Tuesday, December 29, 2009

పులిహోర

"అప్పన్నా!నీ బుద్ధిలో దద్ధోజనం పసేగానీ పులిహోర ప్రభావం రవంత కూడా కనిపించలేదురా!" అంటారు తాతాచార్యుల వారు శిష్యపరమాణువు అప్పలాచార్యుల వారితో, తెనాలి రామకృష్ణ సినిమాలో.

అవును, వేణుగోపాల స్వామి వారి కోవెలలో అప్పనంగా వచ్చే ప్రసాదం అయినంతమాత్రాన పులిహోర ప్రభావం తక్కువ కాదు. అసలు సిసలు పులిహోర అంటేనే - గమ్మున ఆ నేతిసువాసన గుబాళించాలి. నాలుకకు తగులగానే కారంతో కూడిన రుచి నషాళానికంటాలి. ఆ తర్వాత ఏ ఆనందలోకంలోనో విహరించాలి. పులిహోరలో అద్వైత సిద్ధాంతం దాగుందనడంలో సందేహం లేదు. మొదట పంచేంద్రియాలను, ఆ తర్వాత దాన్నధిగమించి జ్ఞానేంద్రియాన్ని పరిచయం చేస్తున్న పదార్థమనే కాబోలు - వైష్ణవ దేవాలయాల్లో ఇందుకు పెద్దపీట! మొన్నటికి మొన్న తిరుపతికెళ్ళినప్పుడు స్వామి వారి ఉచిత ప్రసాదం పులిహోర దొరికింది. చెప్పొద్దూ, కాసేపు వైకుంఠం ఇన్ ఎ నట్ షెల్ కనిపించింది.

నూడుల్స్ రాకమునుపు ఇది కూడా బాచిలర్స్ అమ్ములపొదిలో ఒక అస్త్రం. ఇది నిజం. అన్నమొకటి వార్చేసుకుని, అమ్మ తన ప్రేమను కూడా కలిపి గట్టిగా మూతెట్టేసిన జాడీలోంచి, కాస్త గుజ్జు, అందుకు తోడుగా నెయ్యి కలుపుకుంటే - ఆ పూట ఆత్మారాముడు అనంతంగా శాంతించేవాడు. ఆ తర్వాత ఫలశృతికి పెరుగూ ఆవకాయ ఉండనే ఉన్నాయి.

ఉన్నట్టుండి ఈ రోజెందుకిలా పులిహోర పైత్యం? అంటే - ఉందండి. మా ఫ్రెండు, ఆఫీసులో నా కొలీగు విఠ్ఠల్ అగార్కర్ చాలా యేళ్ళ తర్వాత కన్నడ పులిహోర రుచి చూపించి నన్ను శిఖరం ఎక్కించాడు. ఆ అబ్బాయి వంటల్లో ఘనాపాఠీ. ఓ సారి విదేశానికి ఆన్ సైటు వెళ్ళినప్పుడు నాకు రూమ్మేటు. చిత్రంగా అతడికి మా ఇంటి అధరువులు తెగనచ్చాయి అప్పట్లో. నాకు మాత్రం ఆ అబ్బాయి వంటలు తెగ నచ్చేసేవి. ఓ శిల్పి శిల్పం చెక్కుతున్నట్టుగా వంట చేసేవాడతను.

కాలేజీ రోజుల్లో మా అమ్మ పులిహోర క్యారియరు కట్టించేది. (నేను డే స్కాలర్ ను) ఆ ఘుమఘుమలు అలా సోకంగానే నా మిత్రులు అలా దాని మీద పడి ఖాళీ చేసేవారు. చింత చచ్చినా పులుపు చావనట్లు, చిన్నతనం అయిపోయినా చింత చిగురు, పులిహోర జ్ఞాపకాలు వదలకుండా వేధిస్తూ ఉంటాయి నన్ను. అమ్మ గోరుముద్దల్లో నాకు ఇప్పటికీ జ్ఞాపకం ఉన్నది ఈ చింతచిగురు పప్పు అన్నమే. సంగటితో ఈ పప్పు కలుపుకుంటే - చింతాకు జితా జితా అనుకోవాల్సిందే. (ఈ చింతచిగురు పప్పు ఇప్పుడు ఎవరూ చేయట్లేదనుకుంటాను)

మా వూళ్ళో దీన్ని పులగం అని కూడా అంటారు. ఈ పులిహోర లో పులి నేతిబీరకాయ లోనేతి లా కాకపోయినా చిన్నసైజు ముద్రారాక్షసమో టైపాటో లాంటిదే. అది నిజానికి "పుళి". పుళి అంటే తమిళంలో పుల్లనిది. (ఆమ్లము). చింతపండును కూడా పుళి అనే అంటారు. గోంగూరను తమిళంలో పుళిచ్చకీరై అంటారు(ట). అదుగో ఆ పుళి, పులిలా మీదబడి అంటుకుంది. "హోర" ఎలా వచ్చిందో మరి తెలియదు నాకు. పుళియ ఊర - పుళిహోర అయిందా?

కన్నడంలో పుళి - హుళి కావాలి. అయితే ఆ హుళి హుళక్కి అయిపోయి, పులిగానే మిగిలిందెందుకో మరి.

ఈ పులిహోర ఉరఫ్ పులగం కన్నడ వారిదేనేమో అని నా ఊహ. "తింత్రిణీ పల్లవ యుక్తమౌ ఉడుకుబచ్చలి శాకము" - గుజ్జు కాకపోయినా (తింత్రిణీ పల్లవం అన్నారు కాబట్టి) తింత్రిణీ ఫలావిష్టమైన శాకాలు కూడా ఇదే ప్రాంతానికి చెందినవై ఉండవచ్చు. వైద్యానికి పనికి వచ్చే కాయ అని ఒకప్పుడు ఈసడించబడినా, శ్రీవారి కొలువులో ప్రసాదం దాకా దీని ప్రస్థానం సాగింది కనుక దీని ప్రాభవాన్ని విస్మరించడానికి వీలు లేదు.

ఆ పద్యం ఓ సారి పునశ్చరణ

ఫుల్ల సరోజ నేత్ర! యలపూతన చన్నుల చేదు ద్రావి, నా
డల్ల దవాగ్ని మ్రింగితి వటంచును నిక్కెద వేమొ! తింత్రిణీ
పల్లవ యుక్తమౌ నుడుకు బచ్చలి శాకము జొన్న కూటితో
మెల్లన యొక్క ముద్ద దిగమ్రింగుమ! నీ పస కాన నయ్యెడిన్.

నా చిన్నప్పుడు మా ఊళ్ళో శ్మశానం దగ్గర ఓ చింతచెట్టు ఉండేది. అప్పట్లో ఆ ప్రాంతం కాస్త నిర్మానుష్యంగా ఉండేది. నేనూ, నా స్నేహితులు "అతడు" సినిమాలో చూపించినట్లుగా పందేలయితే వేసుకోలేదు కానీ, మాట్లాడుకునే వాళ్ళం, ఆ చెట్టు దగ్గరకు వెళ్ళగలిగే ధైర్యం ఎవరికుందా అని. నేనప్పట్లో పిరికి వాడిని అయినా ఓ రోజు సాహసం చేసి, మరీ రాత్రి పూట కాకపోయినా కాస్త వెలుగు రేకలు పర్చుకుంటున్న సమయంలో దీర్ఘశంక కోసం ఆ చెట్టు దరిదాపులదాకా వెళ్ళిన గుర్తు.

ఎవరు రాశారు, ఏమిటి గుర్తు లేదు కానీ ఓ సంస్కృత చాటువు గుర్తొచ్చింది.

మేరుమందరసమానమధ్యమా
తింత్రిణీదళవిశాలలోచనా |
అర్కశుష్కఫలకోమలస్తనీ
పెద్దిభట్టగృహిణీ విరాజతే ||

మందరపర్వతం లాంటి నడుమూ, చింతాకులా విశాలమైన కన్నులూ, ఎండిన జిల్లేడుకాయల్లాంటి ఉరోజాలు కలిగి ఉన్నది పెద్దిభట్ట వారి గృహిణి అని అర్థం. ఇంత వ్యంగ్యం ఎందుకు రాశారో మరి.

(చాలా రోజుల తర్వాత సోది చెప్పుకోవాలనిపించి రాసిన కబుర్లివి. ఇంతటితో సమాప్తం.)

Sunday, December 20, 2009

ఆశయం


మరిడేశ్వర్రావు.


కర్రిగా, మామూలుకన్నా రోంత ఎత్తుగా ఉండేటోడు. నల్లగున్నా, మొకంలో మంచి కళ. నవ్వితే మట్టుకు, కండ్లు మూసకపోయి స్కెచ్చి పెన్నుతో రెండు గీతలు ఒకదానిమీద ఇంగోటి గీసినట్టు కనిపిస్తాండె. వీడు నాకు పదోతరగతిలో ట్యూషన్ మేటు. వానిది పొట్రాం (పొట్టి శ్రీరాములు) స్కూలు. నాది వేరే బడి. కుళ్ళాయప్ప ట్యూషనులో సాయంకాలం కలిసేటోడు. పేరు మరిడేశ్వర్రావు గదా, పొల్లాపగలు మరిడేశ్వర్రావు అని పూర్తీ పేరుతో పిలసాల్లంటే ఎట్లబ్బా అనుకుంటి. ఆ తర్వాత వాణ్ణి ఈశ్వర్ అని పిలుస్తా ఉంటే, నేను అట్లే అనబడ్తి.

ఆ రోజు ..

తెలుగు ఐవారు, తిరుపతి వెంకటకవుల పాఠం చెప్తా ఉన్న్యాడు. "ఏనుగునెక్కినాము, ధరణీంద్రులు మొక్కగనిక్కినాము.." ఈ పద్యం రాగం తీయబట్టినాడు. ఇట్లా పద్యాలు, రాగాలు తీసేటోళ్ళు తీస్తేనే కమ్మగుంటుంది. తెలుగైవారు బండ గొంతుతో రాగాలు తీస్తా, మధ్యలో నిలబెడతా, పాఠం చెప్తా ఉంటే, పిలకాయలు ఎవడి పాటుకు వాడు నకరాలు చేస్తా ఉన్న్యారు. నేను ఈశ్వర్ పక్కన లాస్ట్ లో కూచునుంటిని.

నా కాడ తెలుగువాచకం లేకపోతే, వాడే నాకు పాఠం చూపిస్తాండె. కొదమ సింహం సినిమాలో చిరంజీవి మొకం కనబడేటట్ల తెలుగు వాచకానికి ఆంధ్రజ్యోతి పేపరుది అట్ట యేసినాడు. పుస్తకంలోపల తిరపతి వెంకటకవుల్లో ఒకాయనకి మీసాలు, నల్లకంటద్దాలు బాల్ పెన్నుతో దిద్దినాడు. ఇంకొకాయనకి తలపైన గుండ్రం టోపీ పెట్టి, నోట్లో సిగరెట్టు పెట్టినాడు. సారు పాఠం కన్నా, ఈ బొమ్మలే బాగుండె. ఆ బొమ్మలు చూస్తా, నేను నవ్వితే, వాడు నన్ను చూస్తా నవ్వుతా ఉండే.

వాని బుక్కు నిండా ఇట్లా యవ్వారాలే. ఒకచోట ఇట్ల రాసినాడు - "నా పేరు 13వ పేజిలో ఉంది." ఆ పేజికి పోతే, "నా పేరు 64 పేజిలో ఉంది." ఇట్లా రాసుకుంటా పోయి, కడాకు, లాస్టు అట్ట మింద, "ఇంగ ఎతికింది సాలు. నా పేరు N. మరిడేశ్వర్రావు" అని రాసుంది. పరవస్తు చిన్నయ సూరి పాఠంలో ఒగచాట, ’వార్ధక్యమున ప్రశాంతముగ కాలంబు పుచ్చక ’అని రాసుంటే, ఆ చివరి పదం కింద అండర్ లైను చేసినాడు.

ట్యూషన్ లో నాకు మొదట్లో పరిచయమైనా గుడకా, నాకు ఈశ్వర్ కి పెద్దగా మాటలుండేటివి గాదు. నేను బక్కోణ్ణి, మామూలుగా కొంచెం మాట్లాడేది తక్కువ. నాకు ఎన్టీయారు, బాలక్రిష్ణ ఇష్టమయితే వాడు చిరంజీవి అంటే పడి సచ్చేటోడు. దానికి తోడు పొట్రాం స్కూలోళ్ళది వేరే గుంపు. వాళ్ళతో నేను ఎక్కువగా కలుస్తా ఉండ్లే.

ఎప్పుడైనా నన్ను చూసి నవ్వేటోడు, మాటలు పడినప్పుడు మట్టుకు, స్వచ్ఛంగ మనసులోంచి మాట్లాడేటోడు.

చిరంజీవి సినిమా వస్తే, స్టారు చేసేది, కటవుట్ కి పూల దండ, దండ మధ్యలో గుమ్మడికాయ, గుమ్మడికాయ చుట్టూతా కలర్ పేపరూ, ఇట్లా పనుల్లో మనోడు తగ్గేటోడు కాదు. ఆ రోజు స్కూలు, ట్యూషనూ అన్నీ ఎగ్గొట్టేటోడు.

