ఒక సౌందర్యం.

నది ప్రాణం, బీజమూ, మరణమూ, అమృతమూ, అమృతత్వమూనూ.

ఎవరో తమ అయినవాళ్ళ చితాభస్మాన్ని నిమజ్జనం చేస్తున్నారు. ఆ పక్కనే ఒడ్డున వారగా తామర పూల మొక్కలు, నీటిలో తేలుతూ ఉన్నై. ఆ మరణం తాలూకు చిహ్నమైన చితాభస్మం కృష్ణ ప్రవాహం ద్వారా చైతన్యం పుంజుకుని ఒక తామరపూవుకు జన్మనిస్తుందేమో!

అలాంటి ఒక అమ్మ ప్రాణం అనే జీవచైతన్యపు ప్రవాహం పంచభూతాలలో ఒకటైన నీటిలో (కృష్ణలో) నిమజ్జనమై ఆ తర్వాత కొన్నేళ్ళకు మరొక తమ్మిపూవంటి ’అమ్మలు’గా మా ఇంట్లో జన్మించింది!

సృష్టి అనంతం - కృష్ణ ప్రవాహం లాగే.

ఈ ప్రవాహం -

అమృతత్వం నుంచి అమృతత్వం లోకి...

షాడో ... షాడో ... షాడో...

- గుండెల మీద పదిటన్నుల బండరాయి పడ్డట్టు ఉక్కిరిబిక్కిరయ్యాడు
- విపరీతమైన ఆలోచనలతో కందిరీగల తుట్టెలా తయారయ్యింది షాడో అంతరంగం
- అంతటితో షాడో వెన్నంటి వచ్చిన అదృష్టదేవత ముఖం చాటు చేసింది.
- తాషామర్బా లాంటి కంఠం తో అరుస్తూ...
- ’గెట్ బేక్ ఎవ్రీబడీ’ - ఎందుకు? ఏమిటి? అని ప్రశ్నలు వెయ్యలేదెవ్వరు..
- అప్రయత్నంగా చలిగాలి వీచినట్లు జలదరించింది.
- అత్యంతప్రమాదకరమైన సైడ్ కిక్ డెలివరీ చేశాడు.
- అబే దొంగనాయాళ్ళలారా, ఈ గంగారాం నే అడ్డుకుంటార్రా?
- ’తీర్చుకుంటాను ఫ్రెండ్. నిన్ను ఈ గతికి గురిచేసిన వాణ్ణి ఇంతకన్నా దారుణమైన మరణానికి గురిచేసి గాని విశ్రమించను’.
- నల్లటి పరదాలు కళ్ళముందు ప్రత్యక్షమవుతుండగా నేలపైకి జారిపోయాడు.
- బుగ్గల మీదకు కారింది వెచ్చటి కన్నీరు
- ముఖమంతా నవ్వులమయం చేసుకుంటూ..
- అసహ్యంగా చూస్తూ సిగరెట్టు వెలిగించాడు
- రాగయుక్తంగా అంటూ...

ఈ వాక్యాలు మీకు అర్థమయితే మీ మదిలో ఓ చిన్న చిరునవ్వు కదులుతూ ఉండాలి.

బాగా అలసిపోయి మీరు ఇంటికి వచ్చారు. కాస్త రిలాక్స్ అవుదామనుకుంటున్నారు. అప్పుడు యే తత్త్వవేత్త పుస్తకమో, మహాకావ్యమో, ఉత్తమ నవలో, హృదయాలు పిండేసే కథో మీ ముందు పెడితే ఆ పుస్తకమక్కడ పెట్టిన వాడిని ’ఫెడీ’ మని తందామనిపిస్తుంది. అలాంటి సమయంలో మాంఛి కాఫీ లాంటి పుస్తకమొకటి చేతిలో పడిందా, మీ తల్నొప్పి, గిల్నొప్పి చేత్తో తీసేసినట్టు మటుమాయం. అదుగో - అలాంటివే ఈ షాడో పుస్తకాలు.

1980 దశకం చివరా, 90 ప్రథమార్థం లో కాలేజీ చదువులు చదివిన వాళ్ళకు వాళ్ళ జీవితంలో ఈ క్రింది సంఘటనలు ఏదో ఒకసారి, ఎలాగోలా అసలు రంగుతోనో, రంగుమార్చుకునో ఎదురయి ఉండకపోవు.

అమ్మా నాన్నా, షాడో బుక్కులు చదవనివ్వడం లేదు. ఈ బుక్కులు చదివితే చెడిపోతారనో, లేకపోతే అలవాటు పడి పరీక్షలకు చదివి ఛావరనో వాళ్ళ ’ఇది’. శతకోటి దరిద్రాలకు అనంతకోటి ఉపాయాలు. అట్టాంటి ఒకానొక ఉపాయం పేరు కంబైన్డ్ స్టడీ. ఫ్రెండింట్లో మేడపైన మకాం. బాడుగ పుస్తకాల వాడి దగ్గర ఓ నాలుగైదు పుస్తకాలు అప్పటికే సహృదయుడొక్కడు తీసి ఉంచాడు. ఇక ఆ పూటంతా పండగే పండగ. కంబైన్డ్ స్టడీయే స్టడీ!!

మనకో థిక్కెస్టు ఫ్రెండు. అయితే వాడు మీ దగ్గర బాడుగ పుస్తకం తీసుకుని పోగొట్టాడు. అడిగితే దబాయిస్తున్నాడు. ఇవతల బాడుగ షాపు వాడు అరెస్టు వారంటు ఇష్యూ చేసి తిరుగుతూ ఉన్నాడు. చివరికి టెక్స్ట్ పుస్తకం పాత పుస్తకాల షాపులో అమ్మితే ఆ పీడ వదిలింది. అంతా అయిన తర్వాత ’ఫ్రెండు’ జాతీయం చేసిన పుస్తకాన్ని ఓపన్ గా తెచ్చి కళ్ళముందే చదువుతూ ఉన్నాడు!!!

ఇంగిలీసు పరీక్ష మరుసట్రోజే. అయితే మన టెన్షన్ అందుక్కాదు. సగం చదివిన షాడో పుస్తకం ఆ రోజు ఎలాగైనా పూర్తి చెయ్యాలి. ఎట్టకేలకు మన పని పూర్తి చేశాం. మరుసట్రోజు ఇంగిలీసు కోసం ’బూన్ టు ఇంటర్ ఇంగిలీసు’ లో తెలుగులో రాసిన ఎస్సేలు చదువుకెళ్ళాం. మనకొచ్చిన అతి భయంకరమైన ఇంగిలీసును పరీక్షలో ప్రదర్శించాం. ఆ ఉత్తమ ప్రదర్శనకు తగిన ఫలితమూ వస్తుందని తెలుసు. మనకు బాధే (సిగ్గే) లేదు. షాడో పుస్తకం చదివిన సంతోషం ముందు ఏదీ నిలవదు.

అమ్మ - షాడో పుస్తకం చదవనివ్వట్లేదు. ఒక చిన్న ఎత్తు వేశాం. రెండు భాగాలున్న మాంఛి నవలొకటి తీసుకొచ్చి బాడుగ షాపు వాడి దగ్గర నుండి తెచ్చి ఇంట్లో పెట్టాం. అమ్మ ఆ పుస్తకం తీరికున్నప్పుడు చదివి పూర్తి చేసింది. ఆ పుస్తకం తిరిగిచ్చేసి రెండో భాగం పట్టుకు రమ్మంది. ఇప్పుడు బాల్ మన కోర్టులో ఉంది కాబట్టి ’అమా, నేనూ ఒక బుక్కు తెచ్చుకుంటా’  అనేసి ఆ పుస్తకం తో బాటు అఫిషియల్ గా మనక్కావలసిన పుస్తకం తెచ్చుకున్నాం.

’నువ్వు ఇలాంటి పుస్తకాలు కూడా చదువుతావా?’ - ఇంటికి వచ్చిన నాన్న గారి హైక్లాసు హైటెక్కు బంధువులెవరో అడిగారు. వాళ్ళ ఇళ్ళలో ఉత్తమాభిరుచి పేరు ’ఇంగ్లీషు అమర్ చిత్రకథ’. కసి రేగింది. మన ఫ్రెండ్స్ మధ్య డిస్కషన్ తెచ్చాం. హాశ్చర్యం! వాళ్ళ ఇళ్ళలోనూ ఇలాంటి సీన్లేనట. అసలు షాడో పుస్తకాలు చదివితే ఎన్ని దేశాల రాజధానుల పేర్లు తెలుస్తాయ్? అసలు సీ ఐ బీ (ఇది సీబీఐ కాదు. కాదని కుంచెం తెలిసినా వొప్పుకోకూడదని, రెండూ ఒకటే అని ఎప్పుడో డిసైడు అయిపోయినాం) ఎలా పని చేస్తోందో ఇంతకంటే బాగ ఎవరు చెప్తారు? అమర్ చిత్రకథల్లో చెప్పే రామాయణాలు, భారతాలు అప్పటికే ఎన్ని హరికథల్లో, పురాణ కాలక్షేపాల్లో విన్లేదు? ’చిచ్చీ ఈ పెద్దాళ్ళున్నారే’ అనే డయలాగ్ అప్పట్లో లేదు కానీ ఉంటే అదే అనుకొని ఉండేటోల్లం. ఎవరు అడ్డొచ్చినా షాడోని నీడలాగ అనుసరిస్తామని ఫ్రెండ్సు ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాం!!!

ఇలా రకరకాల కథలు.

చదవడం లో మొదట చందమామ, బొమ్మరిల్లు, బాలజ్యోతి, ఆ తర్వాత కొంచెం తక్కువ స్టాండర్డువైన బాలభారతి, బాలమిత్ర, బుజ్జాయి, ఆ తర్వాత ఆంధ్రజ్యోతి లేదా ప్రభలో అక్కడక్కడా కొన్ని ఫీచర్సు (సినబ్బ కతలు, మిట్టురోడి కతలు, నండూరి విశ్వదర్శనం, టీ కప్పులో తుఫాను, కథాకళి, ఫిడేలు రాగాలు వగైరా), ఆ తర్వాత సీరియల్సు, ఆ తర్వాత యండమూరి, మల్లాది, చందు సోంబాబు, యర్రంశెట్టి సాయి వగైరా వగైరా....

ఈ తర్వాత లేటుగా వచ్చినా లేటెస్టుగా వచ్చినాయన షాడో గారు. మిరపకాయల పొట్లం తాలూకు పేపర్లోనూ ఏదైనా ఇంటరెస్టింగా ఉందేమో అని చదివే రోజులు. అమ్మా నాన్నా యేమో ’హిందూ’ పేపర్ చదవరా, మంగళవారం నాపొద్దు అదేదో ’నో యువర్ ఇంగిలీసు’ అని వస్తుందంట, అని టార్చర్ పెడుతూంటే, హిందూ చదివితే ఇంగిలీసొస్తుంది కానీ న్యూసు తెలీదని, న్యూసు పేపర్ న్యూసు కోసముండాల గానీ, ఇంగిలీసు కోసం గాదని తిరుగుబాటు ప్రకటించేసిన రోజులు. అప్పుడు పరిచయమైన షాడో....

షాడో స్పై అడ్వెంచర్ అని షాడో స్పై థ్రిల్లర్ అని రెండు కేటగిరీలు. ఇందులో మొదటిదే చాలామందికి ఇష్టమని నా గెస్సింగు. మొదటి దాంట్లో గంగారాం, రెండవ కేటగిరీలో ముకేషు, శ్రీకరూ, బిందూ, కులకర్ణి గారు ముఖ్యమైన వాళ్ళు. మొదటి రకం పుస్తకాల్లో షాడో ఊర్లోకి ఎంటరవుతూనే సేట్ మంఘారాం ఇంట్లో దొంగతనం చేసి, దస్తావేజులు గాల్లోకి విరజిమ్ముతాడు. ఇదంతా చెప్పడు. కేరక్టర్ల ద్వారా చెప్పిస్తాడు. ఒక పోలీసాయన షాడో కోసం తిరుగుతా ఉంటాడు. ఒక దీనమైన పాత్ర షాడో కోసం ఎదురుచూస్తూ ఉంటది. ఇట్లా కథ సాగిపోతుంది.

రెండవరకంలోనైతే షాడో ఏదో దేశంలో అడుగుపెడతాడు. దిగగానే ఫైటు. అతణ్ణి కలుసుకోవాలనుకున్న సీక్రెట్ ఏజెంట్ చచ్చిపోతాడు. ఆ మధ్యలో అక్కడికెందుకొచ్చాడో చెప్పే మినీ ఫ్లాష్ బాకు. ఆ తర్వాత చివరి వరకూ ఉత్కంఠ! ఈ షాడో ఎక్కడికిపోయినా ఒకటే భాష ఎట్లా మాట్లాడుతాడని, అతనికి వయసు మీదపడదా అని, అతను చచ్చిపోడా అని డవుట్లు వస్తే వాడికి షాడో మార్కు వంద సైడ్ కిక్ లు ఫ్రీ.

షాడో ని చూసి ’బుల్లెట్’ అని ఒక రచయిత మొదలెట్టాడు. సేం కాన్సెప్టు. అయితే అంత క్లిక్ అయినట్లు లేదు.

అప్పట్లో ఈ షాడో పుస్తకాలు ఎందరికో జీవన భృతిగా మారాయ్. ఎంతో మంది విద్యార్థులకు పరీక్షలంటే ఏదో ప్రాణసమస్య అనే ఫీలింగు కలుగనీకుండా కాపాడినయ్. ఎందరో భర్తారావులకు భార్యలతో పోట్లాడే ఛాన్స్ యీకుండా టైమ్ సేవ్ చేసి రక్షించాయ్. నాలాంటి వాళ్ళకు ఎందరికో ’చదవడం’ ఏమిటో నేర్పించినయ్. నిజంగా షాడో వచ్చినా అలాంటి పనులు చెయ్యలేడేమో గానీ ఆ ’మధుబాబు’ అనే ఆయన చేశాడు.

చాలా రోజులు మధుబాబు గారంటే షాడో లాగా ఎదురైన విలన్లను సింహనాదం చేసి, రెండుకాళ్ళతో ఎదుటి వాని గుండెపై ’ఫెడీ’ మని తన్నగలిగే శక్తిమంతుడిలాగా, నూనూగు మీసాల యువకునిలా, కుంగ్ ఫూ లో నిష్ణాతునిలా, కంటికి కనిపించనంత వేగంగా కదిలే వ్యక్తిలా ఊహించుకున్నాం. ఆయన కనీసం ’కులకర్ణి’ లా కూడా ఉండరని స్వాతి వారపత్రికలో అప్పుడెప్పుడో ఫుటో వచ్చినప్పుడు తెలిసింది. కళ్ళద్దాలు పెట్టుకుని సాదాసీదాగా ఉన్నారాయన.