ట్యూషనులో కుళ్ళాయప్ప సారికి కోపమొస్తే భలే తిట్టేటోడు. శాపాలు పెట్టేటోడు. భలే భయపడేటోళ్ళు పిలకాయలు. ఒకరోజు కుళ్ళాయప్ప సారు శ్రేఢుల్లో ఒక అభ్యాసంలో లెక్క జేస్తా గుణశ్రేఢి లో సంఖ్యల మొత్తానికి సూత్రం అడిగితే వాడు అంకశ్రేఢి సూత్రం చెప్పినాడు. ఐవారికి కోపమొచ్చి తిట్టబట్టె. "లే, బేకుఫ్! నువ్వు మీ నాయన మాదిరిగా సైకిలు షాపు, టైర్లు పంచర్లేసుకుంటా బతుకుతావు. నీ బతుకింతే ఫో!" అనె. వాడు సారు తిట్టింతర్వాత కూసుని, పుస్తకం అడ్డం పెట్టుకుని కిస కిస నవ్వె. నాకు భలే నవ్వొచ్చె. కానీ నవ్వితే ఐవారు నన్ను సంపుతాడు. ఉగ్గబట్టుకొని, ఆ తర్వాత గుర్తుకు తెచ్చుకుని నవ్వుకున్నా.

ఒకరోజు ఉన్నిందున్నట్టు ఈశ్వర్ ట్యూషన్ కి ఒక నాలగు రోజులు రాలే. స్కూల్లో గుడకా కనబడతా ఉన్నిండ్లేదంట. ఇట్లా వారమాయె. ఆ తర్వాత సోమవారం వాళ్ళమ్మ ట్యూషన్ కాడికొచ్చి, కుళ్ళాయప్ప సారుతో, ఏడుస్తా ఏందో చెప్పబట్టె. వాడు ఇంట్లో కూడా లేడంట! యాడకి పోయినాడో ఏందో!

ఇట్ల దగ్గర దగ్గర ఒక నెలన్నరైపాయె. ఒక రోజు ట్యూషన్ మొత్తం, ఒగటే గలాట గలాట. ఈశ్వర్ తిరిగొచ్చినాడంట. వాని చుట్టూతా అందరు మూగి ఏందో మాట్లాడతా ఉన్న్యారు. కొంతమంది ఆ గుంపు లో దూరదామని, దూరలేక దూరం నుండీ వాని వంక హీరోని చూసినట్టు చూస్తా ఉన్న్యారు. నాకు ఆ మరుసట్రోజు విషయం తెలిసె.

ఇంతకీ సంగతేందంటే, మనోడు మడ్రాసు బండెక్కి, మడ్రాసుకు పోయినాడు. ఆడ ఒకచోట కాఫీ షాపులో పని చేసుకుంటా, చిరంజీవిని చూడాలని తిరిగినాడంట. ఇట్ల కన్నగచాట్లు పడి, కడాకు ఒకరోజు చిరంజీవిని ఎట్లో కలుసుకున్న్యాడు. చిరంజీవి వానికి ఒక మూడు వేల రూపాయలు, ఒక సూట్ కేసు, ఒకట్రేండు బట్టలూ ఇచ్చి, మాట్లాడి ఊరికి పొమ్మని సాగనంపినాడంట.

కొన్ని రోజుల తర్వాత ఐవారు ఏదో చెబుతా, "ప్రతి ఒకనికీ జీవితంలో ఆశయం ఉండాల. అది సాధించుకునేకి ప్రయత్నిస్తా ఉండాల. మీరు గొప్పోళ్ళు కావాల. గొప్ప గొప్ప ఉద్యోగాలు చెయ్యాల. ఇంజినీర్లు కావాల." ఇట్లా చెప్తా వచ్చె. ఆ రోజు వాడు నా పక్కన మామూలుగానే నవ్వుతా, "నా ఆశయం ఒగటే ఉండే. అది తీరిపాయె." అని గొణిగి, మామూలుగా కిసకిస నవ్వె.

తర్వాత ఈశ్వర్ చుట్టూతా వాని ఫ్రెండ్స్ ఎక్కువైరి, ఆ తర్వాత నాకు అట్లా దూరమాయె.

టెన్త్ పరీక్షల తర్వాత వాడు, ఇంటర్మీడియట్ లో తెలుగు మీడియంలో చేరె. నాది ఇంగ్లీషు మీడియము. ఆ తర్వాత ఏదో డిగ్రీ, ప్యాసయినాడో, ఫెయిలో తెలీదు.

***********************************

చానా ఏండ్ల తర్వాత నాకు మొన్న మా వూర్లో నా బండికి టైరు మార్చి, ఏదో రిపేరు చెయ్యాలని ఒక షాపుకు పోతి. ఆడ ఒక రూములో ప్రొప్రైటర్ మరిడేశ్వర్రావు అని పేరు రాసున్నింది. అవును మరిడేశ్వర్రావుకు ఇప్పుడు ఊర్లో రెండు టైర్ల షాపులు ఉన్నయ్యంట, బైపాసు రోడ్డు కు అవపక్క ఒక నాలుగిండ్లు ఉన్నాయంట. ఇవి తెలిసిన సంగతులు.

అన్నట్లు నేను షాపులో పనై పోతానే నేరుగ ఇంటికొచ్చేస్తి. ఈశ్వర్ ని కలవలే, మాట్లాడలే. ఏమిటికి అంటే - నా కాడ సమాధానం లేదు.

(నా ఒకానొక బాల్యస్మృతి. పేర్లు మారాయి.నిజంగా జరిగినది, చిరంజీవి ఘటనతో సహా. ఒకే ఒక్క పిసరు కల్పితం. :-))

Saturday, December 19, 2009

అవతారం - ఓ సామాన్యుడి గోల

నిన్న నవతరంగం లో రామ్ గోపాల్ వర్మ బ్లాగులో అవతార్ సినిమా గురించి అతని ప్రశంస చదివి అతని మీద నమ్మకంతో, అవతార్ సినిమాకు టికెట్ బుక్ చేసుకున్నాను. ఇప్పుడే ఓ మల్టీప్లెక్స్ లో ఈ 3D సినిమా చూసొస్తున్నాను.

రాము వ్యాఖ్య ప్రకారం ఈ సినిమా ఓ అనుభవం. అక్షరాలా. సందేహం లేదు. అయితే, అనుభవం వేరు, అనుభూతి వేరు. అనుభవానికి ఆలంబన ఇంద్రియాలు, వాటి తాలూకు ప్రకంపనలు, ఇంకాస్త ముందుకు వెళితే, ఇంద్రియాల ద్వారా చోదితమైన బుద్ధి అయితే అనుభూతికి ఆలంబన మనస్సు. అవతార్ సినిమా స్టార్ వార్స్ సినిమా గుర్తు తెప్పిస్తే, నాకు మాత్రం స్పీల్ బెర్గ్ E.T. సినిమా గుర్తొచ్చింది. అందులో ఉన్నది, ఈ సినిమాలో లేనిది కాస్త స్పష్టంగానే కనిపించింది.

ఇది కేవలం నా సోది కాబట్టి, నా ఆలోచనల్ని వివరించడానికి ప్రయత్నిస్తాను. చాలా రోజుల క్రితం, ఓ శుక్రవారం రాత్రి, "అన్బే శివం" అన్న కమల్ హాసన్ సినిమా చూశాను. ఆ సినిమాలో - ఓ బస్సు ఆక్సిడెంట్ కు గురవుతుంది. దానికి కారణం ఓ కుక్క. ఈ సంగతి తెలిసీ, కమల్ ఆ కుక్కను చేరదీస్తాడు. ఆ సినిమా ఆలోచనలతో రాత్రి చాలాసేపు నిద్రపట్టలేదు. రాత్రి కిటికీ బయట కుక్క ఏడుస్తోంది. రోడ్డుపై ఎవరో దాన్ని కసరడమూ వినబడింది. ఆ తర్వాత మాగన్నుగా నిద్రపట్టింది. (ఆ సినిమాకు చలించిన నా బుద్ధి నిజంగా ఎదురుగా కుక్క ఏడుస్తుంటే పట్టించుకోలేదెందుకో) ఇంతకూ నేను చెప్పదల్చుకున్నదేమంటే, - మనసుకు, బుద్ధికి దగ్గరగా కనిపించే, వినిపించే సంఘటనలకు ప్రతిస్పందించటం మానవ సహజం. మొన్న వరదతాలూకు ప్రభావం టీవీల్లో చూసి, ప్రజలు స్పందించారు. అదే సమయంలో ఏ ఇరాన్ లోనో, మరెక్కడో ఏ దుర్ఘటనలోనో అంతకంటే ఎక్కువ ప్రజలు చచ్చినా, మనం పట్టించుకోము. ఉద్వేగం బుద్ధిని తాకితే అది "అద్భుతం". ఉద్వేగం మనసును తాకితే అది "కరుణ". రెండూ రసానుభూతులే అయినా "ఏకో రసః కరుణ ఏవ" . మనిషి ఆలోచనలను సత్యం వైపుగా మరల్చడానికి "కరుణ" రసమే ఆలంబన అవుతుంది, కానీ అద్భుతం కాదు.

అవతార్ సినిమాలో ఆటవికుల (?) బాధ చూసినప్పుడూ అందులో "అద్భుతం" కనబడిందే తప్ప, వారి "ఆక్రోశం" నా మనసుకు తాకలేదు. (ఇది నా గోల. అందరికీ ఇలానే అనిపిస్తుందో మరి నాకు తెలీదు). ఆ ఆటవికుల ఆహార్యం విచిత్రంగా అనిపించింది కానీ ఆహ్లాదంగా కనిపించలేదు. ఇక నేపథ్య సంగీతం పేలవంగా ఎంత తక్కువగా చెప్పుకుంటే అంత మంచిదన్నట్టుగా ఉంది.మరో లోకానికి మనల్ని "ఈడ్చుకెళ్ళినట్టు" ఉన్నది తప్ప, "తీసుకు వెళ్ళినట్టు" ఈ సినిమా నాకు అనిపించట్లేదు.

Imagination will be a creation, if it touches one's heart, and is identifiable by the heart. Otherwise, it remains as a technical grandeur. (ఇది నా కోటింగే, ఎవరిదీ కాదు)

అవతార్ సినిమా ఓ Technical masterpiece అనిపించింది తప్ప, ఓ కళాఖండం అని నాకు అనిపించట్లేదు.

ఇందాక అన్నట్టు, నాకు E.T. సినిమా గుర్తొచ్చింది. అందులో ఉపగ్రహపు బాలుడి వేలు కొసను, భూలోకపు బాలుడు తాకుతాడు. ఈ సినిమా ప్రోమోస్ లో కూడా ఇది కనిపిస్తుంది. ఈ సినిమాలో ఈ దృశ్యం అనుభవైకవైద్యం. అదే సినిమా 3D లో తీసి ఉంటే, ఓ ఒక్క దృశ్యం కోసం సినిమా చాలాసార్లు చూసి ఉండవచ్చు. అవతార్ సినిమాలో కనిపించే (నాగమల్లి) పూలు, జలపాతాలు, యుద్ధ విమానాలు, మరో లోకానికి తీసుకు వెళతాయి తప్ప దర్శకుడు అంతర్లీనంగా చెప్పదల్చుకున్న సందేశానికి ప్రోద్బలం చేసేలా మాత్రం లేవు.

"ఇంతకంటే, ఓ మామూలు థియేటర్ లో ఓ తెలుగు మాస్ సినిమా చూసి ఉంటే మేలు".ఈ సినిమా చూసి, బయటకు వచ్చిన తర్వాత నాకు, నిజాయితీగా నాకు కలిగిన ఫీలింగ్.

1200 కోట్ల సినిమా, రాము మెచ్చిన సినిమా ఇట్లాంటి పనికిరాని మాటలు నా వంటికి పడవని మరో మారు అర్థమయింది. గొప్ప సినిమా అంటే దాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకోవాలో నాకు తెలియట్లేదు.

(అవతార్ సినిమా చివర్లో, ఓ 20 నిమిషాలకు ముందు లేచొచ్చాను నేను. ఆ 20 నిముషాల్లో, నా ఆలోచనల్ని తిప్పేసే సంఘటనలు సినిమాలో జరిగి ఉంటాయని నేను భావించట్లేదు)

Sunday, November 22, 2009

ఊరికి పోదాం ...

రోజూ చూస్తున్న పూలు, చెట్లూ, మనుషులూ ఒక్కోసారి కొత్తగా కొంగ్రొత్తగా కనబడితే ఆ అనుభూతి ఎలాంటిది? నా వరకూ ఆ అనుభూతి, ఊరికి వెళ్ళేప్పుడు, ఊరిలో మన వారిని కలుసుకోబోతున్నాం అన్న ఆనందం లాంటిది. జీవితం వారాంతపు సంకెళ్ళలో కట్టివేయబడిన ఓ సగటు నిర్భాగ్యోద్యోగిని నేను. అదుగో ఆ వారాంతం ఒకింత ముందుగా ఒచ్చింది మొన్న శుక్రవారం. ఊరికే రాలేదండోయ్. ఓ అర్ధ రోజు సెలవును మింగేస్తూ వచ్చింది. ఆ రోజు మధ్యాహ్నం బయలుదేరాను మా ఊరికి.