కావ్యాలని, విమర్శలని, ఉత్తమ కథలని, సాహిత్యమని,చర్చలని మరోటని, మనలో చిన్నపిల్లవానికి రంగులు కొట్టి భేషజంతో పులివేషకాలాడుతున్న రోజుల్లోకి వచ్చి పడినాం. ఇప్పుడు షాడో అంటే నవ్వులాట. ఈ నవ్వులాట వెనుక ఎంత స్వచ్ఛమైన నవ్వులుండేవో! ఆ నాటి మా ఊహల పూలతోటల తోటమాలి మధుబాబు గారికి కుంగ్ ఫూ స్టైల్లో ఒక నమస్కారం.

* షాడో పుస్తకాలు కినిగె లో లభ్యం.

మూగోళ్ళ తోట

జనార్దనరెడ్డి నా వంక విచిత్రంగా చూసినాడు. వాడి చూపును చూసి నాకెందుకో భలే ముచ్చటేసింది. పలుకరించినా. వాడు తిరిగి బదులివ్వలేదు. రోంతలికి వాడి చూపుల్లో విచిత్రం కొంచెం కొంచెంగా సర్దుకుని మట్టసంగా ఐనాడు. నాతోబాటూ మా ఆవిడా, పాఠశాలలో ఆమె తోటి టీచర్లూ, ఇంకా స్టాఫు, అక్కడ కొట్టంలో జనార్దనరెడ్డి వాళ్ళ ఇంటి ఆడవాళ్ళూ.. ఇంతమంది ఉన్నా, నాకెందుకో వాడితోనే ఊసులాడాలానీ, ఆ అందమైన సాయంత్రం ఆడుకోవాలని అనిపించింది. వాడు అంతమంది మధ్య నాదగ్గర మొగమాటం లేకుండా దగ్గరికి రాగలిగినాడు కానీ మాట్లాడడు.

ఆ పిల్లోని నోట పలుకు రాకపోవడానికి కారణం తెలిసి, ఆ రోజు బలవంతంగా నా ఉద్వేగాన్ని అణుచుకోవలసి వచ్చింది. జనార్దనరెడ్డి పుట్టుమూగి. అతడే కాదు, వాళ్ళ నాన్న, ఇద్దరు పెదనాన్నలూ ఎందుకనో యేమో మూగవాళ్ళు.(అందుకనేనేమో, దేవుడిభాష మౌనాన్ని అర్థం చేసుకున్న వానికి మనుషుల గోల చూసి చిత్రమనిపించుంటుంది. దేవుని భాష, గీర్వాణమూ, ప్రాకృతమూ కాదు. మౌనమే ఆయన భాష. కావాలంటే ఈ సారి ప్రశాంతమైన దేవళంలో శివుని లింగం ఎదురుగానో, అమ్మవారి ముంగిటనో నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని కళ్ళుమూసుకోండి. ఒట్టు. దేవుని పలుకరింపు వినబడుతుంది. ఇంకా పెద్దమనసున్న వానికి దేవుని గుడే అక్కర్లే, యే చెట్టుకిందనో అందమైన పూట కూర్చుంటే చాలు)

రెడ్డేర్ల తోటలో మామిడిచెట్లూ, పనస చెట్టూ, కొబ్బరి బొండాలు, పక్కనున్న బాయి, దూడ, ఇవన్నీ మమ్మల్నా రోజు ఆప్యాయంగా పలకరించినై. మమ్మల్ని కట్టమీద కూర్చోమని రెడ్డి చెట్టుపైనెక్కి కొబ్బరి బొండాలు దింపినాడు. నవనవలాడే పచ్చిమామిడి కాయలు ఎవరికాళ్ళు కోసుకుని ఒకపక్క ఉప్పురాసుకుని నముల్తా మురిసిపోతున్నారు.

నాకు మాత్రం వాటికన్నా మా జనార్దనరెడ్డి లోటాలో తెచ్చుకున్న బొరుగులు వాడికి తినిపిస్తా, ఒకట్రెండు పలుకులు నేనూ నోట్లో యేసుకుంటా ఉంటే, అహా అనిపించింది.

రెడ్డెర్ల ఇంటాడంగులు మాట్లాడిస్తా, పొలం కబుర్లు చెప్పిరి. అందర్లోకి చిన్నోడంట ఇప్పుడు పొలం చూస్తా ఉండేది. యే యేడికాయేడు ఎట్లో నెగ్గుకొస్తన్నామని చెప్పినాదాయమ్మ. ఆ మహాతల్లికి, మాకు ఏం సమ్మందమని? మామిడికాయలు కోసిచ్చి, ఉప్పూకారం తెచ్చిచ్చి, బొండాలు తాపి, తోటకి మళ్ళీ రమ్మని పిలిచిందాయమ్మ.

సాయంత్రం బండిమీద తిమ్మాపురంలో శనక్కాయలతోట కాడికి, ఆడ నుండి మూగోళ్ళ తోటకూ బైల్దేరి, పొద్దుగుంకే వేళ చంద్రుడు, సూర్యుడు డ్యూటీలు మార్చుకునే టయానికి తిరిగొస్తిమి.

బండి మీద ఊరేగటం భలే ముచ్చట. 

ఇప్పటికి మూడున్నరేండ్ల ముందర ముచ్చట ఇది.  టీవీ సీరియళ్ళూ, క్రికెట్టు మజా, ఫ్రిజ్జు నీళ్ళూ, సోఫాసెట్టు మెత్తదనం, ఫ్యాను గాలి, లాప్ టాపులో intellectual ejaculations, దవడలల్లాడించడానికి ఏదో జంక్ ఫుడ్డు ఇయేవీ లేని ఒక సాయంకాలం అది. మొబైల్ ఫోను సిగ్నలు కూడా లేదు. శుభం.

జనార్దనరెడ్డి ని మర్చిపోలేను. వాని చూపును కూడా. మళ్ళీ వాణ్ణి చూసే ధైర్యం మటుకు నాకు లేదు. వాడు బాగుంటే అంతే చాలు.

ఈ ముచ్చటనంతా కళ్ళున్నాయో లేవో తెలవదు కానీ తనకళ్ళతో కాక, మనసుతో చూసిన ప్రాణి ఇంకొకరున్నారు. దాని పేరు సంహిత. అవును. అప్పుడు మా ఆవిడ దౌహృద :).

సప్తగిరి - శేషగిరి

ఈ శీర్షికకు సప్తగిరి - శేషగిరి అని పేరు పెట్టాలా? లేక శేషగిరి - సప్తగిరి అని అనాలా అని రాస్తుండగా అనుమానం వస్తూంది. దేముడి పల్లకీని బోయీ మోస్తున్నాడు అనడం కరెక్టా లేక బోయీ మోస్తున్న దేవుడి పల్లకీ అనడం సబబా?

****************************************************

సప్తగిరి - తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారి ఈ పత్రిక మా ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఉంటుండేది. బాలజ్యోతి, చందమామ, ఆంధ్రజ్యోతి - ఈ పత్రికలను వచ్చిన వెంటనే చదివేసేవాళ్ళం కానీ సప్తగిరి పత్రికను మాత్రం ఎప్పుడైనా ఒకసారి అలా తిరగేసేవాళ్ళం. అలాగని పత్రిక మా ఇంట ఉండక పోవడమంటూ ప్రశ్నే వచ్చేది కాదు. 

అలా సప్తగిరి పత్రిక - స్వామి వారి సుప్రభాతం బ్రాహ్మీ ముహూర్తంలో ఠంచనుగా పలికినట్టు ప్రతినెల మొదటి తారీకున ఇంటింటికి వచ్చి చేరడానికి కారణం శేషగిరి.

శేషగిరి - బ్రహ్మానందం లాంటి కేరక్టరు. తోడుగా అమాయకత్వం, వలయాలు వలయాలుగా కనబడే భూతద్దాలు. అంత దప్పమైన అద్దాలు ఉన్నా కూడా కనబడని కళ్ళు, తనకు కళ్ళు కనబడవని ఇతరులకు తెలియనివ్వరాదన్న తపనా, అప్పుడప్పుడూ స్టైలుగా నోట్లో వెలిగే చార్మినార్ సిగరెట్టు, కూసింత మతిస్థిమితం లేకపోవడం....ఈతడు సప్తగిరి పత్రికకు ఏజెంట్. తర్వాత్తర్వాత రామకృష్ణప్రభ, ఇలాంటి ఇంకొన్ని అధ్యాత్మికపత్రికలకు ఏజెంట్ అయాడు. సప్తగిరిని మా ఇంటికి, ఇంకా అనేకుల ఇళ్ళకు క్రమం తప్పకుండా మోయడం ఈయన వృత్తి.

శేషగిరి మాధ్వుల ఇంటిబిడ్డ, చదువు అబ్బలేదు. అన్నయ్యకు ఊళ్ళో మంచి పరపతి ఉంది, కానీ శేషగిరి తన తమ్ముడు అంటే బయట నామోషీ కాబోలు. సప్తగిరి వాసుని సేవకు అంకితం చేసి ఈ పత్రికను అమ్ముకు బతకమన్నాడు. ఓ శుభముహూర్తాన శేషగిరి నడుముకు ఒక సంచీ వేలాడదీసుకుని బయలుదేరేడు. వెనుదిరిగి చూడలేదు. సప్తగిరి పత్రిక వెల ఒక్కరూపాయ (ఇప్పుడు ఐదు రూపాయలు) అప్పట్లో. ఎన్ని సప్తగిరి పత్రికలు అమ్మితే తన అవసరాలు తీరేవో ఏమో మరి. తన అన్నయ్య ఇంట్లో భోజనానికి మాత్రం లోటు ఉండేది కాదనుకుంటా.

పగలంతా కోదండరామస్వామి దేవళం, సాయంత్రం రాఘవేంద్రస్వామి, దేవళానికి ఠంచనుగా వచ్చే భక్తులకు అతను పరిచయమే. ఏ పూటైనా మధ్యాహ్నం వరకూ ఉంటే గుడి మూసిన తర్వాత మంటపంలో చిన్నగా కునుకు తీసేవాడు.  

తనకు కళ్ళు కనబడవని తెలిసి ’శేషగిరీ’ అని వెనుకనుండి పిలిచి అతను అయోమయంగా తిరిగి చూస్తే -స్థంభాల వెనుక దాక్కుని కిసుక్కున నవ్వుకునే పిల్లకాయలు,  చెల్లని నోటు ఇచ్చి కనుక్కుంటాడా లేడా అని ఆటపట్టించే పెద్దవాళ్ళు, సప్తగిరి ఇచ్చెయ్ వచ్చేనెల డబ్బులిస్తానని ఉబుసుపోక మాటాడే అరువు బేరాలు, అంతోటి అన్నయ్యకు ఇట్టాంటి తమ్ముడేమిటి? ఏదో పాపం చేసుంటాడు (మనకలాంటి ఖర్మ తగల్లేదు!) అని ఇతరులపాపాన్ని ఊహించుకుని తమ పుణ్యాన్ని బేరీజు వేసుకుని కించిత్తు గర్వపడే ధర్మాత్ములు, అమాయకుణ్ణి ఆటపట్టించడం తెలివితేటలకు నిదర్శనమని భావించే అతితెలివిరాయుళ్ళు - వీళ్ళందరి మధ్య శేషగిరి - పిచ్చిమొక్కలవనంలో చేమంతి పూలమొక్క లా ఉండేవాడు. అయితే చిత్రమేమంటే ఆ పిచ్చిమొక్కలు తమని తాము పూలమొక్కల్లా, నిజమైన పూలమొక్కని పిచ్చిమొక్కలా భావించేవి.

అతణ్ణి ఆటపట్టించే సదరు పిల్లకాయల గుంపులో భవదీయుడు కూడా అప్పట్లో ఒక సభ్యుడు. పైగా మా ఇంటికి వచ్చేవాడు కాబట్టి, ఎఱిగిన వాడు కాబట్టి, అతణ్ణి ఏమారిస్తే ఒకింత సంతోషం కూడానూ. శేషగిరిని, ఒక పనికి మాలిన వాడిగా, పనికిరానివాడుగా కాకండా ఒక మనిషిగా ఆదరంగా చూసినవాళ్ళు చాలా తక్కువ మందని చెప్పవచ్చు.ఆ తక్కువమందిలో మా అమ్మ ఒకరు. చాలా సార్లు తను చదవకపోయినా అతని భుక్తి కోసం, అతని దగ్గర ఉన్న ఇతరపత్రికలను డబ్బు ఇచ్చి కొనడం, తనకు మా హోటల్లో టిఫిను పెట్టి అతను తక్కువడబ్బులిస్తే చూసీచూడనట్టు పోవడం నా బాల్యంలో నేను గమనించాను. బహుశా అతనికీ తెలిసి ఉంటుంది.

ఉద్యోగాల రంధిలో ఊళ్ళువదిలి దిక్కుకొకరుగా చెదిరిపోయిన తర్వాత ఇలాంటి గూటిపక్షుల గురించి ఓ మాట అనుకునే అవకాశం ఎక్కడ? దేవుడి గురించే ఆలోచించే తీరికలేనప్పుడు దేముడి పల్లకీ తాలూకు బోయీ గురించి ఎవడు పట్టించుకుంటాడు? శేషగిరి ఇప్పుడు లేడు. అయితే వీధి మొగదల పుస్తకాల అంగట్లో సరదాగా ఏదైనా చదువుదామని చందమామో, స్వాతి పత్రికో, సితారో కొనబోతూ పక్కన సప్తగిరి పత్రిక కనబడితే ఆ పుస్తకం తప్పక మా ఇంట్లో ఉంటుంది. చదవకపోయినా సరే!

జ్యోతి లంచ్ హామ్

 

మా ఇంట్లో ఒక స్టీలు నీళ్ళజగ్గు ఉండేది. స్టీలుగిన్నెలు ఇంట్లో ఉంటం పెద్ద విషయం కాదు కాబట్టి, ఆ వాక్యంలో ఒక కథ దాగుందని మదీయసంకేతంబు. ఆ జగ్గు మొదటి స్పెషాలిటీ - cylindrical truncated cone రూపంలో ఉండటం. జగ్గు ఇటు చివర్న నీళ్ళు వొంపుకొందుకు అనువుగా చెవులు.  ఆ చెవుల పక్కగా "జ్యోతి లంచ్ హామ్" (మీరు సరిగ్గానే చదివారు, హోమ్ కాదు హామ్ అనే చెక్కారు) అని అందమైన వ్రాలు. జగ్గు పట్టుకుందుకు వంపుకడ్డీ విరిగిపోయి ఉండేది. అప్పట్లో స్టీలు గిన్నెల మీద వ్రాయటానికి వీధుల్లో అరుచుకుంటూ తిరిగే వ్రాయసగాళ్ళు ఉండేవాళ్ళు. వాళ్ళకదే జీవనోపాధి. "ఏమ్మా, గిన్నెలకు, చెంబులకూ రంగులేస్తామ్మా!" అని ఒకతను మా ఊళ్ళో తిరుగుతూ ఉండేవాడు. అదిగో అలాంటి వ్రాయసకాడిచేత ఆ జగ్గు మీద అలా చెక్కించబడిన అందమైన అక్షరాలవి. మామూలుగా పేర్లవీ వ్రాయించుకుంటారు. కానీ ఆ జగ్గు మీద అలా వ్రాసి ఉండటం ఒక ఆకర్షణ.

రెండవ ఆకర్షణ - అది మా అమ్మానాన్నల పెళ్ళికి వచ్చిన ఒకానొక గిఫ్టు.

మొన్నామధ్య మా అమ్మ ఆబ్ధికం సందర్భంగా నాన్న తన పాత జ్ఞాపకాలు ఏవో నెమరు వేస్తూ ఉంటే ఆయన నోట జ్యోతి లంచ్ హామ్ అన్న మాట వినిపించింది. మా అమ్మ అదివరకు నాన్నతో మాట్లాడుకున్న ఊసులు, ఆమె కష్టాలు ఒకటికి మరొకటి కలిపి ఆలోచిస్తే ఈ కథకు లింకు దొరికింది.

చదువులోనూ, అందంలోనూ, తెలివిలోనూ మా నాన్న కంటే రెండందాలు అణకువలో మా నాన్నకంటే నాలుగందాలు ఎక్కువయిన మా అమ్మ తన ప్రభుత్వోద్యోగం మానేసి, జీవనోపాధికోసం వంటలు తప్ప మరేమీ ఎఱుగని ఒక అమాయక,అతిసామాన్య మనిషిని పెళ్ళిచేసుకుని కాపరానికి వచ్చింది. మరో యేడాదికి మొదటి సంతానమూ (మా అన్న) కలిగింది. మా నాన్నది పెద్ద సంసారం. హిట్లర్ సినిమాలో చిరంజీవికి ఉన్నట్టు నలుగురు చెల్లెళ్ళాయనకు.ఇంకా ఇద్దరు తమ్ముళ్ళు, అమ్మగారు కూడా ఇంట్లోని. ప్రొద్దుటూరులో శివాలయం వీధిలో ఒకానొక హోటల్లో ఆయన పనిచేసేవాడు. మధ్యాహ్నం వరకూ ఎడతెఱిపి లేని పని. ఆయనతోబాటూ అమ్మకూ పనే. హోటల్ పనులు, పెద్దావిడను చూసుకోవడం, చంకలో బిడ్డా, వంటావార్పూ వగైరా. ఇంతా చేసి మధ్యాహ్నం ఏ ఒంటిగంటకో కాస్త ఎంగిలిపడదామంటే అడుగంటిపోయిన గిన్నెలు కనిపించేవట. వండిన వంట మొత్తం ఆడపడుచులూ, పెద్దావిడ స్వాహా చేసేవారట. (అసూయ ఆడవాళ్ళ పేటెంటు, కాబట్టి మా అమ్మ ఆడపడుచుల మీద అసూయపడి ఈ కథ చెప్పి ఉండవచ్చు. వాళ్ళ దగ్గర మరో వర్షన్ కథ ఉండవచ్చు, కానీ మా అమ్మ తప్పైనా ఆమెకే నా ఓటు).

అలానే ఎలాగోలా సంసారం నెట్టుకొస్తూంది.

మా నాన్న పని చేసే వీధి చివర్న జ్యోతి లంచ్ హామ్ అనే అయ్యర్ల భోజన హోటలు ఉండేదిట. ఆ హోటల్ యజమాని ఒక పెద్దవయసాయన. ఆయనకు మా నాన్న అంతకు ముందే పరిచయం. మా నాన్న మీద ఎంచేతనో పుత్రవాత్సల్యం. బాలింతరాలి మీద సానుభూతి. తన హోటల్లో పప్పుకూరలు తీసుకెళ్ళమని చెబుతుండేవాడట.

అలా ఉండగా అమ్మకు ఓ రోజున ఏవో గడ్డలొచ్చేయి. ఆసుపత్రికెళ్ళి చూపిస్తే, డాక్టరు ఆపరేషన్ చేయాలన్నారు. ఆపరేషన్ ఖరీదు ఆ రోజుల్లో ఏడువేలు (ఇప్పట్లో ఏడు లక్షలు అనుకోండి). ఈయన దగ్గరా అంత డబ్బు కుదిరే అవకాశం కష్టం మీద సాధ్యం కానీ, దానికి కుటుంబసభ్యుల అప్రూవల్ కావాలి. ఇంట్లో ఉన్న కాసులన్నీ చేర్చి, మరికొంత అప్పు తీసుకువస్తే ఆ డబ్బు సమకూరుతుంది. ఇక చేసేది లేక ఇంట్లో అందర్నీ అడిగేడట ఆయన. ఎవరూ ఒప్పుకోలేదు. ఈలోగా అమ్మ జబ్బు కాస్త ఎక్కువై, ఆసుపత్రిలో చేర్చారు.

బయట అప్పులు సాధారణంగా పుట్టని రోజులవి. డబ్బుకోసం ఏం చేయాలని ఆలోచిస్తుంటే ఆ జ్యోతి లంచ్ హామ్ తాలూకు మామయ్య విషయం కనుక్కుని, అయేదవనీ మొదట ప్రాణం నిలబడాలని నాన్నకు సహాయం చేశాడు. ఆ డబ్బుతో అమ్మను ఆసుపత్రిలో చేర్చారు. తదనంతరం అమ్మ క్రమేపీ కోలుకుంది. నాన్న క్రమక్రమంగా అప్పు తీర్చాడు. ఆ తర్వాత - నేను పుట్టాను.(లోకం నవ్విందో లేదో తెలియదు) 

ఆ తర్వాత ఆయన ఆ ఊరు వదిలి వచ్చేశాడు.

ఆ జ్యోతి లంచ్ హామ్ ఆయన మా నాన్న పెళ్ళికి ఇచ్చిన బహుమతి ఆ జగ్గు.దాని తాలూకు ఓనరు మా నాన్నకు డబ్బు సహాయం చేయకపోతే మా అమ్మ ప్రాణాలమీదకు వచ్చినా వచ్చి ఉండేది. నేనూ పుట్టి ఉండేవాడిని కాదు! అలా నా పుట్టుకకు ఈ జగ్గుకు అవినాభావసంబంధమ్!  మా ఇంట్లో ఉన్న పాత వస్తువుల్లో ఈ గిన్నె, నాన్న కోటు, ఒక పెద్ద దీపం (విళక్కు), ఏనుగు బొమ్మ ముఖ్యమైనవి. ఇపుడు దీపం మాత్రం మిగిలి ఉంది. జ్యోతి లంచ్ హామ్ గిన్నె ఎంచేతో కనబడ్డం లేదు! అయినా ఆక్షరాలు నా మెదడులో మాత్రం పదిలంగానే ఉన్నై.

కర్రదెబ్బలూ - మొట్టికాయలూ

గు శబ్దః అంధకారః రు శబ్దస్తు తన్నిరోధకః
అంధకార నిరోధత్వాత్ గురురిత్యభిధీయతే ||

గురు అంటే అంధకారాన్ని వదిలించి కాంతిపథాన్ని దర్శింపజేసేవాడురా. ఎవడ్ని బడితే వాణ్ణి గురు అనకూడదురా రేయ్. శాస్త్రి సారు చెప్పారు.

గురు అని సినిమా ఉంది సార్, అది చూడచ్చా? వెనకబెంచీ వాడొకడు ధర్మసంకటం వెలిబుచ్చాడు. అయ్యవారికి కోపమూ, నవ్వూ వచ్చినై. నవ్వు దాచుకుని, కోపం చూపిస్తూ వాడి చెవులు పట్టుకుని వీపు వంచారు. జేబు నుంచీ నేత ముళ్ళకంప ఆకు కాస్త కిందపడింది. లేత ముళ్ళకంపాకు జేబులో కూరుకుంటే ఆ రోజు దెబ్బలు తగలవని పిల్లకాయలకు ఒక నమ్మకం.

ఇదేందిరా? అయ్యవారు పక్కన పిల్లవాణ్ణి అడిగారు.

"సార్. అది జేబులో పెట్టుకుంటే తన్నులు పడవంట సార్." - చెప్పాడా అబ్బాయి.

బెల్లు కొట్టారింతలో.

అయ్యవారు కిందపడిన ఆ ఆకులు తీసి ఆ పిల్లవాని జేబులో కూరి నవ్వుకుంటూ వెళ్ళిపోయారు.

"అమ్మయ్య. దెబ్బలు తప్పినయ్ గురూ.." వాడు పక్కనున్న పిల్లవానితో అన్నాడు.

**************************************************************************

మరో అయ్యవారు వచ్చారు. ఈ అయ్యవారికి కోపమొస్తే రూళ్ళకర్ర తెప్పిస్తారు. దేవుడికన్నా పూజారి వరం అవసరమని ఆ రూళ్ళకర్ర తెచ్చే ప్యూపిల్ లీడరుకు తెగ డిమాండు. ఒక్కోసారి అయ్యవారి హిట్ లిస్టులో అస్మదీయులు ఎక్కువగా ఉంటే, సారు ఆజ్ఞ అయిన తర్వాత రూములో రూళ్ళకర్ర దాచిపెట్టి వచ్చి, అయ్యవారికి "కర్ర దొరకలేదు సార్" అని చెబుతుంటాడు.

ఆ రోజు పూజారి పాత్రధారి దగ్గరకు గోపాల్ వచ్చాడు.

"ఒరే, నేను హోమ్ వర్కు చేయలేదు, ఈ రోజు సారుతో తన్నులు తినకుండ నువ్వే ఏదో చెయ్య"మన్నాడు. వీడు "నాకేమిస్తావ"ని అడిగినాడు.

పూజారికి రెండు కమ్మరకట్టలు, ఒక జీడి మామిడి కాయకు ఇచ్చేలా బేరం కుదిరింది.

అయ్యవారు రానే వచ్చారు. రూళ్ళకర్రకు పురమాయించారు. కాసేపటికి - "రూళ్ళకర్ర కనిపిస్తా లేదు సార్" అన్న సమాధానం వచ్చింది. సరిగ్గా అక్కడ, ఆ రోజు కథం అడ్డం తిరిగింది.

అయ్యవారి కోసం ఎవరో అతిథి వస్తే తన రూముకు తీసుకు వెళ్ళారు. అక్కడ అతిథి అల్మైరా పక్కన కుర్చీలో కూర్చుని ఉంటే అల్మైరా పైనుండీ రూళ్ళకర్ర దొర్లుకుంటూ వచ్చి తన తలమీద పడింది. అతిథిని పంపేసి రెట్టించిన కోపంతో క్లాసుకు ఒచ్చినారు. ప్యూపిల్ లీడరు రూళ్ళ కర్రను అల్మైరా పైన దాచి ఉంచినాడని అర్థమయిపోయిందాయనకు. అయితే అతని సంగతి పక్కనబెట్టి వస్తూనే హోమ్ వర్కు గురించి ఆరా తీశారు.

గోపాల్ కు ఇక అర్థమైపోయింది. అయితే వాడు పంచతంత్రంలో ప్రాప్తకాలజ్ఞుడిలాంటి వాడు. అయ్యవారు రూళ్ళకర్రతో కొట్టడం మొదలెట్టగానే ఫిట్స్ వచ్చినవాడిలా పడిపోయి తల అటూ ఇటూ కదల్చడం మొదలుపెట్టినాడు. అయ్యవారి కోపం బెరుకుగా మారింది. ఏదో కీచైను చేతిలో పెట్టి, నీళ్ళు చల్లి ఇట్లా ఏదేదో చేసినాడు. ఆ గొడవలో అసలు దొంగను మర్చిపోయినాడు.

ప్యూపిల్ లీడరే కమ్మరకట్టలు, మామిడికాయలూ, రసగుల్లాలు ఇచ్చుకోవలసి వచ్చింది చివరికి.

మా గోపాల్ గురించి రెండు మాటలు. చిన్నప్పుడు నువ్వేమౌతావురా అంటే అందరూ నేను డాక్టరు, ఇంజినీరు, టీచరూ - ఇట్ల చెబితే వాడు మాత్రం రాజకీయనాయకుడైతానని అన్నాడు. ఇప్పుడు ఏదో పల్లెలో సర్పంచ్ అయినట్లున్నాడు.

**************************************************************************

మరో పీరియడు వచ్చింది. ఈ అయ్యవారు క్లాసులో సైలెన్స్ ను ఇష్టపడతారు. అలా క్లాసంతా సైలెంటుగా ఉంటే ఆయన పుస్తకం మధ్యలో చందమామ పెట్టుకుని హాయిగా చదువుకుంటుంటారు. అనువాదం క్లాసు కాబట్టి చెప్పేదేమీ లేదు. తరతరాల సంపదగా వస్తున్న నోట్సు రాసుకోవడమే.

సైలెన్సు పాటించడం కోసం ఈయన భేదోపాయం అనుసరిస్తారు. ఎవడైనా మాట్లాడితే పక్కన వాడు మొట్టికాయ వేయమని చెప్పారు.

కాసేపు బానే ఉంది. ఆ తర్వాత ఒకడికి మొట్టికాయ పడింది. "ఎందుకు కొట్టావు?" అని అడిగాడు వాడు. తక్షణం రెండు మొట్టికాయలు - ఇవతల వాడు, అవతలి వాడు వేశారు. (మాట్లాడాడు కాబట్టి). వీడు వస్తున్న కోపం దిగమింగి మొదటి మొట్టికాయకు ప్రతీకారం తీర్చుకుందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాడు. ప్రత్యర్థి పడనీయడం లేదు. అయ్యవారు ధ్యానముద్ర నుండి లేవగానే మొదటి బెంచి లో సీను కనబడింది. వాడెవడో (ఇందాకటి ప్రత్యర్థి) ఊరికే కూర్చుంటే వీడు వాణ్ణి తన్నడానికి వెళుతున్నాడు! "రేయ్ వీడికి ఒకటెయ్యండ్రా". ఈ సారి ఒరిజినల్ సఫరర్ కు ఇటువైపు, అటువైపు మాత్రమే కాకుండా వెనుకనుండి రెండూ వెరసి నాలుగు మొట్టికాయలు పడ్డాయి.