అనుభూతిపరంగా రైలు ప్రయాణంలో ఉన్నంత సుఖం బస్సు ప్రయాణంలో ఉండదు. రైలు తలుపు దగ్గర నుంచుని, ఆ గాలిలో చెట్లు పరుగెత్తుకుని వెనక్కెళ్ళి పోతుంటే, ఓ మేఘం చాలా దూరం వరకూ వచ్చి, దూరమైన స్నేహితుడిలా వీడుకోలు పలుకుతూ వెళ్ళిపోతుంటే అబ్బ! ఎంత హాయిగా ఉంటుంది! ఆ పక్కన జామకాయలమ్మి, స్టేషన్ లో దొరికే తినుబండారాలు, అవి తింటూ కూర్చుంటే, రైలు బయలుదేరిపోతుందనే ఆదుర్దా, మన కూపేలో అందమైన అమ్మాయి ఎక్కినప్పుడు "ఆహా!" అన్న ఓ చిన్ని ఆనందం, అంతలోనే ఆ అమ్మాయి పుస్తకంలో కూరుకుపోతే ఆవిరయిపోయిన ఆ అనుభూతి, చిన్నపిల్లాడు వాళ్ళమ్మను అడిగే "ఇంటెలిజెంట్ ప్రశ్నలూ" ..రైలు ప్రయాణం ఓ అందమైన లఘు కావ్యం, ఒక్క "లేటు" అన్న ముద్రారాక్షసం తక్క.

అయితే, బస్సు ప్రయాణం కూడా ఇందుకు తీసిపోదు ఒక్కోసారి. ముఖ్యంగా వర్షం పడుతున్నప్పుడూ, వర్షం వెలిసినప్పుడూ, ఆ తర్వాత వచ్చే ఇంద్రధనుస్సు "హాయ్" మన్నప్పుడూ!

మొదటికొస్తాను. బస్సు నేషనల్ హైవే 7 మీదుగా వెళుతూంది. బెంగళూరు దాటింది. వర్షం పడసాగింది. మెత్తగా జారిపోతున్న బస్సు! సుతిమెత్తగా కిటికీ పక్కనుంచీ కొడుతున్న వాన చినుకులు! (ఏదో యద్దనపూడి నవలలో అనుకుంటా, ఆరంభం అట్టాగే ఉంటది). ఇంతలో .... ఏజోల్డు నోస్టాల్జియా! తగుదునమ్మా అని ఒచ్చేసింది. అదేనండి, శనగపిండి ప్రొడక్షన్స్ వారి పకోడీలు! వర్షం పడుతూంటే పకోడీలు తినని వాడు పశువై పుట్టున్! ఇది గిరీశం లాంటోడికి కూడా ట్రివియల్ మాటరు. అందుకే ఎక్కడా చెప్పలే! సరే బస్సు హైవే నుండి పక్కకు మట్టి రోడ్డులోకి, అప్పుడే కొత్తగా నడకలు నేర్చుకున్నట్టు ఊగుతూ కొంతదూరం నడిచి, ఓ హోటలు అలియాస్ ఢాబా దగ్గరాగింది. ఆ హోటలు వాడికున్నంత సామాజిక స్పృహ తెలుగు బ్లాగర్లలో కూడా లేదు. వేడి వేడి పకోడీలు, చపాతీలూ, దోసెలూ, చిక్కటి కాఫీ, నీళ్ళటి అల్లం టీ, ఇవీ అక్కడ మెనూ కార్డు లో ఐటమ్సు. మెను కార్డు బూర్జువా వ్యవస్థ కు ప్రతిరూపమనేమో అక్కడ పెట్టలేదు. దానికి ముందు వర్షను వాయిస్ మెనూ కార్డే అక్కడ నడుస్తూంది. ఆ వర్షంలో పకోడీ తింటూ, మధ్య మధ్యలో నీళ్ళటి అల్లం టీ తాగుతున్నప్పుడు - ఆహా! కరడుగట్టిన నాస్తికులకు, గతి తార్కిక భౌతిక వాదులకు కూడా కాసేపు దేముడు కనబడతాడు. అది ఆ హోటలు వాడి శాపం లాంటి వరం. అదంతే!

తిరిగి బస్సు రోడ్డునపడింది. (క్షమించాలి. మామూలుగానే అన్నా, విమర్శనాత్మకంగా కాదు!) ఈ సారి వర్షం వెలసింది. అయితే ఈ సారి రివ్వున, చల్లటి గాలి కొట్టసాగింది. ప్రేమలో పడ్డవాళ్ళకు ఆకాశం మామూలుగాకన్నా, ఎక్కువగా నీలంగా కనిపిస్తుందట. సైన్సు కేవలం వర్ణాంధత్వం (కలరు బ్లయిండ్ నెస్సు) గురించే చెబుతుంది కానీ, ఈ కలరు ఎన్రిచ్ మెంటు గురించి మాట్లాడదు. నాకు అట్లాగే కనిపించింది బయట. ఎందుకో మరి. (మనలో మాట. నేను ప్రేమలో చాలా సార్లు పడ్డాను కానీ, పడి దెబ్బలు తగిలించుకోలే. కనీసం మోకాళ్ళు దోక్కుపోలే.నాది విశ్వజనీనమైన ప్రేమో, విశ్వస్త ప్రేమో నాకే తెలీదు). హైవే బ్లూస్ ను మీరూ చూస్తారా?








మీకో గుండెలు పిండేసే నిజం చెప్పనా? ఆ ఫోటోలు రాయలసీమ, అందునా కరువుకు ఇంటిపేరయిన మా అనంతపురం జిల్లా తాలూకువి. అసలు కెనడాలు, న్యూజీలాండులకెందుకెళ్తారో ఈ సినిమా వాళ్ళు. కాస్త కళ్ళు తెరిస్తే ఇక్కడే ఇలాంటివి కనిపిస్తాయి.


ఏం చెబుతున్నా. సీనికి బ్యూటీ గురించి కదా! ఆ బ్యూటీతో పాటుగా నేను చేస్తున్నపని ఇంకొకటున్నది.

మొన్న పుస్తక ప్రదర్శనలో కొన్న ఓ కావ్యం (తెలుగు వ్యాఖ్యానసహితం) చదువుతున్నాను. అందులో వర్షం వర్ణన మొదలయింది. (ఆ పుస్తకం గురించి పెద్దలెవరైనా చెబుతారేమో అని ఎదురుచూస్తున్నా. ఎవరో లేకపోతే నేనే ఓ రోజు పెద్దరికం తీసుకోవాలి)

వర్షంలో మైమరిచిన కొంగలు చిందులేస్తూ, ప్రావృట్, ప్రావృట్ అని అరుస్తున్నాయిట. అదీ వర్ణన. బయట ఆ వర్ణనకు తగినట్టుగా కొంగలు కనబడ్డాయ్. (ఫోటోలో బంధించలేకపోయాను)

కాసేపటికి మేఘాలలా దూరంగా ఒళ్ళు విరుచుకుంటున్నట్టు కనబడ్డాయ్. గరుత్మంతుడు విష్ణువును మోసి, మోసి, అలసి, నిలబడి రెక్కలు బారజాపి, .. అలా ఒళ్ళు విరుచుకుంటున్నట్టు, ఓ బ్రహ్మాండమైన మేఘం గరుడపక్షి రూపంలో ఇలా....





మరి కాస్సేపటికి ఓ వరాహ రూపంలో భూమి పైకి యుద్దానికి వస్తున్నట్టుగా ఓ మేఘం. ఆ వరాహం ధనుస్సును కూడా ధరించింది. అది - ఇంద్రధనుస్సు. (ఫోటో మీద క్లిక్కి, తదేక దీక్షతో చూస్తే, రైన్ బో ముక్క కనిపిస్తుంది) ఈ ఫోటోలో ఆంగిల్ లేదు! రెసొల్యూషన్ లేదు!పొజిషనూ లేదు!(ఈ టీలో రంగులేదు! రుచి లేదు!చిక్కదనం లేదు! ఆ టోన్ లో అనుకోండి). అనుకోవడం వరకే ఛాయిస్.



మరి కాసేపటికి సింహం (సింహం దవడకండరం కాస్త బిగుసుకుంది. ఏమనుకోకండి!)




నలుపు, ఆకుపచ్చ, నీలాలతో ప్రకృతి త్రివర్ణ పతాకలా ఉంది.



అదీనండీ..అలా చూసుకుంటూ, మల్లీశ్వరిలో "పరుగులు తీయాలి" పాట వినుకుంటూ ఊరికి చేరుకున్నానండి.ఊరు చేరగానే సాయంత్రమయింది. మా ఊరు యథావిధిగా వర్షాలు అవీ లేకుండా క్షామంగా ప్రశాంతంగా ఉంది. మా పాపాయి ఇంటి ముందు ఇసుకలో ఆడుతూ స్వాగతం పలికింది.




రెండు రోజుల జీవితం తర్వాత మళ్ళీ బతకడానికి నగరానికొచ్చేశాను యథావిధిగా.

Tuesday, October 27, 2009

తెలుగు - ఇంగిలిపీసూ!


అప్పి గాడు: ఏంది విశేషాలు?

సుబ్బి గాడు: అదేదో ఊర్లో టీచర్లు "తెలుగు మాట్లాడను అని పలకల మీద రాయించి పిలకాయల మెడకాయలకి యేలాడగట్టినారంట".

అప్పి గాడు : ఏమంటవ్ నువ్వు?

సుబ్బి గాడు : ఆ టీచర్ చెంపకు ఒక్కటి జవిరితే, అప్పుడు నెప్పికి "అమ్మా" అని అరుస్తదో, "ఓ మై గాడ్" అని అరుత్తదో సూడాల్నుంది.

అప్పిగాడు : నెప్పెడితే తెలుగు గుర్తొస్తది, కోపమొస్తే, ఎవున్తోనయినా వాదులాటకి దిగాల్నంటే మాత్రం ఇంగిలిపీసు గావల్న మన తెలుగోల్లకు.

సుబ్బిగాడు : అదేమన్నా, అట్లంటివి?

అప్పిగాడు : అవును మల్ల, ఏదైనా విషయం సాధ్యమైనంత స్పష్టంగా చెప్పాల్నంటే, లేదా, అది నాకు బాగా తెలుసు అని చెప్పాల్నంటేనో, మనోల్లకు తెలుగు మరుపొచ్చేస్తది.

సుబ్బి గాడు : ఎట్టేట్టా అర్థం గాలే.

అప్పిగాడు : ఈ సారి యాదైనా బ్లాగులో వాదులాట, సారీ, చర్చ జరిగేప్పుడు ఎల్లి సూడు, కొట్టుకోడం ఎక్కువయే కొద్దీ ఇంగ్లీసలాగ ధారగా కారిపోతా ఉంటది.

సుబ్బి గాడు : ఏందో అర్థం గాలే.

అప్పిగాడు : If the discussion gets deepened, You know you tend to choose ...

సుబ్బి గాడు : ఇంగ జెప్పద్దు. అర్థమయెలే!

Saturday, October 24, 2009

ఆంగ్ల చిత్రం - యండమూరి స్టైలు కథనం

బ్రూస్ విల్లిస్ మామూలుగా ప్రతీ రోజు లాగే తన FBI ఆఫీసుకు బయల్దేరేడు. ఏదో జరుగబోతోందని మనసు చెబుతోంది. ఆ ఫీలింగ్ కు అర్థం లేదు. అప్రమేయము, అనిరతము కాని ఓ అనిమిష భావన అతణ్ణి ఊపేస్తోంది.

సాయంత్రం డ్యూటీ ముగించుకుని ఇంటికి బయల్దేరబోయే ముందు అతడికి ఫోన్ వచ్చింది, ఓ వ్యక్తి కాల్పులలో మరణించినట్టుగా. బయల్దేరేడు. ఆ సంఘటన తన జీవితాన్నే మార్చేస్తుందని అతడికప్పుడు తెలీదు. హత్యాస్థలాన్ని చేరుకునేప్పటికి అరగంట పట్టింది. దాదాపు పది అడుగుల దూరం నుంచీ 0.5 mm కాలిబర్ పిస్టల్ తో కాల్చారెవరో. హంతకుని వెన్నెముక గుండా, గుండెలనుంచి తూటాలు దూసుకుపోయినట్టు కనబడుతూంది. కాస్తంత దూరంగా హతుడి వాలెట్. అది కాదు అతడు చూస్తున్నది. హంతకుని కడుపునుంచీ బయటకు వచ్చిన తీగలు, చిప్ లు. అవీ, అక్కడ నిలిచిపోయిందతని చూపు. చనిపోయిన వ్యక్తి ఓ సరోగేట్.

సరోగేట్.

ఈ పదానికి అర్థం తెలియాలంటే సరీగ్గా నలభై సంవత్సరాల క్రితానికి వెళ్ళాలి.

*************************************************

21వ శతాబ్దం ప్రథమార్థంలో ఇంటర్నెట్ కనిపెట్టబడింది. దాంతో కంప్యూటర్ ల వాడకం ఊపందుకుంది. ఈ పరిస్థితిని మార్కెట్ లో ఉన్న అనేక కంప్యూటర్ తయారుదారీ సంస్థలు సొమ్ము చేసుకున్నాయి. అప్పట్లో అమెరికాలో దాదాపు ప్రతి వ్యక్తికీ ఓ ల్యాప్ టాప్ ఉన్నట్లు ఓ అంచనా. ఇటుపక్క జపాన్ లో రోబోల వాడకం ల్యాప్ టాప్ లంత కాకపోయినా నెమ్మదిగా, స్ఫుటంగా ఎక్కువవుతూ వస్తూంది. ఇక్కడో విషయం చెప్పాలి.

మనిషి (యజమాని) చెప్పే సూచనలను అర్థం చేసుకుని, తనలో నిక్షిప్తం అయి ఉన్న ప్రోగ్రామ్ ద్వారా ఆ సూచనలకు అనుగుణంగా స్పందించటమే రోబోల పని. ఆ ప్రోగ్రామ్ కు ఆర్టీఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ అని పేరు.

కంప్యూటర్ ల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని రోబోలకు అనుసంధానించి, మనిషికి ప్రత్యామ్నాయంగా రోబోలను వాడవచ్చుననే ఆలోచన చేసిన వాడు మిస్టర్ వి. అతడి పూర్తీ పేరు ఎవరికీ తెలియదు. ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో ఆనవాళ్ళు లేవు. ఓ ప్రభంజనంలా దూసుకొచ్చేడు. ఓ కొత్త ఆలోచనా విధానాన్ని రూపొందించేడు.

అతడి ఆలోచన ప్రకారం, మనిషి ఇంట్లో విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ఉంటాడు. అతడి తలకు బిగించిన వైర్ల ద్వారా మెదడులోని ఆలోచనలు ఓ కంప్యూటరుకు చేరతాయి. ఆ ఆలోచనలు సూచనలుగా మార్చబడి, రోబోలో అమర్చబడిన చిప్ కు చేరతాయి.

అంతే.

మనిషికి మారుగా మరో మరమనిషి తయారు. ఈ ఆలోచనను మార్కెట్ చేయడానికి వికలాంగులను, వృద్ధులను ఎంచుకోవడంలోనే అతడి తెలివితేటలు కనబడతాయి. "మీరు వికలాంగులా? మీరూ మామూలు మనుషుల్లా సాధారణ జీవితం గడపాలనుకుంటున్నారా? అయితే వాడండి, మీ కోసం, మా ద్వారా తయారు చేయబడిన సరోగేట్. మీరు కోరుకున్న కొత్త జీవితం కోసం" - ఇదీ అతడి స్లోగన్.

ఈ స్లోగన్ ఎంత పాపులర్ అయిందంటే, ఆ తర్వాత ఐదేళ్ళలో అమెరికాలో ఉన్న వృద్ధులలో దాదాపు 80 శాతం మంది సరోగేట్ లను కుదుర్చుకున్నారు. ఆ తర్వాత ఈ ఆలోచనను మామూలు వ్యక్తులకూ అన్వయింపజేసేడు. సాధారణ వ్యక్తులు సరోగేట్ లను పెంచుకున్నారు (ఈ పదం కరెక్టేనా?). సమాజంలో ఎవరు సరోగేట్, ఎవరు అసలు మనిషో తెలియని స్థితికి వచ్చింది.

కొందరు కొన్ని రంగాల్లో మాత్రమే అభ్యున్నతి సాధించగలుగుతారు. సాంకేతిక పరంగానూ, మార్కెట్ పరంగానూ అసాధారణ తెలివితేటలున్న వాడు మిస్టర్ వి.సరోగేట్ టెక్నాలజీ మొదట పేటెంట్ చేసి, అభివృద్ధి చేయడం అతడి తెలివితేటలకు పరాకాష్ట.

అతడి పేరు చెబితే సిలికాన్ వాలీ లో కార్పోరేట్ సంస్థల యజమానులకు కాళ్ళు చేతులు ఆడవు. అతడితో పోటీ అంటే వ్యాపారానికి శుభం చెప్పటమేనని భావిస్తారు మరికొందరు.

మిస్టర్ వి. అతడి సంస్థ పేరు వీ ఎల్ సీ.

*************************************************

నగరానికి కొన్ని మైళ్ళ దూరంలో ప్రశాంతమైన ప్రదేశంలో కట్టబడిందా ఆశ్రమం. ఆ ఆశ్రమం ఓ మధ్యవయసు నీగ్రోది. ఆ నీగ్రో వూడూ వంటి విద్యలలో ప్రవీణుడు. సమాజంలో సరోగేట్ ల వల్ల సాధారణ జీవితం దెబ్బతింటుందని అతడి ఉద్బోధ. త్వరలోనే ఆ ఉద్బోధకు అనేకమంది ఆకర్షితులయ్యేరు. మిస్టర్ వి, ధనికులకు గాలం వేస్తే, ఈ స్వామీజీ పేదవాళ్ళను గాలం వేసి పట్టేడు.

*************************************************

ఓ సరోగేట్ హత్య చేయబడితే అందువల్ల ఎవరికి ఉపయోగం? ఇక్కడే బ్రూస్ విల్లిస్ సరిగ్గా అంచనా వేసేడు. అతడి అనుమానం స్వామీజీ మీదకు మళ్ళింది. అయితే బ్రూస్ విల్లిస్ కు తెలియనిది ఆ స్వామీజీ బలగం. అక్కడ అతని అంచనా తప్పయింది. ఆశ్రమం తాలూకు వ్యక్తిని పట్టుకునే ప్రయత్నంలో, ప్రాణాలు కోల్పోతాడు బ్రూస్ విల్లిస్.

ఇక్కడ ఇంటిదగ్గర నిజమైన బ్రూస్ విల్లిస్ లేచి కూర్చుంటాడు.

చనిపోయినది బ్రూస్ విల్లిస్ కాదు, అతడి సరోగేట్ మాత్రమే.

*************************************************

అతడికి బ్రతకాలని లేదు, అలాగని చావాలనీ లేదు. దుఃఖానికి అతీతమయిన స్థితి నిస్పృహ. తను ఇన్నాళ్ళు కాపురం చేస్తున్నది ఓ సరోగేట్ భార్యతో అని ఇప్పుడే తెలిసింది. తెలిసి తెలిసి, తనే కదా అనుమతిచ్చాడు.

పక్క గదిలో తన భార్య తాలూకు సరోగేట్ మరికొంతమంది తో డ్రగ్స్ సేవిస్తూంది. గోల ఎక్కువవడంతో అక్కడికెళ్ళేడు. ఇద్దరు సరోగేట్ల సరాగాన్ని తన భార్య ఎన్జాయ్ చేస్తోంది. అతడి దవడ కండరం బిగుసుకుంది. సాచి లెంపకాయ కొట్టబోయేడు. ఏం ప్రయోజనం? నెప్పెట్టేవి తనచేతులేగా? తన ఆవేశాన్నంతా ఎదురుగా ఓ రోబో మీద చూపించి, దాన్ని బద్దలు కొట్టేడు.

ఇటు బ్రూస్ విల్లిస్ నిజమైన భార్య కుర్చీలో పడుకుని ఉంది. ఆమె చెంపమీద ఓ కన్నీటి చుక్క దిగువకు రావాలా వద్దా అన్నట్టుగా దిగులుగా చూస్తోంది.

*************************************************

స్వామీజీ ఆశ్రమం చుట్టూ జాగ్రత్తగా వలపన్నబడింది. కాల్పులు మొదలయ్యాయి. ఆ కాల్పుల్లో స్వామీజీ మరణించేడు. ఆ స్వామీజీ శవం దగ్గరకు వెళ్ళిన బ్రూస్ విల్లిస్ కు ఊపిరి స్థంభించింది. అక్కడ రక్తపు మడుగులో ఉన్నది స్వామీజీ తాలూకు స-రో-గే-ట్.

సరోగేట్ మరణిస్తే, నిజమైన వ్యక్తి ఎవరు? పెద్దగా కష్టపడకుండానే బ్రూస్ విల్లిస్ కు సమాధానం దొరికింది.

ఆ వ్యక్తి - సరోగసీ ప్రోగ్రామ్ కు రూపకర్త అయిన మిస్టర్ వి.

*************************************************

సినిమా చివర్లో బ్రూస్ విల్లిస్ మిస్టర్ వీ తాలూకు ప్రోగ్రామ్ ను నాశనం చేస్తాడు, మామూలుగా అయితే అలా నాశనం చేస్తే, వాటి తాలూకు వ్యక్తులూ నాశనమయేట్టు ప్రోగ్రామ్ ఉంటుంది. అయితే అలా కాకుండా కేవలం సరోగేట్ లను మాత్రమే ధ్వంసం చేసేట్టు కంట్రోల్, ఆల్ట్, డిలీట్ బటన్ లను నొక్కి సరి చూసుకుంటాడు.

*************************************************

(యండమూరి రచనల గురించి కొత్తగా చెప్పే పని లేదు. మామూలుగా జరిగే వాటిని కూడా కథకుడికి పట్టేలా చెప్పడం ఓ టెక్నిక్. అది తనకు మాత్రమే సొంతం. సరోగేట్స్ సినిమాకు తను టూకీగా కథా పరిచయం రాస్తే ఎలా ఉంటుందో అన్న ఊహ ఇది. )

Thursday, October 22, 2009

ఆంగ్ల చిత్రమునకు తెలుగు సమీక్ష!

ఒకానొక బలీయమైన విధి దుర్విపాకమున క్రితము వారము నేనొక ఆంగ్ల సాంఘిక చిత్రమునుఁ జూచుట తటస్థించినది. ఆ విధివశమును ఏమని వర్ణింతును? ఆ చలన చిత్రమును గురించి హెచ్చరించి చదువరులను ఆప్రమత్తులఁ గావించుట యొక్కటే నా ప్రస్తుత లక్ష్యమని దోచుచున్నది. అందులకే ఈ సమీక్ష.

చిత్రము పేఱు "సరోగేట్స్". "సరోగేట్స్" అననేమి? "స్పయిడరు మేను", "సూపరు మేను", లేదా "బాట్ మేను", అనగా నర్థము ఛప్పున స్ఫురించును. కానీ "సరోగేట్స్" ఏమిటి నా శ్రాధ్ధము? ఇంచుక ఆంగ్ల నిఘంటువును పరిశీలింతము. అందు "డిప్యూటీ" అని వ్రాయబడి ఉన్నది. తెలుగున జెప్పవలెనన్న "ఒకని కార్యకలాపములు జూచుటకై నియమితుడయిన మరొకడు" అని జెప్పుకొన వచ్చును. ఈ చలన చిత్రమున కథ కూడా అదేను.

కథ అంతయును, భవిష్యత్కాలమున సాగును. సుదూర భవిష్యత్తులో ఒకానొక దినమున మనుజుని బుద్ధి వికటించి, తన బదులుగా కార్యకలాపములు సాగించుటకు, తనకు మారుగా ఒక యంత్రమును నియమించి, ఆ యంత్రము ద్వారా దైనందిన వ్యవహారములు సాగించును. ఆ యంత్రము మాటలాడును, ఆటలాడును, ఇంకనూ అనేక కార్యములు జేయును. అదియొక చమత్కారము.

ఇక ఆ యంత్రమును ఉపయోగించెడి మనుజుడు, సుదీర్ఘ నిద్రావస్థుడై ఉండును. తన మెదడులోని సంకేతములను గైకొని, తనద్వారా, తనకొరకు నియమింపబడిన యంత్రము, బాహ్య ప్రాపంచిక కార్యములను అత్యంత జాగరూకతతో నిర్వహించును. ఈ విధముగ, సమాజమంతయును, అనగా వ్యాపారులు, రక్షకభటులు, వివిధ ఉద్యోగులు, పిన్న వారు, పెద్ద వారు, ఒకరని యేల? అందరును యంత్రములే.

కథానాయకుడు ఒక రక్షకభటుడు. తను కూడా ఒక యంత్రమును నియమించును. ఆ యంత్రము, ఒకానొక పోరాటమందు మరణించును. మరణించినది యంత్రమే కదా. మన కథానాయకుడు మాత్రము జీవించియే ఉండును. వాడికొక భార్యా రత్నము. ఆమెయునూ తన బదులుగా యంత్రమును నియమించును. ఈ యంత్రములు రెండునూ కలిసిఁ గాపురము జేయుచుండును. కథానాయకుడి యొక్క యంత్రము మరణించిన పిమ్మట, ఆతనికి స్వచ్ఛమైన ప్రేమయొక్క ఆవశ్యకత తెలియవచ్చును. ఆతడు, తన భార్యారత్నము (యంత్రము) తో ఏమేమో మాటలాడును. ప్రార్థించును, కన్నీళ్ళు పెట్టుకొనును. ఆ యంత్రము మనసు కరుగదు. (అదంతయును నటన యని మనము భావించవలె)

వారి గోల అట్లుండనిమ్ము.

సమాజమున ఈ యంత్రముల వల్ల మానవ సహజ జీవితము నశించుచున్నదని ఒకడు గోలపెట్టుచుండును. వీడొక నల్లవాడు. వీడు నగరమునకవతల ఒకానొక ఆశ్రమమును స్థాపించి, జనావళికి సత్కర్మలు బోధించుచుండును. కథానాయకుడు ఈ నల్లవాని మాటలలోని డొల్లతనమును బయటపెట్టుటకు ప్రయత్నించుచుండును. ఒకానొక సందర్భమున రక్షకభటుల దాడియందు, ఈ నల్లనయ్య మరణించును. అంతయును జేసి, చివరికి ఏమయ్యా అన్నచో, ఆ నల్లనయ్యనూ యంత్రమే.