**************************************************************************

(ఈ మధ్య మా ఊళ్ళో స్కూలు మిత్రులం కలిసినప్పుడు గుర్తుకు వచ్చిన జ్ఞాపకాలు కొన్ని)

సీమ (మట్టి) లో మాణిక్యం

ఆదివారం..(ఈ రోజు)

చాలా రోజుల తర్వాత మా ఆవిడ పని చేస్తున్న పల్లెకు వచ్చాను. మధ్యాహ్నం నాకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన పని - నిద్ర ను ఆస్వాదించాక, సాయంత్రం బయటపడి ఎక్కడైనా వెళ్ళాలనిపించింది. మామూలుగా నగరవాసులకు - బయటకు వెళ్ళడం అంటే - పనికి రాని గడ్డి తినడం చేతుల దురద తీరేట్టు షాపింగు చేయటం - ఇవేగా., కానీ పల్లెలో షాపింగు ఏముంటుంది? ఏవీ దొరకదు, కాబట్టి పక్కనున్న కాస్తంత పెద్ద ఊరికి బయలుదేరాం ఏ మిరపకాయబజ్జీలో దొరికితే ఆస్వాదిద్దామని. ఆ ఊరు పేరు కంబదూరు. (మండలం). ఈ సాయంత్రం ఓ గొప్ప అనుభూతినివ్వబోతోందని అప్పుడు ఊహించలేదు. ఆ ఊరిపక్క అందమైన చెఱువు. ఆ చెరువు పక్క మిరపకాయబజ్జీలు తింటే ఎలా ఉంటుందో అని మనసులో ఆలోచనలు బయలుదేరుతుంటే బండి తీసుకుని బయలుదేరాం.

గోధూళి వేళ ...

ఆకాశంలో ఓ పెద్ద ఎర్రటి బంతి వెలుగులు చిమ్ముతూంది. బాటపక్కన చింతచెట్లు పలుకరిస్తున్నాయి. కాసేపటికి ఓ అందమైన చెఱువు చిర్నవ్వింది. చెఱువు గట్టున చిలకపచ్చ రంగులో వరిచేను. అక్కడ ఆపి కాసేపు ఆ చెఱువు గట్టు పక్క కూచుందామన్నాను. మా ఆవిడ ఆ పక్కన కంబదూరులో మల్లేశ్వరస్వామి గుడికెళ్దామని, వచ్చేప్పుడు మిరపకాయల షాపింగు, అవి తీసుకుని చెఱువు దగ్గరకు వద్దామని అంది. సరే, ఆమె మాట ఎందుకు కాదనాలని ఆమె చూపించిన బాటపట్టా. మట్టిరోడ్డులో కాసేపు అపసోపాలు పడి వెళ్ళిన తర్వాత ఓ అందమైన గుడి కనిపించింది.

అద్భుతమైన కట్టడం ఆ దేవాలయం.

అనంతపురం జిల్లాలో కర్ణాటక తాలూకు ఒక ముక్క అలా చొచ్చుకు వచ్చి ఉంటుంది. అంటే ఆ భాగానికి ఉత్తరాన, దక్షిణాన రెండువైపులా కర్ణాటక, మధ్య అనంతపురం జిల్లా. అలా, ఈ ప్రాంతంలో చాలామందికి కన్నడం వచ్చు. ఈ కన్నడ కాస్త భిన్నంగా ఉంటుంది. అలానే ఒకప్పుడు ఈ ప్రాంతం మొత్తం విజయనగరరాజుల ఏలుబడిలో ఉన్నది. అక్కడక్కడా  పల్లెలలో చిన్న చిన్న మంటపాలు, విరిగిపోయిన బురుజులు, భోగం వాళ్ళు త్రవ్వించిన చెఱువులు, జొన్నన్నం. (అఫ్ కోర్సు ఈ రోజు రాత్రి నా భోజనమూ అదే).అలాగే ఈ ప్రాంతం ప్రకృతి సౌందర్యానికి పెట్టింది పేరు. ఇక్కడికి దగ్గరలోనే ములకనూరు అన్న ఊరు, ఆ పక్కన ఓ కొండ.అక్కడికెళితే మీరు ఆరుబయట నెమళ్ళను చూడవచ్చు. ఇంకా (దుర్) అదృష్టం ఉంటే ఎలుగుబంట్లను కూడా. జింకలు, హైనాలు కూడా తరుచుగా కనబడతాయి. పాములు కూడా ఎక్కువే.

సరే గుడికొద్దాం. ఆ గుడిపక్కన ఓ దిగుడుబావి. దిగుడుబావిలో నీళ్ళు ఏదో వాసనొస్తున్నాయి, 

గుడి తాలూకు శిల్పాలు.

నందీశ్వరుడు

అన్నిటికన్నా ముఖ్యంగా - ఈ శాసనం. నేను గుడికి వెళ్ళినప్పుడు ఈ శాసనం మీద ఎవరో అక్కడి వ్యక్తులు పంచె ఆరవేసి ఉన్నారు. వాళ్ల పంచె పక్కకు తీసి ఈ ఫుటోలు తీసికున్నాను. ఆ పక్కన మరో శాసనం. ఈ రెండవ శాసనంలో అక్షరాలు గుర్తుపట్టలేకుండా ఉన్నాయి. ఏ రాజు వ్రాయించాడో? ఈ శాసనం వెనుకల ఏ కథ దాగుందో?

ఈ శాసనం తాలూకు మరో ముక్క గుడిబయట దాదాపు పారవేసిన స్థితిలో ఉంది. దాని మీద అక్షరాలూ చెఱిగి ఉన్నాయి. గుడి బయట మాత్రం ఓ ప్లేటు ఉంది, ఈ గుడిని ధ్వంసం చేస్తే మూడునెలల జైలుశిక్ష అని.

ఈ గుడి సంగతేమో కానీ, ఆ శాసనాలను మాత్రం ఎవరు పునరుద్ధరిస్తారో? వాటి సంగతి తలుచుకుంటే మనసులో ఎక్కడో గుచ్చుతోంది.

గుడి నుంచి వెనుతిరిగేసరికి చీకటిపడింది. దారిలో వస్తూంటే రోడ్డు దాటుతూ ఓ శంకరాభరణం. నేను బండి నడుపుతున్నాను, అంతగా గమనించలేదు. మా ఆవిడ చూసిందట. ఇలా పాము కనబడ్డం మంచిశకునమో కాదో తెలియదు.

అట్లాస్ సైకిలు షేక్షావలి

"తొందరగా మమ్ము తినేసెయ్యవే. బుడబుడకలాయప్ప వత్తాడు. సంచీలో పిల్లల్నేసుకుని తీసకపోతాడంట."

పాపతో తిండి తినిపించడానికి నానాపాట్లూ పడుతోంది వాళ్ళమ్మ అనబడు మా శ్రీమతి.కానీ అది (పాప) ముదురుది. వినేరకమా?

"ఎల్లిపోయినాడు కదా. మల్లీ రాడు." డిక్లేర్ చేసింది.

"ఫోను చేస్తానుండు. హలో..ఆ..రాప్పా. ఇక్కడ పాప మమ్ము తినకోకుండ సతాయిస్తా ఉంది." ఈ ఎఫెక్టు కాస్త పనిచేసింది. మమ్ము తినమన్న అభ్యర్థనను ఈ సారికి కన్సిడర్ చేసింది పాప.సెల్లుఫోను ఎఫెక్టు!

లైఫులో మంచివాడు, చెడ్డవాడు అని బోర్డుపెట్టుకుని ఎవరూ ఉండరు. ఇది పెద్ద రాకెట్ సైన్సు గాదు. ఏడవతరగతి పిలాసఫీ, అందరికీ తెలిసిందే. మన లైఫులో ఊహ తెలిసీ తెలియని తరుణంలో మొట్టమొదట తగిలే నెగటివ్ లుకింగు పాజిటివ్ కారక్టరు "బూచి". ఈ బూచి అనబడు విలన్, పైకి విలన్ గా కనబడుతూ కొన్ని కొన్ని ప్రయోజనాలు చేకూరుస్తుంటాడు. పిల్లలు మారాం చేస్తే బెదిరించి దారికి తేవడం, అన్నం తినిపించడం, బుద్దిగా చెప్పినమాట వినేట్టు చేయడం ..ఇలాగన్నమాట. బుడబుడకల వాడు, వీధిచివర పెద్దపెద్ద అంగలేసుకుంటూ వెళ్ళే బుర్రమీసాల పోలీసెంకటసామి, వెనకింటి సూర్యకాంతమ్మత్తా, వేపమండలతో ఇంటి ముంగట వచ్చే నాంచారమ్మా వగైరా వగైరా ఈ కోవలోకి చెందినవాళ్ళు.

నాకూ ఊహ అన్నది మొగ్గతొడుగుతూ బుద్ధి వికసిస్తున్న రోజుల్లో నా పాలిట ఓ బూచి ఉండేవాడు. ఆ బూచి పేరు - షేక్షావలి.

********************************************************************************

"హుర్ర్." కాళ్ళతో నేలను చరిచి నన్ను చూస్తూ ఒక్కసారిగా గదిమేడు గడ్డమూ, మీసాలతో ఉన్న ఆసామీ.

"అమ్మా" అక్కడి నుండి పరిగెత్తాను ఐదారేళ్ళ నేను.

మా అమ్మా, నాన్నతో బాటూ పక్కన నిలబడ్డ మా నాన్న మిత్రులు - తెలుగు మాస్టారు (స్వర్గీయ శ్రీమాన్ పుట్లూరు శ్రీనివాసాచార్యులు గారు) ఫక్కున నవ్వేశారు.

మరుసటి రోజు పట్టుదలగా నేను అతణ్ణి ఎదుర్కున్నాను.

"హుర్ర్.." బయపడలేదు.

"హెక్.." ఊహూ..

చేతులు రెండూ మడిచాడు షేక్షావలి. బెల్టు మీదకు చేయిపోనిచ్చాడు.

"హుప్" అంటూ నా వద్దకు పరిగెత్తి వస్తున్నట్టు ఓ అడుగు ముందుకేశాడు.

"అమ్మో!"...

మా నాన్న మిత్రుడు షేక్షావలి ఓ అట్లాసు సైకిల్ లో మా ఇంటికెప్పుడైనా వచ్చేవాడు. ఆ సైకిలుకు ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, వెనుక క్యారేజి, క్యారేజిలో కూర్చుంటే కాళ్ళు పెట్టుకోవడానికి ఇరువైపులా రెండు ఫుట్ బోర్డులు. అవి సరిగ్గా చిన్నపిల్లలకు కాళ్ళకు అందేలా అమరి ఉండేవి. సైకిలుకు ముందున్న బారు మీద ఓ చిన్నసైజు సీటు ఉండేది. గడ్డం, చైనా మీసాలు, చేతుల దగ్గర రెండుమడతలు పైకి మడిచిన ఫుల్ షర్టూ, ఇన్ చేసి బెల్టు బిగించిన నేరో పాంటూ, నోట్లో సిగరెట్టూ, అప్పుడప్పుడూ పెద్దనల్లకళ్ళజోడు, మరెప్పుడైనా తెల్లగా గళ్ళుగళ్ళుగా ఉన్న ముసల్మాను టోపీ, చక్కగా నూనెపట్టించి దువ్విన జుట్టూ, నన్ను చూస్తే ఆటపట్టించాలన్నట్టుగా చూసే నవ్వు.

ఆ రోజుల్లో సినిమా వస్తే ఓ ఎద్దుల బండికి లేదా రిక్షాకు సినిమా వాల్పోస్టరు తగిలించి మైకులో పాటలు పెడుతూ, మధ్యమధ్యలో అనౌన్సు చేస్తూ తిరిగే వాళ్ళు. ఆ బండి దగ్గరకు వెళితే ఓ పాంప్లేటో, పాటలపుస్తకమో ఏదో ఇచ్చేవాళ్ళు. అది కూడా పెద్దలకే. పిల్లవాళ్ళు ఆ పేపరు సంపాదించాలంటే చిన్నసైజులో సామదానభేద దండోపాయాలు ఉపయోగించాలి. ఓ మారు నేను ఆ బండి వెనకాతలే పాటలు వినుకుంటూ, ఆ పాంప్లేట్ సంపాదించి, రసానుభూతి చెందుతూ వెళ్ళిపోతుంటే, షేక్షావళి ఆ రసానుభూతికి అడ్డుపడి, నన్ను సైకిల్లో ఇంటికి తీసుకొచ్చి దింపేడట. దింపడమే కాకుండా మా ఇంట్లోవాళ్ళకు నా గురించి హెచ్చరించాడుట, మీ వాడికి సినిమా బండ్ల వెనుకలే నడుచుకుంటూ థియేటర్ వరకూ వెళ్ళిపోయే సిండ్రోమ్ ఉంది, జర భద్రం అని. (ఈ కథంతా నాకు గుర్తు లేదు. మా పెద్దలు నా చిన్ననాటి సంగతులు నెమరు వేసుకుంటుంటే తెలిసింది).

ఆతని సైకిలు ఎక్కాలని నా ఆశ. ఓ రోజు స్టాండు వేసి ఉన్న సైకిలు ఎక్కి కూర్చుంటే మా అమ్మ తిట్టినట్టు లీలగా గుర్తు. అయితే అమ్మకు నచ్చజెప్పి అతనే ఎక్కించుకుని రెండు రౌండ్లు తిప్పి తన ఇంటికి తీసుకెళ్ళాడు. ఇంటిదగ్గర టీ కలిపి ఇచ్చారు నాకు. నాకు అప్పటికి బయట ఎవరి ఇంటికి వెళ్ళిన అనుభవం లేదు. వాళ్ళింట్లో టీ తాగాలా వద్దా తెలియదు. ఆ మాట చెబితే ఈయనేమంటాడో తెలియదు. సరే టీ తాగేశాను. ఇంట్లో తాతయ్య దగ్గర - షేక్షావలి ఇంట్లో టీ తాగానని చెబితే, ఆయన నవ్వేశాడు. "ఏమైనా తిన్నావా, లేదు కదా. ఏమీ కాదులే" అన్నాడు. ఆయన భయం కేవలం నేను నాన్ వెజ్జు తెలియకుండా తినేస్తానేమోనని.