ప్రియమైన పాఠకులారా? మీకు ఇప్పటికే శిరః కంపము మొదలయినదని అనుకొనుచున్నాను. అందువలన ఈ చిత్రము చివర ఏమగునో చెప్పి ముగింతును. చిత్రము చివర ఈ యంత్ర వ్యవస్థను కథానాయకుడు సమూలముగ నాశనము జేయును. అన్ని యంత్రములు నశించి, తిరిగి ప్రజలు జనజీవన స్రవంతిలో గలియుదురు. ఇంతియే కథ.

బ్రూస్ విల్లిస్ అనునాతడు ఈ చిత్రమున కథానాయకుని పాత్రను పోషించెను.

ఈ చిత్రమున కథ లేదు (జదివితిరి కదా), ప్రతి నాయకుడు లేడు, హాస్య, శృంగారాది రసపోషణములు లేవు. ఇక యేమున్నది, సున్నకు సున్న, హళ్ళికి హళ్ళి.

ఈ సమీక్షా శకలమును జదివి ఒక్కరైనను, ఇటువంటి చిత్రరాజమును వెళ్ళుటకు ముందు నిమేష మాత్రము ఆలోచించినచో, ఈ వ్యాసోద్దేశ్యము నెఱవేఱునని తలపోయుచు, విరమించుచున్నాను.

మ్లేఛ్ఛ సృజనాత్మకతకు ఉదాహరణగా జెప్పుకోదగిన ఈ చిత్రమును బహుశా లక్ష్మీగణపతీ పిక్చర్స్ వారు, తెనుగున అనువదించుదురని నా ఊహ. వారి పటాటోప ప్రకటనా పాఠములకు ఎవ్వరునూ ప్రలోభపడకుందురు గాక!

(శ్రీరమణ పేరడీల లో ఒకానొక పేరడీ - సుప్రసిద్ధ ఆంధ్ర రచయితల తెలుగు సినిమా సమీక్ష. అందులో ఆయన విశ్వనాథ వారి శైలిని అనుకరిస్తూ ఓ పేరడీ వ్రాశారు. అదే ఈ టపాకు ప్రేరణ.

ఈ టపాలో హేళన ధ్వనిస్తే క్షంతవ్యుణ్ణి. మనస్స్ఫూర్తిగా - అది నా ఉద్దేశ్యం కాదని మనవి.)

Wednesday, September 16, 2009

సత్యక్రియ - అనుబంధ చర్చ

ఇదివరకు నేను రాసిన టపా సత్యక్రియ లో ఓ చర్చ జరిగింది. అందులో ఓ అంశం కాస్త సందిగ్ధంగా మిగిలింది. అందుకే ఈ టపా. (అయితే ఈ టపా తర్వాత కూడా ఆ చర్చ సందిగ్ధంగా మిగిలితే అందుకు నేను పూచీకత్తు కాదు).

జిడ్డు కృష్ణమూర్తి మీద నాకున్న అభిమానంతో, తన వాక్యాలను అక్కడక్కడా ఉటంకించే చాపల్యం తో ఆ టపాలో రాసిన వాక్యం - "The unknowable can never be known". ఈ మాట మీద జరిగిన చర్చ అక్కడే చదవడం ఉత్తమం. చివరకు శాంతియుత ఒడంబడిక లో భాగంగా, కామేశ్వర్రావు గారి ప్రశ్నకు నేను మరికొన్ని ప్రశ్నలు జోడించి, విజయవంతం(బలవంతం?) గా దాటెయ్యడం జరిగింది. :-)

అక్కడ ప్రశ్ననే ఈ విధంగా మారుస్తున్నాను, కాస్త సౌలభ్యానికి.

"ఓ పరమ సత్యాన్ని (అది దేవుడు/బ్రహ్మం/పరమాత్మ/మోక్షం/నిర్వాణం/ ఏ పేరుతో పిలువబడినా) కనుగొన్న వాడు, దానిని ఇతరులకు చెప్పడానికి (to communicate) వీలవుతుందా? దాని గురించి విన్నవాడు, మరికొంతమందికి తెలియజెప్పడానికి వీలవుతుందా? ఒక వేళ వీలయితే ఏ విధంగా?"

ఈ ప్రశ్నకు జవాబు కృష్ణమూర్తి ద్వారానే వినాలి. ఓ చోట ఇదే ప్రశ్నకు చెప్పిన జవాబు ఇక్కడ సంభాషణలో భాగంగా చదవచ్చు. లేదా ఇక్కడ పీడీఎఫ్ ను దింపుకుని, ఐదవ పేజీ లోని ప్రశ్నను చదవవచ్చు. (ఈ సంభాషణ పూర్తిగా చదివితే ఇంకా మంచిది)

JK_VenkaTeSaananda_1
JK_VenkaTeSaananda...
Hosted by eSnips


ఇక పోతే, నేనక్కడ దాటవెయ్యడానికి సంధించిన ప్రశ్నలకు సమాధానం అన్వేషిద్దాం, కొంత కథనం సహాయం కూడా అవసరం.

గౌతముడు కపిలవస్తు గణతంత్రానికి యువరాజు. అనుకూలవతి అయిన భార్య, చక్కని సంసారం, ఒడిదుడుకులు లేని జీవితం. అయితే జీవితం అంటే ఇంకేనా? మరింకేదైనా ఉందా అన్న "చింత" ఆయనను అప్పుడప్పుడూ బాధిస్తుండేది. ఓ రోజు ఆయన రాచవీధిలో విహరిస్తూ ఉన్నాడు. అక్కడ ఆయన - ఓ వ్యాధి గ్రస్తుణ్ణి, ఓ మరణాన్ని, ఓ ముసలి వ్యక్తిని, ఓ శ్రమణుణ్ణీ చూశాడు.

గౌతముడు గమనించిన విషయం ఏమిటంటే - దుఃఖం అన్నది ఉన్నది. (అన్ని సౌకర్యాలు ఉన్న తనకు కూడా ఏదో తెలియని దుఃఖం ఉన్నది!). ఆ దుఃఖం భౌతిక కారణాలపై ఆధారపడి లేదు. (అన్ని సంపదలు ఉన్నా తనలోనూ దుఃఖం ఉన్నది.కాబట్టి దుఃఖానికి భౌతిక కారణం లేదు) ఈ దుఃఖ కారణాన్ని కనుక్కోవాలి! పరిహరించాలి!

(దుఃఖం ఉన్నదన్న విషయాన్నిపాశ్చాత్య చింతనలో షోపెన్ హూవర్ అనే తత్వ వేత్త కూడా చెబుతాడు. అయితే పాశ్చాత్యులది పద చర్చ, rationalization మాత్రమే. స్థిరమైన అన్వేషణ కాదు)

ఈ ఉద్దేశ్యంతోనే బుద్ధుడు ఆరేళ్ళు రకరకాలయిన పద్దతులలో సాధన చేశాడు. ఏ పద్ధతిలోనూ సమాధానం లభించలేదు. అలా నిస్పృహావశిష్టుడైన ఆయనకు ఓ రోజు, ఓ లిప్తలో తన ప్రశ్న, తనలోనే కరిగిపోయి, సత్య దర్శనం కలిగింది. నిజమైన ప్రశ్నలకు సమాధానం - జవాబు లో ఉండదు. ప్రశ్న - జవాబు అన్నవి ద్వైధీభావాలు. జవాబు భౌతికం మాత్రమే. ప్రశ్న mitigate అవడమే నిజమైన సమాధానం. అన్ని రకాల ద్వైధీభావాలు నశించి, తనను ఇతరులలోనూ, ఇతరులలో తనను, ఆ మాటకొస్తే అన్ని ప్రాణులలోనూ, కనిపిస్తున్న, కనిపించని అన్ని వస్తువులలోనూ తనను చూడడమే ఆ పరమ సత్యం.

జిడ్డు కృష్ణమూర్తి అధ్యాత్మిక అనుభవం (నిర్వాణం) పొందినప్పుడు, తన అనుభవం తన మాటల్లో.

There was such profound calmness both in the air and within the lake, I felt my physical body, with its mind and motions could be ruffled on the surface but nothing, nay nothing, could disturb the calmness of my soul ... nothing could ever be the same. I have drunk at the clear and pure waters at the source of the fountain of life and thirst was appeased. Never more could I be thirsty, never more could I be in utter darkness ... I have touched compassion which heals all sorrow and suffering; it is not for myself, but for the world ... I have seen the glorious and healing Light. The fountain of Truth has been revealed to me and the darkness has been dispersed. Love in all its glory has intoxicated my heart; my heart can never be closed. I have drunk at the fountain of Joy and eternal Beauty. I am God-intoxicated’.

అది శాశ్వతమా? అశాశ్వతమా?
నిర్గుణోపేతమా? సగుణోపేతమా?

శూన్యత్వమా? పూర్ణత్వమా?


ఇప్పుడు కొన్ని నిర్వచనాలు కూడా చూద్దాం.

మోక్షం - పునర్జన్మ రాహిత్యం (మల్లాది చంద్రశేఖర శాస్త్రి గారు. ఈ మాసం స్వాతి)
నిర్వాణం -

"అప్రహీణం అసంప్రాప్తం అనుచ్చిన్నం అశాశ్వతం
అనిరుద్ధం అనుత్పన్నమ్ ఏతన్నిర్వాణముచ్యతే"

"పరిత్యజించనిది, పొందనిది, ఉచ్చేదం కానిది, అశాశ్వతం, అనిరోధమూ, ఉత్పన్నం కానిది నిర్వాణం"

మన చర్చకు వద్దాం.

ఈ పూర్ణత్వాన్ని/శూన్యత్వాన్ని గురించి ఒకరికి చెప్పడానికి వీలవుతుందా? ఆ మాటకొస్తే - దాన్ని "తెలుసుకోవడం" జరుగుతుందా? Does the emptiness (unknowable) can ever be known?

కాబట్టి సత్య (ఆత్మ) దర్శనం కొరకు ఒకరిని ప్రేరేపించటం (ఆత్మదీపోభవ) మాత్రమే బుద్ధులు చేయగలిగిన పని.

(దీని తర్వాత భాగం అవసరమయితే మళ్ళీ ఇంకొకసారి)

Friday, September 11, 2009

చందమామ జ్ఞాపకాలు!

చందమామతో నా అనుబంధం, తీపి జ్ఞాపకాలు ఇక్కడ.

ప్రోత్సహించిన రాజశేఖరరాజు గారికి కృతజ్ఞతలు.

Sunday, September 6, 2009

నా కొత్తబ్లాగు!

నా కొత్తబ్లాగు ఇక్కడ చూడండి. కూడలికి ఇదివరకే జోడించబడింది.

Monday, August 31, 2009

జానెడు సైజు జానపద నవలలు


"అబ్బా, సెగట్రీ, ఎప్పుడూ పనులూ బిగినెస్సేనా, మడిసనింతర్వాత కూసింత కలాపోసనుండాలి. పరగడుపునే కూసింత పచ్చిగాలి పీల్చి ఆ పత్యచ్చ నారాయుడి సేవజేసుకోవద్దూ".............

ఇంచుమించుగా అదే పద్ధతిలోనే -

"అబ్బా, ఎప్పుడూ చందమామ, బాలమిత్రలేనా. చదివి చదివి బోరు కొడతా ఉంది. కొత్తగా ఏమైనా కొనక్క రావా అమ్మా?".................

నా భ్రాతాశ్రీ అమ్మ దగ్గర అర్జీ పెట్టుకున్నాడు చిన్నప్పుడు.

ఇప్పుడంటే చందమామ చుట్టూ బెల్లం చుట్టూ మూగిన ఈగల్లా ముసురుకుంటున్నాం కానీ, అప్పట్లో చందమామ రాగానే, దానికోసం - అక్కకూ చెల్లికీ, అన్నకూ తమ్ముడికీ, అక్కకూ తమ్ముడికీ...ఇలా ఏ ఇంట్లో ఏ కాంబినేషన్స్ ఉన్నాయో వారందరికీ మధ్య ఓ సంకుల సమరం జరిగి, ఎట్టాగోలా చందమామ దక్కిన తర్వాత - తీరా చూస్తే, ఓ గంట కంతా పుస్తకం చదవడం అయిపోతుండేది. తిరిగి ఇంకో నెల వరకు వెయిటింగు.

అదుగో..ఆ పరిస్థితి చూసి చూసి, విసిగి వేసారి ఒక రోజు మా అన్న అమ్మ దగ్గర పైన చెప్పిన రకంగా అర్జీ పెట్టుకున్నాడు. ఆ అర్జీ అమాయకమైన అర్జీ కాదు. అఖండుడతను. అంతకు ముందే బాలభారతి పుస్తకం చివరి అట్టమీద రెండు పొట్టి జానపద నవలల ఆడ్స్ చూసి పెట్టుకున్నాడు.

"ఏమి చెయ్యమంటావురా? " అమ్మ విసుక్కుంది.

"వేరే రకం పుస్తకాలు కొనుక్కుంటా". అమ్మ ఏ కళనుందో ఏమో, "సరే. ఏ పుస్తకం" అడిగింది.చెప్పాడు భ్రాతాశ్రీ.

"ఇవా?" కొంచెం సందేహించింది మాతాశ్రీ. (ఇవి దయ్యాలు, భూతల కథలు కదా. ఇవి పిల్లలు చదవచ్చా?)