ఇంటికి వెళ్ళాను కదాని అతను గుర్రుపెట్టటం, భయపెట్టటం మానలే. అన్నయ్య అన్నయ్యే, పేకాట పేకాటే!

షేక్షావలికి మా తాతయ్య అంటే గురి అనుకుంటాను. మహమ్మదీయుడైనా తనకు కొడుకు పుడితే మా తాత వద్దకు భార్యను, బిడ్డను తీసుకువచ్చి ఆశీర్వదించమని అడిగాడన్నట్టు లీలగా నాకు జ్ఞాపకం.

తను బహుశా రైల్వేలో పనిచేసేవాడనుకుంటాను.షేక్షావలికి ఆ తరువాత ఎక్కడికో ట్రాన్స్ ఫర్ అయింది. చాలా యేళ్ళయ్యాయి.

కాలేజిలో చదువుకుంటున్న రోజుల్లో, ఓ రోజు.. ఏదో షాపుముందు నిలబడి ఉన్నాను. పక్కన లూనా దగ్గర ఓ అసామీ సిగరెట్ తాగుతున్నాడు. అతణ్ణే చూస్తున్నాను నేను. అతను నన్ను రెండు మూడు సార్లు గమనించాడు. ఆ తర్వాత నెమ్మదిగా నవ్వుముఖంతో నన్ను సమీపించాడు. మనిషి ఏ మాత్రం మారలేదు. చెవుల దగ్గర జుత్తు కాస్త తెల్లబడిందంతే."హు.." అన్నాడు, నవ్వుతూ. నవ్వేశాను నేను. ఆ తర్వాత పలుకరింపులు, కుశలప్రశ్నలూ అయాయి. మా తాత గురించి ప్రత్యేకంగా అడిగేడు షేక్షావలి. ఆయన స్వర్గస్తులై మూడు, నాలుగేళ్ళయిందని చెప్పాను. "బాబూ! హమ్ ముసల్మాన్ హై, ఫిర్ భీ హమ్ ఆప్ కా దాదాజీకో బహుత్ మాన్ తేహై. ఆప్ బోల్ తే హైనా, సన్యాసి, సన్త్..ఐసాహీ వో. .." ఇలా చెప్పుకొచ్చాడు.

మతం అన్న బూచి ఎదుటివ్యక్తిని ఇబ్బందిపెట్టి జీవితాలకి అడ్డురానంతవరకూ ఏ మతమైతేనేం? సమ్మతమేగా! ఆత్మీయతలు, అనుబంధాలు వీటి ప్రస్తావన వచ్చినప్పుడు మతం దారి మతంది, మనిషి దారి మనిషిది.అన్నయ్య అన్నయ్యే, పేకాట పేకాటే!

మనిషులు మనకు రకరకాల స్టేజుల్లో తగులుతుంటారు, విడిపోతుంటారు. అందరినీ గుర్తుపెట్టుకోవడం మనిషి బుద్ధికి సాధ్యపడదు. అయినా పర్లేదు. జీవితం నాటకరంగం. పాత్రధారులు ఆయా పాత్రలను పోషించింతర్వాత స్టేజు దిగి పోతుండాలి. అప్పుడే నాటకానికి అందము.చందమూ!

రామాశాస్త్రి గారి భార్య

సత్యం దానమథాద్రోహ అనృశంస్యం త్రపా ఘృణా
తపశ్చ దృశ్యతే యత్ర స బ్రాహ్మణ ఇతీరితః - (మహాభారతం శాంతిపర్వం)

ఎవనిలో సత్యము, దానము, ఇతరులకు అపకారం చెయ్యకపోవడం, మృదుత్వం, సిగ్గు (ఎవరేమనుకుంటారో అన్న జంకు), జాలి, తపస్సు ఉంటాయో అతను బ్రాహ్మణుడు.

**********************************************************************************

"రాజమ్మా రెండు ఇడ్లీలు" - రామాశాస్త్రి మా ఇల్లు/హోటలు గుమ్మం దగ్గర వచ్చి అడిగేరు.
"ఇదిగోండి స్వామీ" ఓ పేపరు, ఆ పైన అరటి ఆకు అందులో వేడి వేడి ఇడ్లీలు, పల్చటి చట్నీ  మా అమ్మ ఆయనకు అందించింది. పొద్దున 8:30 గంటలవుతోంది. నేను అప్పుడే బడికి వెళ్ళడానికి ఆయత్తమవుతున్నాను. శాస్త్రి గారు, నన్ను చూసి పలకరింపుగా నవ్వారు.

పొద్దున బ్రాహ్మీముహూర్తంలో లేవగానే, మడితో భార్య అందించిన నీటి కడవను దేవళంలోనికి తీసుకువెళ్ళి, అభిషేకం చేసి, రుద్రమూ అదీ చదివి, రోజూవారి పూజలు నిర్వహించిన తరువాత దేవస్థానం పురోహితులు శాస్త్రి గారు మా చిన్న హోటలుకు వచ్చి అప్పుడప్పుడు టిఫిన్ తీసుకుంటుంటారు. శాస్త్రి గారి భార్యగారు (పేరు గుర్తు లేదు) కూడా తర్వాత నిదానంగా మా అమ్మ చేసే ఇడ్లీల కోసం రావడం కద్దు.  ఏదైనా పండగ పబ్బం ఉన్న రోజుల్లోనైతే - పూజ అయిపోయి భక్తులకు ప్రసాద వితరణ జరిగింతర్వాత మా ఇంటికి ప్రసాదం పట్టుకొచ్చి ఇచ్చేవారు శాస్త్రిగారు. ఆయన మర్చిపోతే ఆయన భార్య.

శాస్త్రి గారు సన్నగా ఉన్నా, చుఱుకుగా ఉండేవారు. కోలగా మానవల్లి రామకృష్ణకవి గారిలా ముఖవర్ఛస్సు. ఎప్పుడూ అడ్డపంచె, ఉత్తరీయం. షర్టు, పేంటులలో నేనాయన్ను చూసింది లేదు. శాస్త్రి గారి భార్య స్థూలకాయురాలు. కాస్త కష్టంగా నడిచేది. గుండ్రంగా, దయగా ఉన్న ముఖం, నవ్వుతున్న కళ్ళు. నిజానికి మా అమ్మలానే ఉండేది.

మా ఇంట్లో నాకూ, మా అన్నకూ కొబ్బరిపూర్ణం అంటే తెగ ఇది (ఇది = ఇష్టం + ఇంకాస్త). వినాయక చవితి రోజు - మా అమ్మ ఇంట్లో తమిళుల ఇళ్ళలో లాగా కొబ్బరిపూర్ణం బియ్యప్పిండి మధ్యలో పెట్టి ఆవిరి కుడుములు చేసేది. వీటికి తమిళభాషలో "కొఝకట్టై" అని పేరు.(మా అమ్మకు అన్ని దక్షిణభారతదేశ వంటలూ వచ్చు). ఇవి కజ్జికాయలు కావు. తెల్లగా చిన్న చిన్న ముద్దల లాగా అగుపిస్తాయి. (బొమ్మ చూడండి) అలాగే కారం కుడుములు కూడాను.సదరు కొబ్బరి పూర్ణం కుడుములు చేయడానికి కొబ్బెర - శాస్త్రిగారి ఆవిడే స్పాన్సరు మా అమ్మకు. మా అమ్మ కుడుములు చేసిన తర్వాత శాస్త్రిగారికి పంచడమూ ఒప్పందంలో భాగమే.

శాస్త్రి దంపతులకు పిల్లలు లేరు. అంచేత వాళ్ళ ఇంటికి ఏ పిల్లవాడు వెళ్ళినా, ఏదో ఒకటి దొరకబుచ్చుకోవడం రివాజు. కనీసం కొబ్బరి ముక్కయినా సరే. ఇక మా అమ్మకు, ఆవిడకు పులుసులు, కూరలు, పప్పుల మధ్య అండర్ స్టాండింగు కావలసినంత. ఏదైనా బావుందని అనిపిస్తే, ఆవిడ మా ఇంటికి ఓ గిన్నెలో తన వంట పంపడం, మా అమ్మ వాళ్ళింటికి పంపడం తెర వెనుక జరిగే ఆనవాయితీనే. పొరుగింటి కమ్మనైన కూర కాబట్టి నేనూ, మా అన్నా కూడా వాటికి ఎగబడ్డం మామూలే.

అలాగే మా ఇంట్లో ఏ వ్రతమో, అబ్ధీకమో వచ్చినా శాస్త్రి గారు రావలసిందే, పూజ జరిపించవలసిందే. మా అమ్మ వంట ఆయన రుచి చూడవలసిందే.

ఆ రోజుల్లో టీవీలు, అవీ లేవు కాబట్టి సాయంత్రం పూట తీరుబడిగా ఉంటే మా అమ్మా, ఆవిడా అలా మాట్లాడుకుంటూ ఉండడం, మా అమ్మ వాళ్ళింటి గుమ్మం దగ్గర ఉందన్న కారణంతో మేమక్కడకి వెళ్ళి, ఆ మిష మీద శాస్త్రి గారి ఇంట్లో ఏ కలకండో, కొబ్బరి ముక్కలో, పంచామృతమో కాజెయ్యడం అలవాటైన పని. శాస్త్రి గారు గుంభనంగా పిల్లలను చూసి నవ్వుకోవడమూ, ఆయనను చూసి ఆ ఇల్లాలు మురిసిపోవడమూ ఇవన్నీ - ఈ రోజు నీలి ఆకసంలో తేలియాడుతూ వెళ్ళే చిన్న చిన్న మేఘపు తునకల్లా గుర్తుకువచ్చే మధురమైన జ్ఞాపకాలు.

నాకు ఎనిమిదో ఏటననుకుంటాను. వడుగు చేయాలని నిశ్చయించారు మా తాతయ్య. ఓ శంకర జయంతి రోజు సార్వజనిక ఉపనయనాలు జరుగుతుంటే అందులో భాగంగా మాకు ఉపనయనం చేశారు. ఆ తంతు ముగిసిన తర్వాత వటువు నలుగురి వద్దా భిక్ష స్వీకరించాలి. ఆ రకంగా నాకు మొదటి భిక్ష శాస్త్రి గారి భార్య పెట్టారు.

జీవితంలో అన్నీ సౌమ్యంగా, ఆహ్లాదంగా జరిగితే అది జీవితమెలా అవుతుంది? శాస్త్రి గారి జీవితంలో అతిపెద్ద విషాదం అనుకోకుండా జరిగింది. ఏదో పండుగకోసం దేవళాన్ని శుభ్రం చేస్తూ, సున్నం అదీ తనే స్వయంగా కొడుతున్నారు. వాళ్ళావిడ ఆయనకు ఏదో సహాయం చేస్తున్నారు. ఇంతలో ఆమె కుర్చీలోంచి జారిపడ్డదట. పెద్దగా దెబ్బలవీ తగల్లేదు కానీ, ఎంచేతో ఏమో - "రేపట్నుంచి నేను మీకు ఏమీ చేయలేను" అని అన్నారట ఆవిడ శాస్త్రి గారితో. ఆ మాట పొల్లుపోకుండా జరిగింది.

మరుసటి రోజు ఉదయం ఆవిడ స్నానం చేయడానికి మా ఊరి కెనాలు (కాలువ) వద్దకెళ్ళింది. కాస్తంత ప్రశాంతంగా స్నానం చేద్దామని జనం తక్కువగా ఉన్నచోటికి వెళ్ళింది. అక్కడ ఏం జరిగిందో, ఏమో ఎవరూ చూడలేదు. కాసేపటి తర్వాత ఆమె రాకపోతే ఖంగారుపడి శాస్త్రిగారు చూద్దురు కదా, గట్టు మీద ఆమె ఉంచిన పొడిచీర మాత్రం కనిపించింది. ఇంతలో జనం వచ్చారు. అందులో ఒకరిద్దరు నీళ్ళలో వెతికారు. దొరక్కపోతే కాస్త బాగా ఈత వచ్చిన సంజీవులు వచ్చాడు. ఆమె శవం దాదాపు మూడు కిలోమూటర్ల దూరంలో నీళ్ళలో దొరికింది.

మరణానికి సరిగ్గా ఒక్క రోజు ముందు చాలామందికి తమ మరణం రేపేనని తెలుస్తుందట. ఇది ఆమె విషయంలో ఋజువయ్యింది. (మా తాతయ్య, అమ్మగార్ల విషయంలోనూ ఇది జరిగింది).

ఆ తర్వాత శాస్త్రి గారు గుడి పౌరోహిత్యం మానివేశారు. మరోచోట ఉంటూ కాలం వెళ్ళదీశారు. అప్పుడప్పుడూ మమ్మల్ని చూసినప్పుడు మొహమాటం, పలకరింపు కలిగిన నవ్వు ఒకటి విరిసేది.

కొన్నేళ్ళ క్రితం మా ఇంట్లో ఆయన గురించి అడిగితే, ఆయన పోయాడని, అనాయాసంగా అరగంటలో ప్రాణం విడిచారని విన్నాను. ఒకరి మీద మరొకరికి అంత గొప్ప అనురాగం, అప్యాయతా ఉన్న దంపతులను, దాంపత్యాన్ని, తను నడివయసులో ఉన్నప్పటికీ భార్య పోయిన తర్వాత విరాగి అయి, అత్యంత సాధారణమైన జీవితం గడిపిన భర్తనూ నేను మరెక్కడా చూడలేదు, ఈ రోజు వరకూ.

ఇప్పుడూ ఏదో తెలియని లోకంలో - శాస్త్రిగారి భార్యా, మా అమ్మా ముచ్చట్లాడుకుంటూ ఉంటారు. శాస్త్రి గారు వడివడిగా తనదైన నడకతో అక్కడికొస్తారు. మా అమ్మ లేవబోతే, "కూర్చో రాజమ్మా" అని ఇంట్లో ఏ కర్పూరమూ తీసుకొని అక్కడినుండి నిష్క్రమిస్తారు! ఆ ఇల్లాలు నవ్వుముఖంతో లోపలికెళ్ళి ఏ కొబ్బరి ముక్కో, కలకండో, ఎండిన ఖర్జూరం ముక్కో తీసుకొచ్చి మా అమ్మ చేతిలో పెడుతుంది! ఆ కలకండ తాలూకు తీపి, ఇలా మధురమైన జ్ఞాపకంగా నన్ను పలుకరిస్తుంది!