"సరే. ఒక్క పుస్తకం మాత్రమే". బడ్జెట్ సాంక్షన్ చేసింది మా అమ్మ. అప్పుడా పుస్తకం ఖరీదు 1-75 పైసలు.

చందమామల నుండి మొట్టమొదటి సారి అప్ గ్రేడ్ అయిన వైనం అదీ. నేను చదివిన మొట్టమొదటి పొట్టినవల పేరు గుర్తు లేదు, కానీ ముఖపత్రం, చూచాయగా కథ గుర్తుకు ఉన్నాయి.

ఈ నవలల్లో కథ 80 వ దశకం తెలుగు సినిమాల్లోలాగ కొన్ని ఫిక్సెడ్ ఫార్ములాలు.

ఫార్ములా 1 : ఒక రాజుకు ఎన్ని నోములు నోచినా పిల్లలు కలుగరు. చివరికి ఎలాగోలా ఒక పాప పుడుతుంది. యువరాణీ వారు యుక్తవయస్కులవగానే, ఎవడో పొద్దుపోని మాంత్రికుడొకడు ఆమెను ఎత్తుకుపోతాడు. ఇక ఒక క్షత్రియ యువకుడు ఆమెను వెతుకుతూ వెళతాడు. చివరికి ఎక్కడో సప్త సముద్రాలకవతల ఏ చిలుకలోనో సేఫ్ గా ఉన్న ప్రాణాలను తీస్తాడు. యువరాణి + యువరాజు ఆల్ హాపీస్. యువరాణి కాకపోతే, రాజుకున్న జబ్బు మాన్పించటం - ఇక్కడ వెళ్ళటం ముఖ్యం, ఎందుకు అన్నది కాదు. అలాగే చివరకు మాంత్రికుణ్ణి చంపుతాడు అన్నది ముఖ్యం కాదు, మధ్య దారిలో ఏం జరిగింది అన్నది మాత్రమే ముఖ్యం.

ఫార్ములా 2 : ఒక రాజు ప్రజలను కన్నబిడ్డల్లాగా పరిపాలిస్తుంటాడు. (అంటే మరీ జోకొట్టటాలు, గోరు ముద్దలు తినిపించడాలు ఇలా కాకుండా). అతని సేనాపతి దుర్జయుడికి ఈ కాన్సెప్టు నచ్చదు. రాజ్యాన్ని దొంగగా తన ఏలుబడిలోకి తెచ్చుకోవాలని చూస్తాడు. ఇంతలో ఊళ్ళో ఒక ముసుగు వీరుడు బయలుదేరి అక్కడక్కడా కొన్ని వీరోచిత కృత్యాలు చేస్తుంటాడు. ఈ ముసుగు వీరుణ్ణి యువరాణి ప్రేమిస్తుంది. ఈ ముసుగు వీరుడు చివరికి ఆ దుర్జయుడి ఆటకట్టిస్తాడు. ఇక్కడా కొన్ని పాయింట్లు. ఆట కట్టిస్తాడన్నది ముఖ్యాం కాదు. ఎలాగ అన్నదే మనకు ముఖ్యం.

ఇవి రెండూ కాక మూడో రకం నవలలు. ఇవి పురాణాలో, భారతంలో ముఖ్య పాత్రలో, అరేబియన్ నైట్స్ కథలో,... ఇలాగ వేటి మీదో ఆధారపడి ఉంటాయి. ఇవండీ రసగుళికలు.

బహుళ జాతి సంస్థల్లో హెచ్ ఆర్ వాళ్ళు హోరెత్తించే, ప్రోయాక్టివ్ థింకింగులు, పాజిటివ్ అవుట్ లుక్కులు, హై ఎనెర్జీ లెవెల్లు, యాంటిసిపేషన్లు, రిస్క్ మిటిగేషన్ ప్లాన్లు....ఇలాంటివన్నీ ఈ జానపద నవలల్లో హీరోలకు అలవోకగా స్వతః సిద్ధంగా ఉంటాయి. హెచ్ ఆర్ వారు ఇచ్చే టుమ్రీ ట్రయినింగులకన్నా, ఈ పుస్తకాలు చదవడం చాలా లాభదాయకం.

పఠనాసక్తి ని అమాంతం ఆకాశానికెత్తే ఇలాంటి పుస్తకాలు ఈ కాలం పిల్లలకు అందకపోవడం చాల పెద్ద దురదృష్టం. ఇన్ఫర్మేషన్ యుగం కదా. ఇన్ఫర్మేషన్ ముఖ్యం, ఇమాజినేషను కాదు! పైగా వెధవ డబ్బా ఉండనే ఉంది. ఇక ఇవన్నీ ఎందుకూ?

ఈ జానపద నవలలు, బుజ్జాయి, బాలభారతి, బొమ్మరిల్లు - ఈ సంస్థలు ముద్రించేవి అప్పట్లో. బుజ్జాయి లో "కేశి" అనే ఆయన బొమ్మలేసే వారు. ఎంతచక్కగా ఉండేవో అవి. ఆ "కేశి" గారు చందమామ పత్రికలోనూ బొమ్మలేశారు.

తలవని తలంపుగా నాకు ఈ జానపద నవల నిధి సంవత్సరం క్రితం దొరికింది. ఇప్పటి వరకు ఆ నవలలు పూర్తీ చేయలేదు. చిన్న పిల్లాడికి లాలీపాప్ దొరికితే ఎక్కడ అయిపోతుందో అన్నట్టు నిదానంగా లాగిస్తాడు కదా - అదే కాన్సెప్టు నాదీను.

అన్నట్టు నాకు దొరికిన నవలలకుప్పలో, సంస్కృత నాటకాలయిన రత్నావళి (శ్రీ హర్ష విరచితం) , మృఛ్ఛ కటికం (శూద్రకుడు), కథా సరిత్సాగరం (సోమదత్తుడు), ఇంకా సింద్ బాద్, అల్లా ఉద్దీన్ వంటి అరేబియన్ నైట్స్ కథలు ఉన్నాయి.

సుదూర భవిష్యత్తులో ఓ అందమైన రోజు - నా మనవరాలికి/మనవడికి ఈ కథలు చదివి వినిపిస్తాను, ఆ పాప రాజకుమారుడు మాంత్రికుడిని చంపక ముందే నిద్రపోతుంది. - ఇదీ నా అరుదయిన పగటి కల.

Friday, August 21, 2009

నూరు టపాల సింగారం

ఎట్టకేలకు....నేనూ హండ్రెడ్ షాట్ వాలా సరం పేల్చాను.

రెండేళ్ళు కావస్తూంది, బ్లాగ్లోకంలో అడుగుపెట్టి. నేను బ్లాగు మొదలెట్టిన విధంబెట్టిదనిన .......... మామూలే. ఆదివారం ఈనాడు అనుబంధం చదివి. చదవగానే బాడీ లో మూవ్ మెంట్స్ వచ్చాయి. ఆవేశం తన్నుకొచ్చింది, అదీ కాక ఆ వ్యాసంలో డాక్టర్ ఇస్మాయిల్ గారని మా సీమ డాక్టర్ బ్లాగు గురించి రాశారు! తట్టుకోలేక జూనియర్ ఎన్ టీ ఆర్ "ఆది" సినిమాలో లాగా, "ఎన్నాళ్ళిలాగ", "ఎన్నాళ్ళిలాగ" అని మనసు ఆక్రోశించింది. జనాలు నా రాతలు మిస్ అవుతున్నారు కదా అన్న భావన కుదిపేసింది. (అక్కడికి నా సోది వినడానికిక్కడ అందరూ కాసుక్కూర్చున్నట్టు) ఏదో చేసెయ్యాలి అని ఊగిపోయాను. ఆఫీసుకెళ్ళి చూస్తే అక్కడ బ్లాగర్.కాం వంటి తుచ్చమైన వాటికి పర్మిషన్ లేదు!

ఆ తర్వాత 2007 ఆగస్ట్ లో ఆన్ సైట్ తగిలింది. వాడుకోడానికి లాప్ టాప్ ఇచ్చారు ఆఫీసుగాళ్ళు. రూమ్ లో ఇంటర్నెట్ ధారలై ప్రవహిస్తూంది. అంత ఇంటర్నెట్ తేరగా దొరికే సరికి ఓ రెండు రోజులు అందరు మగాళ్ళు ఇంటర్నెట్ కనెక్షన్ తేరగా దొరికితే ఏం చేస్తారో ఆ పనులు చేసి, విసుగెత్తి, బ్లాగుల గురించి చూశాను. త్రివిక్రం గారి బ్లాగు మొట్టమొదట తగిలింది. ఆ తర్వాత రాధిక గారి స్నేహమా బ్లాగు. అంతకు ముందు ఇస్మాయిల్ గారి గురించి విన్నారుగా. ఇదిగోండి, ఈ ముగ్గురే నేను బ్లాగడానికి మూలకారణమైన త్రిమూర్తులు. రానారె, ప్రవీణు, కొ.పా గారు, తదితరులు మొదట్లో రాసిన సోదంతా చదివి ప్రోత్సహించారు. మేధ (నాలో నేను) కూడా ఇంచుమించు అదే టైం లోనే బ్లాగులు మొదలెట్టారనుకుంటా. కాబట్టి ఆమె ఏమి రాస్తున్నారో చూసేవాణ్ణి రెగ్యులర్ గా.

సరే బ్లాగుకు ఏం పేరు పెడదామా అని "నీహారిక" అని డిసైడ్ చేసి, ప్రయత్నిస్తే, ఆ పేరుతో ఎవరో బ్లాగేస్తున్నారు. ఆ తర్వాత "హరివిల్లు", "ఉత్పలమాల" ఇలా ప్రయత్నించి, అవేవి కుదరక, చివరికి మాస్ టైటిల్ ప్రయత్నిస్తే, గూగులమ్మ ఓకే అంది. అదీ టైటిలు కథ.


రాద్దామనుకున్నది పేరడీలు. సినిమా రివ్యూలు. (నాకు కూసింత అనుభవం ఉండేది వాటిలో. మా మిత్రుల వెబ్ సైట్లు బలయ్యాయి నా రాతలకు) ఇప్పుడు రాసేవి చూస్తే, మళయాళం క్లాసిక్ సినిమా కథలా నా రాతలు నాకే అర్థమయి చావడం లేదు.

చాలా రోజులు ఆఫీసులో ఆఫీసుటైం లో బ్లాగిన తర్వాత (ప్రాక్సీ కనుక్కుని, దాని ద్వారా లాగిన్ అయి), మొన్నామధ్య మార్గదర్శిలో చేరకుండానే ఓ లాప్ టాప్ కొనుక్కున్నాను. అదీ నా సెల్ఫ్ డబ్బా.

వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే -


ఈ రెండేళ్ళలో, కొన్ని నవ్వులు, కొన్ని చమక్కులు, ఇంకొన్ని చురుక్కులు, కొంచెం అమాయకత్వం, కొంచెం ఆస్తికత, కొంచెం తిరగబడ్డ ఆస్తికత్వం, అస్తవ్యస్తమైన ఆలోచనలు, కుదురుగా ఉండలేని తలబిరుసుతనం,
జ్ఞాపకాల అల్మారాలో వెలికితీతలు, హృదయమనే భూగర్భంలో నుంచి తవ్వుకున్న అనుభూతుల జలాలు,

"పుస్తకం" లో వెలగబెట్టిన కబుర్లూ..

అబ్బో.... నా రేంజుకంటే చాలా ఎక్కువే వెలగబెట్టాను!!

నిజానికి నా రాతల్లో చాలా తప్పులు నాకే కనిపిస్తాయి. అవి అలా ఉంటేనే బావుంటుందని నా అవుడియా.


నన్ను అనవసరంగా రాతగాణ్ణి చేసి, నా సోది ఓపికగా విన్న వారికి, వింటున్న వారికి, ప్రోత్సహించిన, ప్రోత్సహిస్తున్న వారికి ధన్యవాదాలు (బిల్ కుల్ ముఫ్త్). వీవెన్ గారికి కృతజ్ఞతలు. ఈ రెండేళ్ళలో రెండు సార్లు మాత్రం, ఎందుకొచ్చిన సోది, మానేద్దామనుకున్నాను. తిరిగే కాళ్ళు, తిట్టే నోరు ఊరుకోవు అని సింద్ బాద్ చెప్పినట్టు,మళ్ళీ అలాగే కంటిన్యూ అవుతున్నాను. బ్లాగులు అన్నవి తెలియక ముందు, రాయలసీమ వాణ్ణి అని చెప్పుకోవాలంటే - ఓ గోళీలాట ఆటగాడు, క్యారమ్స్, బిలియర్డ్స్ ఆటగాళ్ళ ముందు నిలబడితే ఎలా ఉంటుందో అలా ఫీల్ అయే వాణ్ణి. ఇప్పుడు షర్ట్ కున్న ఓ బటన్ విప్పేసి చెప్పుకుంటున్నాను, నేనో సీమ బ్లాగరిని (రచయితను కాకపోయినా) అని.

అన్నట్టు నా సోది రాతల వల్ల కొందరు సహృదయులను కలిసే అవకాశం దొరికింది. ఇది నా అదృష్టం. ఇంకా బ్లాగర్లు సాధ్యమైనంత మందిని కలవాలని ఉంది. చూడాలి.


(టపాలో వాడుకున్న ఫోటోలకు మోడల్ - సంహిత అనే దుండగురాలు

వయసు - సరిగ్గా యేడాది.

చేసే పనులు - బొమ్మల తలలు, కాళ్ళు విరగ్గొట్టటం,
ఈనాడు పేపర్ రాగానే చింపెయ్యటం,
కొత్త గౌను మీద నీళ్ళు పోసుకోవటం,
మట్టి, చెప్పులు, పరక, ఇలాంటి వాటితో ఆడుకోవడం,
లాప్ టాప్ మీదెక్కి చిచ్చిపోయటం,
నాన్న సులోచనాలను (కళ్ళజోడు) లాగి విసిరెయ్యటం వగైరా..)

Saturday, August 15, 2009

ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు

గంగమ్మ.

పేరు విననీకి అంత బాగలే. అయితేనేమంట? గంగమ్మ అచ్చంగా మా పాలిటికి గంగమ్మ తల్లే. గంగమ్మ మా ఇంట్లో బట్టలుతుకుతా ఉన్నిండే సాకలాయమ్మ.

నాకప్పుడు ఒగ ఏడేండ్లున్నిన్నా? అప్పటి రోజులు నాకు బాగా గ్యాపకం.

మామూలుగా ఒక రోజు మా ఇంటికి ఉతికే బట్టలు తీసకపోనీకి గంగమ్మ ఒచ్చింది. మా అమ్మ గంగమ్మతో మాట్లాడతా, మాట్లాడతానే, మురికి బట్టలు ఒక్కొక్కటి ఎంచి, ఇవతల కుప్ప బేర్సింది. అన్నీ అయిన తర్వాత ఒక చీర పరిచి, దాన్లేకి ఈ కుప్ప బట్టలూ ఏసి, ఇట్లొక గంటు, అట్లొక గంటు ఏసి మూటకట్టె. గూట్లో ఒక చిన్న డిక్టేషన్ బుక్కు. ఆ డిక్టేషను బుక్కు నా రెండో కళాసు లోది. నేను మూడుకొచ్చినా కాబట్టి, అది ఇంక సాకలి పద్దు కు పెట్టుకున్నింది మాయమ్మ. ఆ బుక్కు తీసి పెన్సిలుతో రాసి, మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా అనె.

"మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా" అంటి నేను గుడక, నవ్వుతా.

కిసుక్కున నవ్వె గంగమ్మ, వక్కాకు ఏసుకున్న నోట్లోంచి, ఎర్ర పండ్లు బయటపెడతా.

"గంగమ్మా అనాకు. గంగమ్మవ్వ అను" కసిరె మాయమ్మ.

"పోన్లేమ్మయ్యా, ఉన్నీలె" అనె గంగమ్మ. గంగమ్మకు నన్ను చూస్సే శానా ముద్దు.

ఒకపాలి నాకు ఎడమకాలు బొటనేలు పక్కనేలు యాడనో తగిలిచ్చుకుని, చీము పట్టి గోరంతా పసుప్పచ్చగాయె. నెప్పి తట్టుకోలేక ఏడస్తా ఉన్నా. మాయమ్మ సత్యనారాయణ డాక్టరు కాడికి పిల్చక పాయె, సూది యేపిచ్చె, వేడన్నము, పసుపు కలిపి ముద్ద కట్టి కాలికి చుట్టె, ఇట్ల ఏమేమో చేసె. అయినా తగ్గలే.

గంగమ్మొచ్చి చూసి, "పిలకాయ నీర్సంగున్నాడు కదమ్మయ్యా. ఏదీ చూడనీ" అనె. అని నాకాలు గోరు కాడ కొంచెమట్ల పిసికె. మొదటే ఉన్న గోరు నొప్పితో నేనెడుస్తా ఉంటే, మాయమ్మ దానికి తోడుగా సూది గుచ్చిపిచ్చిందని కోపంలో ఉన్నా. గంగమ్మ గోరు పిసికే సరికి నాకు తిక్కరేగిపాయె.

"డాక్టరు సూది ఏసినాడు కదా, తగ్గి ఛస్తాదిలే" అన్నా ముకం ముడుచుకుని.

గంగమ్మ మామూలుగానే కిసుక్కన నవ్వి, నా కాలు అట్లిట్ల తిప్పి చూసి, "అమ్మయ్యా, ఎర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి, రోంత రోంత కాపడం పెట్టు. తగ్గిపోతాదిలే. రోజులు బాగలేవమ్మయ్య, దిష్టి తీ" అనె. నా గోరు సంగతేమో గానీ, అందరికీ ఇదొక ఆటైపాయె అనుకుంటి నేను. బయటికి చెప్పలే.

ఆ రోజు రాత్రికి, మాయమ్మ సన్నెర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి తీసుకొచ్చె. రోంత రోంత అట్ల నా గోరుకు సోకిచ్చి, రోంచేపయిన తర్వాత బాగ అదిమి కట్టు కట్టేసె. ఆ తర్వాత దిష్టి తీసె. నిజం చెప్పాల్నంటే, భలే సమ్మగుండెలే. మరుసట్రోజు పొద్దుగాల చూస్సే, నా గోరు పసుప్పచ్చ రంగు పాయి, గోధుమ రంగులో మారె. ఆ మజ్జాన్నానికి మామూలయిపాయె. రెండ్రోజులు స్కూలెగ్గొట్టినా, గోళీలాడలేకపోతి, ఈ గోరు తకరారు తో. ఆ రోజు మాత్రం మజ్జాన్నం.... ఏం చెప్పల్ల. పండగలే!. అయితే గోళీలాడేటప్పుడు తిరగా రాయి కొట్టుకుని, సగం గోరు ఇరిగిపాయె. అయితే గోరు ఆతలికే మెత్తబడింది గామాలు. నెప్పి లేదు.

ఇంకోసారి ఇట్లాగే ఎదురింట్లో సన్నపిల్లోడు ఏమిటికో ఏడుస్సాంటే గంగమ్మ, నిమ్మళంగ వక్కాకేస్కుంటా వచ్చి, అట్ల చూసి, తేనె, తులిశాకు, వేణ్ణీళ్ళల్లో కలిపి పట్టీమని చెప్పెనంట. మరసట్రోజుకి, ఇంకేముంది? పిల్లోని ఏడుపు, జొరమూ రెండూ తగ్గి నవ్వు ముకంతో తిరగబట్టెనే!

మా గేరులో కసుగందులు ఎవరున్నా సరే, వాండ్ల వీపుకు బాగ ఆముదం తిక్కి, స్నానం చేపిచ్చాలన్నా ఆయమ్మనే లాయక్. కాళ్ళు సాపుకుని, కాళ్ళ మధ్య పిల్లగాండ్లను బోర్లబొక్కల తిప్పి పండుకోబెట్టుకుని, వీపు రుద్దుతాంటే, అదేం చిత్రమో యేమో, అంత వేడి నీళ్ళు గుడక, పిల్లనాయాండ్లు నవ్వుతా పోయిచ్చుకుంటాండ్రి.

ఇంకా, రథసప్తమి నాపొద్దు జిల్లేడాకులు తలమింద పెట్టుకొని స్నానం చేయాల్నంట. ఆరోజుకి జిల్లేడాకులు, దసరానాపొద్దు జమ్మి, అప్పుడప్పుడు బిల్వ పత్రి కాయలు, ఎవరికైనా అమ్మోరొస్తే, వేపాకులు, ఇవన్నీ గంగమ్మనే అందరికీ తెచ్చిస్సాండె.

గంగమ్మ ఇంట్లో, మొత్తం ఏడుమంది. ఐదు మంది మనుషులు, రెండు గాడిదులు. గంగమ్మ, కూతురు లచ్చమ్మ, అల్లుడు ఈరయ్య, ఇంకా ఇద్దరు పిల్లోళ్ళు. ఈరయ్య మారాజు లాంటోడు, అత్తమ్మని అమ్మలాగా చూస్కుంటన్న్యాడని అందరూ చెప్పుకుంటా ఉండిరి. ఈరయ్యకి, లచ్చమ్మకి ఇద్దరు పిల్లలు. ఒక బిడ్డ, ఒక కొడుకు. ఈరమ్మ బిడ్డ నాకంటే ఒక సంవత్సరం పెద్దది. సుబ్బయ్య నాకంటే ఒక సంవత్సరం చిన్నోడు. సుబ్బయ్య ఒక్కడే స్కూలుకు పోతా ఉండే.

నేను ఒక్కో కళాసు ప్యాస్ ఐతానే, టెక్స్ట్ పుస్తకాలన్నీ సుబ్బయ్య కిప్పిస్సా ఉండే మాయమ్మ. అట్ల సుబ్బయ్య నా పుస్తకాలతోనే సదువుకుంటా వచ్చినాడు.

అప్పుడప్పుడూ కొళాయిలో నీళ్ళు రాకపోతే, జానకమ్మోళ్ళ బాయిలో నీళ్ళు చేదిచ్చే పని గుడక గంగమ్మదే. మాకే కాదు, అందరికీ. అందుకు రేటు ఇంటికొక రూపాయి. మా ఇంటికి మట్టుక - ఒక ఆకు వక్క, రోంత సున్నం.

రోజులు బాగలేవని యా ముహూర్తాన చెప్పిన్నిందో, గంగమ్మ, అది నిజమయ్యె. గంగమ్మోల్ల కొట్టం బయట అంగట్లో మూలకి నల్లకుక్క ఈనింది. అందరూ బట్టలుతికేకి కెనాలుకు పోయున్నారు, రోజు రాత్రి గంగమ్మ, ఆడ అంగట్లో ఉన్న బండమీదనే పడుకుంటాండె. ఆ రోజు రాత్రి గూడా అట్లాగే పడుకున్నింది. మూలకి నల్ల కుక్క రోంత గురాయిస్తా ఉన్నింది, గంగమ్మను చూసి. నడి రాత్రి ఏమిటికో లేసి, బయటకొచ్చేటప్పుడు తెలీకుండా కుక్కపిల్లను తొక్కేతలికి, ఆ నల్లకుక్క "భౌ" మని అరుచుకుంటా వచ్చి, కాలు కొరికిందంట.

మల్లా రెండు మూడు రోజుల తర్వాత మాయమ్మ గంగమ్మ బట్టలకోసమొచ్చినప్పుడు అడిగె, "ఏం గంగమ్మా, కాలు కేందా కచ్చు?" అని. "ఏం లేమ్మయ్యా, కుక్క కొరికింది, పోతాదిలే" అనె. "చూపిచ్చుకో గంగమ్మా, ఏమిటికన్నా మంచిది" అన్జెప్పె మాయమ్మ.

రెండు నెలలయ్యె. ఒక రోజు ఈరయ్య మా ఇంటికి ఏడుపు ముకం తో వచ్చె మాయమ్మ కాడికి. ఈరయ్య ఎప్పుడూ పని చూస్కునేదే తప్ప, ఎవురితో మాట్లాడేటోడు కాదు, ఎవరింటికీ పొయేటోడు కాదు. మాయమ్మ ఈరయ్యను చూసి ఏమనడిగె.

"అత్తమ్మకి బాగలేదమ్మయ్యా, పెద్దాస్పిటల్లో చేరిపించినాము" అనె. మా అమ్మ ఈరయ్యకు రోన్ని డబ్బులిచ్చి ఇవి పెట్టుకో మని చెప్పె. తను ఆస్పిటలుకు రిక్షా మాట్లాడుకుని, పోయి చూసేసొచ్చె. "ఏమీ లేదులే. తగ్గిపోతాది" అనుకునె.

ఆ తర్వాత ఒక నెల, నెలన్నర తర్వాత గంగమ్మ పరిస్థితి మాఅమ్మకి అర్థమయిపాయె. గంగమ్మకు పిచ్చెక్కిందంట. పిచ్చెక్కినోళ్ళు ఇంకొకళ్ళను కరిస్తే, వాళ్ళకు పిచ్చి ఎక్కుతాదని చెప్పి, గంగమ్మను ఎవరూ రానీకుండా ఉండిరి. ఈరయ్య, లచ్చుమమ్మ కూడా బయటికి పోనిస్సా ఉన్నిండ్లే. ఒక రోజు రాత్రి. ఆ రోజు వర్షం పడతాన్నింది. లోపల పడుకొనున్న్యాం. రాత్రి పెద్దగా అరుపులు. నేను మా అమ్మని అడిగితి, రాత్రి, ఏమిటికా అరుపులు అని. "ఏం లేదులే పడుకో" అనె మాయమ్మ. ఆ అరుపులు గంగమ్మవి. వర్షాన్ని చూసి, బాగా పిచ్చెక్కి అరిచిన అరుపులంట అవి.

ఆ రోజు తర్వాత గంగమ్మ నాకు కనపరాలే. నల్ల కుక్క మట్టుకు ఒక రోజు కస్ కస్ మని దగ్గుతా మా ఇంటి కాడికొచ్చె. నేను చపాతీ రోంత తుంచి యేసేదానికి పోతే, మాయమ్మ, "ఛీ, పా అవతలికి, పాపిష్టి కుక్క." అని తరిమేసె. ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులకు ఆ కుక్కా బాగ చిక్కిపోయి, కడాకు యాడపాయెనో ఏమో, కనపరాలేదు.