పుష్పక విమానం

.. ఆ సినిమా గుర్తుందా? సింగీతం శ్రీనివాసరావు, కమల్ హాసన్ ల కాంబినేషన్లో మాటలు లేని సినిమా. ఇప్పుడు వచ్చే మాటల సినిమాలకన్నా వేయిరెట్లు అర్థవంతమైన సినిమా కదూ! ఆ సినిమాలో పీ.ఎల్.నారాయణ ఓ బిచ్చగాడు. కమల్ ఓ రోజు అతని ఎదురుగా నిలబడి రుపాయ కాయిన్ అలా అలవోకగా తిప్పుతుంటాడు. నా దగ్గర డబ్బుంది చూడు అన్నట్టు. అప్పుడు బిచ్చగాడు తన చొక్కామడతల్లోంచి, చిరిగిన జేబులోంచి, నడుము దగ్గర పేంటు మడతలోంచి ఒక్కోనోటు చూపిస్తూ, చిరిగిన తన బొంత మరుగున నోట్ల కట్టలు చూపిస్తాడు. విస్తుపోవడం కమల్ వంతు. నిజమైన బిచ్చగాడు తనేగా అనుకుంటాడు.

ఈ సినిమాలో ప్రతి ఒక్కరికి తన రోజు కాకపోయినా, తన క్షణాలైనా వస్తాయని చెబుతున్నట్టు ఉంటుంది. ఈ రోజు డీవీడీ చూస్తూంటే నాకు మర్చిపోయిన మిత్రుడు కణ్ణన్ గుర్తొచ్చాడు. నిరుద్యోగిగా నా జ్ఞాపకాలూ గుర్తొచ్చాయ్.

పదేళ్ళ ముందుమాట. ఆ రోజుల్లో నేను సాఫ్టువేరు నేర్చిన నిరుద్యోగిని. నా రూమ్మేట్ కణ్ణన్ - ఓ చిరుద్యోగి. అతడి ఉద్యోగం - హోటల్ పుష్పక్ - అదేనండి బెంగళూరు విండ్సర్ మేనర్ (ఆ సినిమాలో కనబడే హోటలదే) అనబడే ఐదుచుక్కల పూటకూళ్ళ ఇంట్లో రూమ్ బాయ్ గా.

************************************************************

బెంగళూరు యశ్వంతపురా లో ఒకానొక నిరుద్యోగుల భవనంలో నేనూ కణ్ణనూ రూం మేట్లు. మాకు తోడుగా, నల్లులు, హాస్టలు వాడు సప్లై చేసిన బెడ్డూ, దానిపైన అసహ్యమైన బెడ్ షీటూ తోడు. అలాగే అనేకమైన కబుర్లూ, స్వాతి వారపత్రికలో డబ్బా న్యూసు (అదేనండి బాక్స్ ఐటమ్) లాంటి మసాలా కబుర్లూ, వెకిలి నవ్వులూ రాత్రి పదకొండు వరకూ హస్కూ - ఇలా జీవితాన్ని అనుభవిస్తున్న రోజులు.

అప్పుడు నేను నిక్షేపం లాంటి ఇంజినీరు ఉద్యోగం మానుకొని, సాఫ్టు వేరు నేర్చుకుని మృదులాంత్ర ఉద్యోగవేటలో ఉన్నాను. నాతో భావసారూప్యం కలిగిన వాళ్ళు - తాతబ్బాయ్, శ్రీధరు, చంద్రమోహన్ (CM), కిశోర్ ఇలా ఓ గేంగు. అందరిదీ ఒకే ఆశయం. సాఫ్టువేరు ఉద్యోగం సంపాదించాలి. యే అమెరికాకో వెళ్ళిపోయి, ’అనుభవించు రాజా...’ అని పాటేసుకోవాలి. ఆ సదాశయప్రాప్తికి మేమంతా తపిస్తూ ఒకచోట చేరగా - నాకు రూమ్మేటుగా కణ్ణన్ వచ్చాడు.

కణ్ణన్ కన్యాకుమారి నుండి వచ్చాడు. పొట్టచీలిస్తే ఇంగ్లీషు అక్షరం ముక్క లేదు. తమిళం మాత్రమే వచ్చు. అట్లాగే డబ్బులూ లేవు. నాన్న డ్రైవర్ అట. డ్రైవర్ పనికి పోతానంటే వద్దని బెంగళూరికి తరిమాడట. పల్లెటూరి వాడు కాబట్టి - విజయకాంత్ లా నల్లగా నిగనిగలాడే దేహఛాయ, కాయవాటు శరీరం. లా చదువుతాడట. సాయంకాలం కాలేజీలో. బెంగళూరికి వస్తూనే ఎవరిని పట్టాడో, ఎలా పట్టాడో తెలీదు, ఓ చిరుద్యోగం సంపాదించాడు. ఆ ఉద్యోగం - ఇందాకే చెప్పానుగా.

ఉద్యోగంలో చేరిన మొదటి రోజు పార్టీ ఇచ్చాడు, నాకూ మరో అబ్బాయికి మాత్రమే. పార్టీ ఐటమ్సు ఏవంటే - నేతిలో వేయించిన ముంతపప్పు, వేరుశనగ పలుకులు, ఫ్రూట్సు కొన్ని ఇలా. పార్టీ బావుంది సరే, ఆ తర్వాత కూడా అప్పుడప్పుడూ వాడి టేబుల్ మీద ఫ్రూట్సూ, ఇలాంటి రసభరితమైన ఐటమ్స్ కనబడేవి. ఆ సీక్రెట్ విప్పాడు ఓ రోజు. అవన్నీ అతను పనిచేసే హోటల్ లో రూములో అతిథులు ఓపన్ చేయకుండా వదిలేసిన ఐటమ్స్. వాటిని అలా పట్టుకొచ్చే వాడు.

కణ్ణన్ నాతో ఇంగిలీషు చెప్పించుకునే వాడు. బ్రదర్ అంటే నాగరికంగా ఉంటుందని, అలానే పిలిచేవాడు. అతని దృష్టిలో నేనో చిన్నసైజు మేధావి. నా బతుకేమో, కమల్ హాసన్ బతుకు. ఉన్న కొన్ని డబ్బులు ఎన్ని రోజులొస్తాయో, ఆ తర్వాత ఎలా గడపాలో, బంధువుల్లో ఎవరికి పాగా వెయ్యాలో, ఉద్యోగం ఎప్పుడొస్తుందో, ఇలా ఏదీ తెలియని పరిస్థితి.

కణ్ణన్ - ఆ రోజు ఓ డబ్బా న్యూస్ మోసుకొచ్చాడు. విండ్సర్ మేనర్ లో కమల్ హాసను, ఓ కొత్తమ్మాయి, కలిసి వచ్చార్ట. ఆ కొత్తమ్మాయి ’భలే’ ఉందట. అదృష్టవశాత్తూ కమలూ, ఆ అమ్మాయి ఎక్కిన లిఫ్టులోనే వీడు ఎక్కాడట. ఇంతలో ఎవడో అదే లిఫ్టులో ఎక్కి కమల్ పక్కనున్న కొత్త హీరోవినుతో వేషాలెయ్యబోతే, కమల్ లిఫ్టు ఆపి, ’త్రో హిమ్ అవుడ్’ అని అరుస్తూ, బయటికి గెంటాడట. ఇది అతను బుర్రకథలా నాకూ, మరొకతనికి చెపుతూ ఉంటే, మేము మధ్యలో ఆగా, ఓగో (తమిళంలో అలానే అంటారు) లతో రాత్రి పదిన్నర వరకు పరవశించాము.

ఆ న్యూసును నేను కాకిలా నా ఇంకో వృత్తం (సర్కిలు) మిత్రుల దగ్గరకు మోశాను. ఆ పరమసత్యాన్ని వాళ్ళూ ధృవీకరించారు. ఎందుకంటే, కమల్ నటించిన ’హే రామ్’ సినిమా ఆడియో ఫంక్షను ఉందని వాళ్ళకు అభిజ్ఞవర్గాల భోగట్టా దొరికింది. హేరామ్ సినిమాలో హీరోవిను కొత్తామె. ఆ డీటైల్ కూడా కణ్ణన్ న్యూస్ తో సరిపోతూంది. బిగ్రేడు... కాదు బ్రిగేడు రోడ్డులో అదేదో కాసెట్ల దుకాణంలో ఆ ఫంక్షను.

మరుసటి రోజు - నా దగ్గరున్న రూముతాళం పోగొట్టుకో(బడ)డంతో, విండ్సర్ మేనర్ హోటల్ కు నేనూ, ఇంకొకడూ ముందుగా ఫోను చేసి వెళ్ళాం. కమలూ, కొత్తమ్మాయి కనిపిస్తారేమోనన్న ఆశతో ఓ అరగంట పైగా చూశాం, కణ్ణన్ వెళ్ళిపొమ్మని, తనకు అడ్డవుతుందని బతిమాలుతున్నా వినకుండా. ఊహూ. అన్ సక్సెస్. తర్వాత శనివారం - ఒకానొక వాకిన్ ఇంటర్వ్యూలో హెచ్ ఆర్ వారి ద్వారా ’గెట్ బాక్ టు యు’ అని గెంటించుకుని, బిగ్రేడు రోడ్డుకు దారితీసింది మా మిత్రబృందం. అక్కడ హేరాం ఆడియో రిలీజు. అదుగో అక్కడ వసుంధరాదాస్ అనబడే ఆ అమ్మాయి దర్శనం విజయవంతంగా ముగించాం. అప్పుడావిడ జీన్సుపాంటు వేసుకుంది. సినిమాలో చూస్తే ఆమేనా అనిపించింది.

రోజులిలా గడుస్తుంటే, నా దగ్గర డబ్బులైపోయాయ్. అప్పుడో రోజు కణ్ణన్ ను అడిగేన్నేను - నాకు ఓ చిన్న ఉద్యోగం దొరుకుతుందా అని? ఏ కళనున్నాడో - బ్రదర్ నువ్వు బాగా చదువుకున్నావు. అట్ల చదువుకుంటే ఉద్యోగాలివ్వరు. టెన్త్ వరకు మాత్రమే చదివానని చెప్పు. నేను ప్రయత్నిస్తానన్నాడు. అలా రెండువారాలు గడిచాయ్. కణ్ణనూ ఎవరినో పట్టాలని చూస్తున్నాడు, ఆ వ్యక్తి దొరకలేదు.

సరిగ్గా అప్పుడే - నాకు సాఫ్టువేరు ఉద్యోగం వచ్చింది. హాయిగా విండ్సర్ మేనర్ లో రకరకాల హీరో, హీరోవిన్లను చూసే అదృష్టం పోయింది. సరే, ఉద్యోగంలో చేరాను, కానీ ఆ నెల గడవడానికి డబ్బు లేదుగా. అందుకు కణ్ణన్ దగ్గర ఆరొందలు అప్పుచేశాను. నెల తిరిగిన తర్వాత కణ్ణన్ కు ఆరొందలతో బాటు, వేయించిన వేరుశనగలు, ముంతపప్పు, వాటికి కాంట్రంస్టింగ్ సరుకు, వగైరాలతో ఓ చిన్నసైజు హోటల్లో ఘనమైన పార్టీ కూడా ఇచ్చా. ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులకే మకాం మార్చాను. తర్వాత కణ్ణన్ కనిపించలేదు. ఇప్పుడెక్కడున్నాడో?

************************************************************

ఆ తర్వాత నాకూ రెండేళ్ళక్రితం ’ఇంటర్ కాంటినెంటల్ మిడ్ ప్లాజా’ అనబడే ఐదుచుక్కల పూటకూళ్ళ ఇంట్లో, తొమ్మిదవ అంతస్తులో, జకార్తా అనబడే ఓ నగరంలో ఓ నెలరోజులు గడిపే అవకాశం వచ్చింది.

************************************************************

ఈ రోజు పుష్పక్ సినిమా లాప్ టాపులో చూస్తుంటే గుర్తొస్తున్నాడు. ఈ సినిమా షూటింగు విండ్సర్ మేనర్ లో జరిగిందని తెలిస్తే ఎలా ఎక్సైట్ అయేవాడో!

************************************************************

Adventures of రేవంతో సాన్

2001. భాగ్యనగరంలో ఉద్యోగం వెలగబెట్టే రోజులవి. కంపనీ వారు ఓ శిక్షణా సంస్థలో నాకూ, ఇంకా కొంతమందికి జపనీసు భాష తేరగా నేర్పించడానికి నిర్ణయించారు. పని చెయ్యడానికి మనకు బరువు కానీ, ఇలాంటివి నేర్చుకోమంటే అనిష్టం ఎక్కడుంటుంది? క్లాసులో చేరాను. చేరిన రోజే పరిచయమయాడు రేవంతో సాన్. తనో చిన్న సాఫ్టువేరు సంస్థలో గానుగెద్దు పనిచేసేవాడు.

రేవంత్ - అందగాడు,పొట్టివాడు, అయితేనేం గట్టివాడు. నేనేమో మాటలపొదుపరిని, అమ్మాయిలను చూస్తే బిగుసుకు పోయే వాణ్ణీ అయితే తను మాత్రం మంచి మాటకారి, అమ్మాయిలతో అయితే చెప్పనక్కరలేదు. బైకు బాగా నడిపేవాడు, కాళ్ళు అందక పోయినా. నా లైఫులో నాతో విభేదించేవాళ్ళూ, నా స్వభావానికి విరుద్ధంగా ఉండేవాళ్లే నాకు బాగా ఫ్రెండ్స్ అయ్యారు ఇప్పటి వరకు. రేవంత్ కూడా అంతే, నాతో పరిచయమైన కొన్ని రోజుల్లోనే తను నాకు బాగా క్లోజయ్యాడు.

జపనీసు నేర్పడానికి ఇద్దరు అమ్మాయిలు వచ్చేవాళ్ళు మాకు. వాళ్ళ పేర్లు - కవోరి. సతోమి. వారిద్దరిలో కవోరి మెఱుపు తీగ. కవోరి జపాను అమ్మాయిల్లా కాక, కూసింత ఇండియనులా కనిపించేది.ఓ సంక్రాంతి రోజు లంగా ఓణీ కట్టుకుంటే చూసే భాగ్యమూ కలిగించింది తనో సారి.

సతోమి మట్టుకు జపాన్ బొమ్మ. చిట్టి కళ్ళు, చట్టి ముక్కు, వగైరా వగైరా...సతోమి పొద్దున తరగతులకు వస్తే, కవోరి సాయంత్రం వచ్చేది. నేను, రేవంత్ పొద్దున తరగతులకు వెళ్ళేవాళ్ళం. అక్కడ చేరిన అందరిలోకి జపనీసుమీద శ్రద్ధ నాకే ఎక్కువగా ఉండేది కాబట్టి సతోమి నాతో కాస్త బాగా మాట్లాడేది.

ఇలా ఉండగా, రేవంతో సాన్ తను సాయంత్రం తరగతులకు మార్పించుకున్నాడు. ఎందుకని నాకు అర్థం కాలేదు. కానీ, కొన్ని రోజులకు నేనూ సాయంత్రం తరగతులకు వెళ్ళసాగాను. ఓ రోజు క్లాసు ముగిసిన తర్వాత కవోరి, రేవంతో నవ్వుకుంటూ ఏదో మాట్లాడ్డం గమనించాను.తర్వాత ఆదివారం మా రూములో మాట్లాడుకుంటూ ఉన్న సందర్భంలో రేవంతో సాన్ విషయం చెప్పేడు. తను కవోరిని పేమిత్తున్నాట్ట! ఇంకా గొప్ప విషయం ఏమంటే - ఆమే ఇతణ్ణి కొంచెం కొంచెం ఇష్టపడుతోంది (లేదా రేవంత్ అలా అనుకుంటున్నాడు)! ఇదేదో ఆషామాషీ వ్యవహారం అనుకున్నాను కానీ, అదో సిన్సియరు వ్యవహారమని (లేదా తను సిన్సియరుగా ఫీల్ అవుతున్నాడని) నాకు తొందరగానే తెలిసింది.

జపనీసు గాళ్ళు మహా పిసినిగొట్లు. ఆటోలో ఈ ఇద్దరు అమ్మయిలు ఎక్కడికైనా వెళితే ఇద్దరూ సగం సగం లెక్క తేల్చేసుకోవాల్సిందే. అంచేత రేవంతో సాన్ ఆ అమ్మాయిని బానే ఆకర్షించగలిగాడు, బైకులో షికార్లూ, హోటళ్ళలో బిరియాణీలు తినిపించడాలవీ చేసి.

లైఫు అలా ప్రశాంతంగా గడిచి ఉంటే ఈ టపా రాసే పరిస్థితి ఎందుకు వస్తుంది? విలన్ ఎంట్రీ ఇచ్చాడు. అదే శిక్షణా సంస్థలో ఏ జావాయో వెలగబెట్టటానికి జపాన్నుంచీ దిగాడు. అతనో బండరాముడు. మహా లావుగా, మోటుగా ఉండేవాడు. వాడి ఇంటిపేరు కూడా "యమమోటో". వాడికి ఉన్నది వాపే కాదు, బలుపు కూడా. అంటే - అతనొక ధనవంతులబ్బాయి. అతడి తండ్రి బిజినెస్ మాన్. ఓ పది పదిహేను ఎలక్ట్రానికి గాడ్జెట్లు ఉండేవి అతని దగ్గర.

విలన్ ఎంట్రీతో అక్కడ రెక్టాంగులర్ లవ్ స్టోరీ మొదలయ్యింది.
రేవంతో - కవోరిని పేమిత్తున్నాడు.
బండరాముడు - సతోమిని లైక్ చేస్తున్నాడు. సతోమి, కవోరి ఫ్రెండ్స్ కాబట్టి కవోరిని కూడా భరిస్తున్నాడు.
సతోమి - బండరాముణ్ణి (బండరాముడి గాడ్జెట్స్ ని కూడా) బాగా ఇష్టపడుతోంది.
కవోరి - గాడ్జెట్సా, బైకులో షికార్లా అన్న డైలమాలో ఉంది. బండరాముడు సతోమిని ఇష్టపడ్డంతో కాస్త జెలసీగా ఫీలవుతోంది.

మనవాడు రేవంతో - పార్ట్ టైము దేవదాసు, పార్ట్ టైము లవరూ పాత్రలు శక్తివంచన లేకుండా పోషిస్తున్నాడు. బండాస్ - మధ్యలో ఓ వారం జపాను వెళ్ళి మరిన్ని గాడ్జెట్సు తీసుకొచ్చి తన విలను రోల్లో జీవించేస్తున్నాడు. ఇంతలో.... ఎంచేతో ఏమో బండరాముడికి వాళ్ళ నాన్న దగ్గర్నుండీ కబురందిందో, లేక పరీక్షలొచ్చాయో తెలీదు కానీ ఊరికి వెళ్ళిపోడానికి సన్నద్ధమయాడు. వాణ్ణి విమానాశ్రయంలో డ్రాపు చేయడానికి ఇద్దరమ్మాయిలు వెళ్ళారు. అక్కడ విమానాశ్రయంలో - కవోరికి అంతకుముందే తనకు విమానంలో పరిచయమైన ఫ్రెండు ఒకడు తిరిగి కనిపించాడు. అతడు వాళ్ళ ఊరికి (చెన్నై) కి కవోరిని రమ్మని, తన ఇంటికి, కుటుంబసభ్యులతో (అమ్మ, నాన్న వగైరా) గడపడానికి గెష్టుగా రమ్మని రిక్వెస్టించాడు. ఆ అమ్మాయి ఓ వారాంతం చెన్నైకి వెళ్ళింది. అక్కడ ఆమెకు దురదృష్టవశాత్తూ ఆ అబ్బాయి కనిపించలేదు.

ఇలాంటి ట్విస్టులన్నీ అయిన తర్వాత రేవంతో లవ్ ట్రాకు గాడిని పడింది. కొన్ని రోజులకు తను నాతో అన్నాడు. " కవోరిని నేను పెళ్ళిచేసుకోవాలనుకుంటున్నాను. ఇంట్లో ఎలా చెప్పాలో తెలియట్లేదు." నాకు పక్కలో బాంబుపడినట్లయ్యింది. నేను వాళ్ళింటికి ఒకట్రెండు సార్లు వెళ్ళాను. వాళ్ళ ఇంట్లో వాళ్ళు నామీద ఓ మోస్తరుగా మంచికుర్రాడన్న అభిప్రాయంతో ఉన్నారు. అలాగని ఇప్పుడీ ఇంటర్నేషనల్ సమస్యను డీల్ చెయ్యలేను. తనకు నచ్చజెప్పాను - "ఇలా ఇంటర్నేషనల్ స్థాయిలో సమస్యలు సృష్టించుకోకు. కొన్ని రోజులు ఉంటే ఆ అమ్మాయి వాళ్ళ దేశమెళ్ళిపోతుందని". అతనికి కూడా విషయం అర్థమయ్యింది, కానీ జీర్ణించుకోడానికి ఇబ్బందై సతమతమయ్యాడు.

కవోరి తన దేశానికి తిరిగి వెళ్ళే రోజు తొందర్లోనే వచ్చింది. మా కోర్సు ముగిసింది. (జపనీసు వెలగబెట్టిన అందర్లోకి నేను అధికుణ్ణి). రేవంతో సాన్ కూడా పాసయ్యేడు. తనకు ఆ అమ్మాయి మీద ఇష్టం జపాను మీద ఇష్టంగా మారసాగింది. జపానుకు ఎలాగైనా వెళ్ళాలని కలలుగనేవాడు. నాకు బెంగళూరులో ఇంకో ఉద్యోగం రావడంతో బెంగళూరుకు వచ్చేశాను. రేవంతో బెంగళూరుకు ఒకట్రెండు సార్లు వచ్చి నన్ను కలిసేడు. నాకు జపాను ఆన్సైటు ఛాన్సు వస్తే తననూ ఎలాగైనా లాగమని అడిగేవాడు.

కొన్ని నెలల తర్వాత రేవంతోకు ఓ పెద్ద బహుళజాతి సంస్థలో ఉద్యోగం వచ్చింది. ఆ తర్వాత యేడాదికి పెళ్ళి కుదిరింది. పెళ్ళి కుదరడంతోబాటూ యోకోహామా కు ఆన్సైటు ఛాన్సూ వచ్చింది. చివరి సారి తన కబురు నాకు ఐదేళ్ళ క్రితం తెలిసింది. ఆ తర్వాత నా యాహూ ఐడీ పాతబడి, ఉపయోగించకుండా మూలబడ్డంతో, ఆ తర్వాత తన వివరాలేవీ నాకు తెలియకుండా పోయినయ్. నాకు మట్టుకు ఇంతవరకు జపాను వెళ్ళే యోగం కలుగలేదు!

జ్ఞానార్జన

ఆచార్యాత్ పదమాదత్తే పాదం శిష్యః స్వమేధయా |

పాదం సబ్రహ్మచారిభ్యః పాదం కాలక్రమేణ చ ||

గురువు నుండి ఒక పాలు, స్వమేధతో ఒక పాలు, ఇతరుల వల్ల ఒకపాలు, కాలక్రమేణా ఒక పాలు. శిష్యుడు ఈ విధంగా జ్ఞానం స్వీకరిస్తాడు.

***********************************************************

ఓ వారం పది రోజుల క్రితం తమ్మి (రెండేళ్ళకు ఓ నెల తక్కువ వయసున్న మా పాప) పలక, చాక్ పీసు పట్టుకుని దగ్గరకొచ్చింది. తను అలా నా దగ్గరకు రావడం, నేను గుర్రం బొమ్మ వేస్తే చూసి గాడిదని, ఏనుగేస్తే పందని అనడం మామూలే. నేను రూటు మార్చి పందులు, కుక్కల బొమ్మలెయ్య్డడం అనే అడ్వాన్సు స్టేజు కూడా వచ్చింది. అయితే ఈ రోజు తను వచ్చింది వేరే విషయమై.

"ఏం చేత్తున్నావు?" అడిగేను పాపను.

"ఏ రాతినా" అంటూ పలక చూపించింది. అవును పలక మీద అది "A" రాసింది.

మొదట ఆశ్చర్యమేసింది.

"ఏదీ, మళ్లీ రాయి" అడిగాను.

"తలే" అని A ఎడమవైపు కొస నుండి మొదలెట్టి, పైకి తీసుకెళ్ళి, అట్నుంచి కిందికి తీసుకొచ్చి, అడ్డగీత కంటికి కనిపించనంత వేగంతో గీసింది. (షాడో అలంకారం)

ఎలా నేర్చుకుందబ్బా ఆలోచించాను. అర్థమయింది. మా ఆవిడ పిన్నిగారు పిల్లలకు ట్యూషన్ చెబుతుంటారు. ఆ పిల్లల దగ్గర చేరి వెలగబెట్టిన నిర్వాకం ఇది. సో, పైన శ్లోకంలో మొదటి పాదం (గురువు నుండి నేర్చుట) బైపాస్ అయిపోయి మూడవపాదంలోకి (ఇతరులనుండి నేర్చుట) అడుగుపెట్టింది.

మా పాప మొదటి సారి "అమ్మ" అనే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు -

Baby joy.mp4

Hosted by eSnips

మొదటిసారి గోడవారగా నుంచున్నప్పుడు -

మొదటిసారి చెంగావి రంగు చీర కట్టినప్పుడు

మొదటి సారి పాక్కుంటూ  ఇంటి వరండా దాటిన సందర్భంలో ఇంట్లో కుడుములు చేసినప్పుడు -

మొదటి సారి కుర్చీ ఎక్కడం నేర్చుకున్నప్పుడు -

మొదటి సారి నడిచినప్పుడు -

మొదటి సారి ’నాన్న" అన్నప్పుడు -

ఏదో లోకంలో ఉన్నట్టు బానే గడిచింది కానీ పలక మీద A రాయడం మొదట్లో బానే అనిపించినా తర్వాత "అ" రాయకుండానే A రాయడం కొంత మింగుడుపడలేదు. అయితే ఎవరూ నేర్పించకుండా తనే నేర్చుకుంది కాబట్టి నవ్వాలో ఏడవాలో తెలియలేదు. అయితే "తెలుగు", మాతృభాష, ఇంకాస్త గీర్వాణ భాష ఫీలింగులు ఉన్న నేను పాప విషయంలో ఓ హిపోక్రైట్ గా మారే రోజు దగ్గరలో ఉందని చూచాయగా అనిపిస్తోంది.

***********************************************************

సమయం వచ్చింది కాబట్టి నాకు అక్షరాలు నేర్పించిన గురువును కూడా స్మరిస్తాను. నాకు "అ" దిద్దించిన అయ్యవారి పేరు శంకరయ్య గారు. మా అమ్మా నాన్నా, నన్ను బడిలో "వేయ"డానికి యమ యాతన పడ్డారుట. బలవంతంగా ఆయనకు ఒప్పగించారుట. బడిలో పెద్దబెల్లు కొట్టేవరకూ ఇంటికి రావద్దంటే, కాసేపటికే పరిగెత్తుకొచ్చానట. "ఏరా ఇంతలోపే వచ్చావు" అనడిగితే, "ఆ శంకరయ్య, బెల్లే కొట్టి ఛావడు, అందుకని నేనే వచ్చేశా" అని చెప్పానట. బడిలో బెల్లు కొట్టే గుమాస్తా పేరు కూడా శంకరయ్యే.

ప్యూను శంకరయ్య ఏవో కారణాల వల్ల స్కూలు ఉద్యోగం మానేసి, ఓ సైకిలు షాపు, సోడాల షాపు నడుపుకుని కొన్నేళ్ళ క్రితం చనిపోయాడు.

శంకరయ్య మాస్టారు గురించి. ఆయన లింగాయతులు. మాట కర్కశం. మనసు వెన్న. ఆయన కోదండం వేస్తానని బెదిరించడం నాకు బాగా జ్ఞాపకం. ఒకటవ తరగతి నుండి పదవతరగతి వరకూ ఒకే స్కూల్లో చదివి, వీడుతున్నప్పుడు చివరగా ఆయన్ను కలిశాను. తను పెంచిన మొక్క సొంతంగా ఎదుగుతుందన్నట్టుగా ఆయన చూపు. అదే నాకు దొరికిన ఆఖరు చూపు కూడాను. కొన్నేళ్ళ తర్వాత ఆయన చాక్ పీసుల తాలూకు ధూళి ఊపిరితిత్తుల్లో చేరుకుని, శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమై స్వర్గస్తులయ్యారు. ఆయనకు ముగ్గురు కొడుకులు. చివరి అబ్బాయి పేరు కూడా రవి. వాళ్ళు అందరూ బానే ఉన్నారని విన్నాను.

***********************************************************

మళ్ళీ శ్లోకానికి. శ్లోకం కాస్త పరిశీలిస్తే నాకో విషయం అనిపిస్తున్నది. స్వమేధతోనూ, కాలక్రమేణా ఒకరి బుద్ధి వికసిస్తుంది. గురువు వల్ల, ఇతరులను చూసి హృదయం వికసించాలి. అప్పుడే చదువు సంపూర్ణమవుతుంది అని నేను భావిస్తాను.

చందమామ జ్ఞాపకాలు!

చందమామతో నా అనుబంధం, తీపి జ్ఞాపకాలు ఇక్కడ.

ప్రోత్సహించిన రాజశేఖరరాజు గారికి కృతజ్ఞతలు.

ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు

గంగమ్మ.

పేరు విననీకి అంత బాగలే. అయితేనేమంట? గంగమ్మ అచ్చంగా మా పాలిటికి గంగమ్మ తల్లే. గంగమ్మ మా ఇంట్లో బట్టలుతుకుతా ఉన్నిండే సాకలాయమ్మ.

నాకప్పుడు ఒగ ఏడేండ్లున్నిన్నా? అప్పటి రోజులు నాకు బాగా గ్యాపకం.

మామూలుగా ఒక రోజు మా ఇంటికి ఉతికే బట్టలు తీసకపోనీకి గంగమ్మ ఒచ్చింది. మా అమ్మ గంగమ్మతో మాట్లాడతా, మాట్లాడతానే, మురికి బట్టలు ఒక్కొక్కటి ఎంచి, ఇవతల కుప్ప బేర్సింది. అన్నీ అయిన తర్వాత ఒక చీర పరిచి, దాన్లేకి ఈ కుప్ప బట్టలూ ఏసి, ఇట్లొక గంటు, అట్లొక గంటు ఏసి మూటకట్టె. గూట్లో ఒక చిన్న డిక్టేషన్ బుక్కు. ఆ డిక్టేషను బుక్కు నా రెండో కళాసు లోది. నేను మూడుకొచ్చినా కాబట్టి, అది ఇంక సాకలి పద్దు కు పెట్టుకున్నింది మాయమ్మ. ఆ బుక్కు తీసి పెన్సిలుతో రాసి, మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా అనె.

"మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా" అంటి నేను గుడక, నవ్వుతా.

కిసుక్కున నవ్వె గంగమ్మ, వక్కాకు ఏసుకున్న నోట్లోంచి, ఎర్ర పండ్లు బయటపెడతా.

"గంగమ్మా అనాకు. గంగమ్మవ్వ అను" కసిరె మాయమ్మ.

"పోన్లేమ్మయ్యా, ఉన్నీలె" అనె గంగమ్మ. గంగమ్మకు నన్ను చూస్సే శానా ముద్దు.

ఒకపాలి నాకు ఎడమకాలు బొటనేలు పక్కనేలు యాడనో తగిలిచ్చుకుని, చీము పట్టి గోరంతా పసుప్పచ్చగాయె. నెప్పి తట్టుకోలేక ఏడస్తా ఉన్నా. మాయమ్మ సత్యనారాయణ డాక్టరు కాడికి పిల్చక పాయె, సూది యేపిచ్చె, వేడన్నము, పసుపు కలిపి ముద్ద కట్టి కాలికి చుట్టె, ఇట్ల ఏమేమో చేసె. అయినా తగ్గలే.

గంగమ్మొచ్చి చూసి, "పిలకాయ నీర్సంగున్నాడు కదమ్మయ్యా. ఏదీ చూడనీ" అనె. అని నాకాలు గోరు కాడ కొంచెమట్ల పిసికె. మొదటే ఉన్న గోరు నొప్పితో నేనెడుస్తా ఉంటే, మాయమ్మ దానికి తోడుగా సూది గుచ్చిపిచ్చిందని కోపంలో ఉన్నా. గంగమ్మ గోరు పిసికే సరికి నాకు తిక్కరేగిపాయె.

"డాక్టరు సూది ఏసినాడు కదా, తగ్గి ఛస్తాదిలే" అన్నా ముకం ముడుచుకుని.

గంగమ్మ మామూలుగానే కిసుక్కన నవ్వి, నా కాలు అట్లిట్ల తిప్పి చూసి, "అమ్మయ్యా, ఎర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి, రోంత రోంత కాపడం పెట్టు. తగ్గిపోతాదిలే. రోజులు బాగలేవమ్మయ్య, దిష్టి తీ" అనె. నా గోరు సంగతేమో గానీ, అందరికీ ఇదొక ఆటైపాయె అనుకుంటి నేను. బయటికి చెప్పలే.

ఆ రోజు రాత్రికి, మాయమ్మ సన్నెర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి తీసుకొచ్చె. రోంత రోంత అట్ల నా గోరుకు సోకిచ్చి, రోంచేపయిన తర్వాత బాగ అదిమి కట్టు కట్టేసె. ఆ తర్వాత దిష్టి తీసె. నిజం చెప్పాల్నంటే, భలే సమ్మగుండెలే. మరుసట్రోజు పొద్దుగాల చూస్సే, నా గోరు పసుప్పచ్చ రంగు పాయి, గోధుమ రంగులో మారె. ఆ మజ్జాన్నానికి మామూలయిపాయె. రెండ్రోజులు స్కూలెగ్గొట్టినా, గోళీలాడలేకపోతి, ఈ గోరు తకరారు తో. ఆ రోజు మాత్రం మజ్జాన్నం.... ఏం చెప్పల్ల. పండగలే!. అయితే గోళీలాడేటప్పుడు తిరగా రాయి కొట్టుకుని, సగం గోరు ఇరిగిపాయె. అయితే గోరు ఆతలికే మెత్తబడింది గామాలు. నెప్పి లేదు.

ఇంకోసారి ఇట్లాగే ఎదురింట్లో సన్నపిల్లోడు ఏమిటికో ఏడుస్సాంటే గంగమ్మ, నిమ్మళంగ వక్కాకేస్కుంటా వచ్చి, అట్ల చూసి, తేనె, తులిశాకు, వేణ్ణీళ్ళల్లో కలిపి పట్టీమని చెప్పెనంట. మరసట్రోజుకి, ఇంకేముంది? పిల్లోని ఏడుపు, జొరమూ రెండూ తగ్గి నవ్వు ముకంతో తిరగబట్టెనే!

మా గేరులో కసుగందులు ఎవరున్నా సరే, వాండ్ల వీపుకు బాగ ఆముదం తిక్కి, స్నానం చేపిచ్చాలన్నా ఆయమ్మనే లాయక్. కాళ్ళు సాపుకుని, కాళ్ళ మధ్య పిల్లగాండ్లను బోర్లబొక్కల తిప్పి పండుకోబెట్టుకుని, వీపు రుద్దుతాంటే, అదేం చిత్రమో యేమో, అంత వేడి నీళ్ళు గుడక, పిల్లనాయాండ్లు నవ్వుతా పోయిచ్చుకుంటాండ్రి.

ఇంకా, రథసప్తమి నాపొద్దు జిల్లేడాకులు తలమింద పెట్టుకొని స్నానం చేయాల్నంట. ఆరోజుకి జిల్లేడాకులు, దసరానాపొద్దు జమ్మి, అప్పుడప్పుడు బిల్వ పత్రి కాయలు, ఎవరికైనా అమ్మోరొస్తే, వేపాకులు, ఇవన్నీ గంగమ్మనే అందరికీ తెచ్చిస్సాండె.

గంగమ్మ ఇంట్లో, మొత్తం ఏడుమంది. ఐదు మంది మనుషులు, రెండు గాడిదులు. గంగమ్మ, కూతురు లచ్చమ్మ, అల్లుడు ఈరయ్య, ఇంకా ఇద్దరు పిల్లోళ్ళు. ఈరయ్య మారాజు లాంటోడు, అత్తమ్మని అమ్మలాగా చూస్కుంటన్న్యాడని అందరూ చెప్పుకుంటా ఉండిరి. ఈరయ్యకి, లచ్చమ్మకి ఇద్దరు పిల్లలు. ఒక బిడ్డ, ఒక కొడుకు. ఈరమ్మ బిడ్డ నాకంటే ఒక సంవత్సరం పెద్దది. సుబ్బయ్య నాకంటే ఒక సంవత్సరం చిన్నోడు. సుబ్బయ్య ఒక్కడే స్కూలుకు పోతా ఉండే.

నేను ఒక్కో కళాసు ప్యాస్ ఐతానే, టెక్స్ట్ పుస్తకాలన్నీ సుబ్బయ్య కిప్పిస్సా ఉండే మాయమ్మ. అట్ల సుబ్బయ్య నా పుస్తకాలతోనే సదువుకుంటా వచ్చినాడు.

అప్పుడప్పుడూ కొళాయిలో నీళ్ళు రాకపోతే, జానకమ్మోళ్ళ బాయిలో నీళ్ళు చేదిచ్చే పని గుడక గంగమ్మదే. మాకే కాదు, అందరికీ. అందుకు రేటు ఇంటికొక రూపాయి. మా ఇంటికి మట్టుక - ఒక ఆకు వక్క, రోంత సున్నం.

రోజులు బాగలేవని యా ముహూర్తాన చెప్పిన్నిందో, గంగమ్మ, అది నిజమయ్యె. గంగమ్మోల్ల కొట్టం బయట అంగట్లో మూలకి నల్లకుక్క ఈనింది. అందరూ బట్టలుతికేకి కెనాలుకు పోయున్నారు, రోజు రాత్రి గంగమ్మ, ఆడ అంగట్లో ఉన్న బండమీదనే పడుకుంటాండె. ఆ రోజు రాత్రి గూడా అట్లాగే పడుకున్నింది. మూలకి నల్ల కుక్క రోంత గురాయిస్తా ఉన్నింది, గంగమ్మను చూసి. నడి రాత్రి ఏమిటికో లేసి, బయటకొచ్చేటప్పుడు తెలీకుండా కుక్కపిల్లను తొక్కేతలికి, ఆ నల్లకుక్క "భౌ" మని అరుచుకుంటా వచ్చి, కాలు కొరికిందంట.

మల్లా రెండు మూడు రోజుల తర్వాత మాయమ్మ గంగమ్మ బట్టలకోసమొచ్చినప్పుడు అడిగె, "ఏం గంగమ్మా, కాలు కేందా కచ్చు?" అని. "ఏం లేమ్మయ్యా, కుక్క కొరికింది, పోతాదిలే" అనె. "చూపిచ్చుకో గంగమ్మా, ఏమిటికన్నా మంచిది" అన్జెప్పె మాయమ్మ.

రెండు నెలలయ్యె. ఒక రోజు ఈరయ్య మా ఇంటికి ఏడుపు ముకం తో వచ్చె మాయమ్మ కాడికి. ఈరయ్య ఎప్పుడూ పని చూస్కునేదే తప్ప, ఎవురితో మాట్లాడేటోడు కాదు, ఎవరింటికీ పొయేటోడు కాదు. మాయమ్మ ఈరయ్యను చూసి ఏమనడిగె.

"అత్తమ్మకి బాగలేదమ్మయ్యా, పెద్దాస్పిటల్లో చేరిపించినాము" అనె. మా అమ్మ ఈరయ్యకు రోన్ని డబ్బులిచ్చి ఇవి పెట్టుకో మని చెప్పె. తను ఆస్పిటలుకు రిక్షా మాట్లాడుకుని, పోయి చూసేసొచ్చె. "ఏమీ లేదులే. తగ్గిపోతాది" అనుకునె.

ఆ తర్వాత ఒక నెల, నెలన్నర తర్వాత గంగమ్మ పరిస్థితి మాఅమ్మకి అర్థమయిపాయె. గంగమ్మకు పిచ్చెక్కిందంట. పిచ్చెక్కినోళ్ళు ఇంకొకళ్ళను కరిస్తే, వాళ్ళకు పిచ్చి ఎక్కుతాదని చెప్పి, గంగమ్మను ఎవరూ రానీకుండా ఉండిరి. ఈరయ్య, లచ్చుమమ్మ కూడా బయటికి పోనిస్సా ఉన్నిండ్లే. ఒక రోజు రాత్రి. ఆ రోజు వర్షం పడతాన్నింది. లోపల పడుకొనున్న్యాం. రాత్రి పెద్దగా అరుపులు. నేను మా అమ్మని అడిగితి, రాత్రి, ఏమిటికా అరుపులు అని. "ఏం లేదులే పడుకో" అనె మాయమ్మ. ఆ అరుపులు గంగమ్మవి. వర్షాన్ని చూసి, బాగా పిచ్చెక్కి అరిచిన అరుపులంట అవి.

ఆ రోజు తర్వాత గంగమ్మ నాకు కనపరాలే. నల్ల కుక్క మట్టుకు ఒక రోజు కస్ కస్ మని దగ్గుతా మా ఇంటి కాడికొచ్చె. నేను చపాతీ రోంత తుంచి యేసేదానికి పోతే, మాయమ్మ, "ఛీ, పా అవతలికి, పాపిష్టి కుక్క." అని తరిమేసె. ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులకు ఆ కుక్కా బాగ చిక్కిపోయి, కడాకు యాడపాయెనో ఏమో, కనపరాలేదు.

-----------------------------------------------------

ప్రస్తుతం.

"ఊర్లోకి ఎక్జిబిషను వచ్చిందంట. పోదామా?" నా భార్య అడిగింది.

మా ఆవిడ అడగటం అంటే "పద. బయలుదేరండి" అని అర్థం.

బట్టలు మార్చుకుని, హడావుడిగా బయటకొస్తాంటే, కాలికి గడప్మాను కొట్టుకునింది.

"అబ్బా. మీ కాలి గోరు ఎప్పుడూ కొట్టుకుంటానే ఉంటుందే, ఎప్పుడూ". నా ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు దగ్గర రెండు గోర్లు- ఒకదానిపైన ఒకటి వచ్చి, కొంచెం చూపుదేలింటుంది. అందుకని, అప్పుడప్పుడూ రాళ్ళకు కొట్టుకొంటా ఉంటది.

మా ఇంటికాడే ఆటో స్టాండు. ఆటోని పిలిచింది మా ఆవిడ. ఆటోను చూడగానే ఆనందంగా కేక పెట్టి, "మామా" అని సన్నగా అరిచింది మాపాప. ఆటో ఎక్కడమంటే విమానం ఎక్కడం లాగ మా పాపకు. అదీ ఆ ఆటోను స్టాండులో చూసి, చూసి అలవాటు దానికి.

"ఎక్జిబిషను దగ్గరికి. ఎంతియ్యాలన్నా?" అడిగింది నా భార్య.

ఆటో అతను తలగీరుకుని, మొహమాటంగా, "పర్వాలేదు. కూర్చోండమ్మా". అని చెప్పినాడు.

పాప, మా ఆవిడ, నేను ఎక్కగానే సుబ్బయ్య ఆటో బయలుదేరింది.