-----------------------------------------------------

ప్రస్తుతం.

"ఊర్లోకి ఎక్జిబిషను వచ్చిందంట. పోదామా?" నా భార్య అడిగింది.

మా ఆవిడ అడగటం అంటే "పద. బయలుదేరండి" అని అర్థం.

బట్టలు మార్చుకుని, హడావుడిగా బయటకొస్తాంటే, కాలికి గడప్మాను కొట్టుకునింది.

"అబ్బా. మీ కాలి గోరు ఎప్పుడూ కొట్టుకుంటానే ఉంటుందే, ఎప్పుడూ". నా ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు దగ్గర రెండు గోర్లు- ఒకదానిపైన ఒకటి వచ్చి, కొంచెం చూపుదేలింటుంది. అందుకని, అప్పుడప్పుడూ రాళ్ళకు కొట్టుకొంటా ఉంటది.

మా ఇంటికాడే ఆటో స్టాండు. ఆటోని పిలిచింది మా ఆవిడ. ఆటోను చూడగానే ఆనందంగా కేక పెట్టి, "మామా" అని సన్నగా అరిచింది మాపాప. ఆటో ఎక్కడమంటే విమానం ఎక్కడం లాగ మా పాపకు. అదీ ఆ ఆటోను స్టాండులో చూసి, చూసి అలవాటు దానికి.

"ఎక్జిబిషను దగ్గరికి. ఎంతియ్యాలన్నా?" అడిగింది నా భార్య.

ఆటో అతను తలగీరుకుని, మొహమాటంగా, "పర్వాలేదు. కూర్చోండమ్మా". అని చెప్పినాడు.

పాప, మా ఆవిడ, నేను ఎక్కగానే సుబ్బయ్య ఆటో బయలుదేరింది.

Tuesday, August 11, 2009

సత్య క్రియ

సీత అగ్ని ప్రవేశ ఘట్టం మీద ఈ బ్లాగులో చర్చ జరిగి అప్పుడే సంవత్సరం కావస్తూంది. నిన్న బౌద్ధ జాతక మాల చదువుతుంటే కథ చివర్లో ఒక చోట రామాయణాన్ని, అందునా సీత అగ్ని ప్రవేశ ఘట్టాన్ని ఉటంకిస్తూ రాసిన ఒక ఫుట్ నోట్ చూశాను. అప్పుడు సాగిన ఆలోచనలతో ఈ టపా రాయాలనిపించింది.

రాముడి మీద ప్రశ్నలు, రామాయణం లో విలువలు, గతి తార్కిక భౌతిక వాదాలు ఇవన్నీ తిరగదోడి ఆరోగ్యాలు చెడగొట్టుకొనే తీరిక, ఓపిక, ఆసక్తి ఇప్పుడు నాకు లేవు. కాబట్టి వాటి జోలికి వెళ్ళదల్చుకోలేదు.

ముందుగా కథ, సాధ్యమైనంత విశదంగా.

జాతక మాల లో ఈ కథ పేరు శిబి జాతకం. శిబి అనగానే గుర్తొచ్చే డేగ - పావురం కథ చాలా మందికి తెలిసిందే. జాతకమాలలో ఈ కథ కాస్త భిన్నంగా ఉంటుంది.

ఈ కథలో శిబి (బోధిసత్వుడు) ఓ గణతంత్ర రాజ్యానికి రాజు. ఆయన దాన ప్రవృత్తికి సరిపడా గొప్ప యాచకుడు దొరకలేదని ఒక రోజు మథన పడతాడు. అప్పుడు ఆయన అత్యుదార సంకల్పానికి పృథివి, భర్త యెడల అనురక్తమైన స్త్రీ వలె చలించిపోతుంది. పృథివి చలనానికి మేరు పర్వతం కూడా చలిస్తుంది. ఆ కంపనాన్ని స్వర్గలోకంలో ఇంద్రుడు గమనించి, ఆశ్చర్య పడి, శిబిని పరీక్షించడానికి భూమిపై అడుగెడతాడు.

ఓ వృద్ధ బ్రాహ్మణ వేషం ధరించి శిబి వద్దకు వచ్చి, ఇంద్రుడు, శిబిని ఒక కన్ను దానమడుగుతాడు. అప్పుడు శిబి, ఇన్ని నాళ్ళకు నా దాన ప్రవృత్తికి సార్థకత లభిస్తున్నదని ఆనందపడి తన రెండు కళ్ళను దానమిస్తానంటాడు. ఆ వృద్ధ బ్రాహ్మణుని, తన గురించి ఇంత గొప్పగా చెప్పి ప్రేరణ కలిగించినదెవరని అడుగుతాడు. అప్పుడా బ్రాహ్మణుడు అది ఇంద్ర ప్రేరణ అని చెబుతాడు.

శిబి మహోన్నత నిర్ణయాన్ని విన్న మంత్రులు, ఆ వచ్చిన వాడు దేవుడని, ఒకరి నేత్రం ఇంకొకరికి అమరదని, ఇలా అతణ్ణి రకరకాలుగా వారిస్తారు. శిబి వారికి నచ్చజెబుతూ, కార్పణ్యదోషం (avarice) పాపహేతువు అని చెబుతాడు.

ఇంకా

నైకకారణ సాధ్యత్వం కార్యాణాం ననుదృశ్యతే
కారణాంతరసాపేక్షః స్యాద్దేవో 2పి విధిర్యతః

ఏకకారణం (single cause) వల్ల కార్యములు (effects) ఏర్పడడం మనకు ఎక్కడా కనిపించదు. కనుక దేవుడికైనా తన కార్యసిద్ధికి కారణ సామగ్రిని ఆపేక్షించక తప్పదని చెబుతాడు. ఇలా చెప్పి అందరిని ఒప్పించి, శిబి తన నయన పద్మాలను సహస్ర నయనునికి అర్పించి, పద్మములు లేని, పద్మాకరముఖుడవుతాడు.

అప్పుడు శక్రుడు మిక్కిలి సంతోషించి, ఈ మహా పురుషుడికి పునః చక్షు ప్రాప్తికి సమర్థమైన ఉపాయం కలిగేలా ప్రేరణ ఇస్తానని తీర్మానించుకుంటాడు.

కొన్ని రోజుల తర్వాత శిబి గాయాలు మానిన తర్వాత, తిరిగి ఇంద్రుడు నిజరూపంతో వస్తాడు. ఏమి కావాలో ఆజ్ఞాపించమంటాడు శిబి. ఇంద్రుడేదయినా వరం కోరుకొమ్మంటాడు. శిబి ఆ మాటలకు ఆశ్చర్యపడి, "శక్రా, నాకు ఏ దానము వద్దు. అయితే నాకు అన్ని సంపదలున్నా, యాచకులు దానం గ్రహించినప్పుడు వారి ముఖంలో సంతోషాన్ని చూడలేకపోతున్నాను. అందుకే మృత్వువును కోరుతున్నా"నంటాడు. చలించిపోతాడు ఇంద్రుడు. అయితే పరీక్షించడానికి, రెచ్చగొడుతూ, "యాచకుల వలనే కదా నీకీ దురవస్థ. యాచకులపై నీ భావాలేమిటి" చెప్పమంటాడు.

తదివ చైతర్హి చ యాచకానాం వచాంసి యాంచానియతాక్షరాని
ౠశీర్మయాణీవ మమ ప్రియాణి యథా తథోదేతు మమైకమక్షి

"యాచకుల యాచనా వాక్యాలు ఆశీర్వాదాల లాగా శ్రవణపేయంగా ఇదివరకు ఎలా అనిపించాయో, ఇప్పుడు అలానే అనిపించే పక్షంలో నాకు ఒక కన్ను ఉదయించుగాక!"

శిబి ఇలా చెప్పగానే సత్యాధిష్టాన బలం వల్ల శిబి కన్ను తిరిగి ఉదయించింది.ఆశ్చర్య చకితుడైన శిబి, ఇంకో శ్లోకం చెబుతాడు.

యశ్చాపి మాం చక్షురయాచితైకం తస్మై ముదా ద్వే నయనే ప్రదాయ
ప్రీత్యుత్సవైకాగ్రమతిర్యథాసం ద్వితీయమప్యక్షి తథా మమాస్తు ||

"ఒక నేత్రాన్ని యాచించిన యాచకుడికి నా రెండు నేత్రాలు మోదంతో ఇచ్చి ఆనందోల్లాసంతో నా చిత్తం లగ్నమై ఉండిన పక్షంలో రెండవ నేత్రం నాకు కలుగుగాక!"

రెండవనేత్రమూ ఆయనకు కలుగుతుంది. ఆ సత్యక్రియకు హర్షం పట్టలేక భూమి కంపిస్తుంది. సాగరుడు చెలియలికట్ట దాటుతాడు. సూర్యదేవుడు శరత్కాలంలో వలె శుద్ధంగా ప్రకాశిస్తాడు. పుష్పవృష్టి కురుస్తుంది. సకల దేవతా గణమూ బోధి సత్వుణ్ణి ప్రశంసిస్తుంది.

ఇది కథ. ఇక విషయానికి వద్దాం.

ఎటువంటి లోపానికి తావివ్వకుండా ధర్మానుచరణ కలిగిన వారి వాక్కులకు ఒక దివ్యప్రభావం సంక్రమిస్తుంది. జీవితంలో ఏదేని అతిక్లిష్ట పరిస్థితి ఎదురైనప్పుడు వారు దాన్ని సత్య అధిష్టాన బలం (Power of truth blessing)ద్వారా అధిగమిస్తారు. ఈ సత్యక్రియ ఆచరించేప్పుడు వారి సంకల్పం వాగ్రూపంలో వ్యక్తం కావడం అవసరమై ఉంటుంది. శిబి అంతకు ముందే ఆ క్రియను ఆచరించి, నేత్ర సిద్ధి పొంది ఉండవచ్చు. అయితే ఆ మహనీయుడు అందుకూ ఆశపడక మౌనం వహిస్తే, చివరికి ఇంద్రుడు ప్రేరణ కలిగించవలసి వస్తుంది.ధర్మ మహాత్మ్యానికి భారతీయహృదయం ఇచ్చిన మహోన్నత స్థానానికి సత్యక్రియ ఒక ప్రతీక (symbol).ప్రాచీన భారతీయ సాహిత్యంలో ఈ సత్యక్రియా ప్రక్రియ ప్రముఖంగా కనబడుతుంది. ఉదా: సీతాదేవి అగ్ని ప్రవేశ ఘట్టం.

పైన శిబి కథలోనూ, సీతాదేవి విషయంలోనూ నాకు కనిపించిన ఒప్పుకోదగిన విషయాలు ఏమంటే - ఈ సందర్భాలలో సత్య క్రియ అన్నది తమకు వచ్చిన ఆపదను తొలగించుకోటానికి, లేదా సత్యంపట్ల తమ అనుయాయులకు, ప్రజలకు నమ్మకం సడలపోరాదని చెప్పటానికి ఉపయోగించబడింది. తమను ధిక్కరించిన వారిపై శాపాలు పెట్టటానికి సత్యక్రియ ఉపయోగించబడలేదు. (మహర్షులు పెట్టే శాపాల మీద వ్యక్తిగతంగా నాకు విశ్వాసం లేదు. కామక్రోధాదులను జయించగోరే వారు, జయించినట్లు చెప్పబడే వాళ్ళు, శాపాలెందుకిస్తారో ఊహకు అందదు. అందులో మానవీయత, మహనీయత కూడా నాకు గోచరించదు.)

పైన శిబి ఉదంతం, సీతా దేవి ఉదంతంలోని సత్యక్రియ నిదర్శన కరుణరసప్లావితమై ఉంటుంది. చూచాయగా ఇలాంటి సంఘటనలు, ఇలాంటి సత్యక్రియ కలిగిన వ్యక్తులు మనజీవితంలోనూ ఎదురవడం కద్దు - మన నమ్మకం, అపనమ్మకం, విశ్వాసాలతో సంబంధం లేకుండా. తిరుమల రామచంద్ర గారి జీవిత చరిత్రలో ఓ చోట రాతి బసవడు, చెక్క బసవడు అని ఇద్దరు మిత్రుల కథ చెబుతారు. వారిద్దరికి సంస్కృతం వంటబట్టదు. ఇంటినుండీ పారిపోతారు. వారికి రామచంద్రగారు మంచి మాట చెబుతారు. ఓ మంచి మాట, మంచి జరగాలనే సంకల్పం అంతే. ఆ తర్వాత ఆ ఇద్దరు మంచి జీవితాలలో స్థిరపడతారు.

నా చిన్నప్పుడు మా ఊళ్ళో వర్షం పడకపోతే, వారం రోజులు మా ఇంటి పక్క గుడిలో ఏవో పూజలు, భజనలు జరిపారు. బాగా జ్ఞాపకం నాకు. సరిగ్గా ఆ వారం చివరిరోజు - మంచి వర్షం కురిసింది. ఇక్కడ నేనా పూజలను, విధానాలను సమర్థించడానికి ప్రయత్నం చేయట్లేదు. వర్షం కురవక, గొంతులెండిన అనేకమంది ఆర్తి - ఆ రోజు అక్కడ సత్యక్రియగా మారింది అని నా అనుకోలు.

అలాంటి పూజలు ఇప్పుడు జరిపినా వర్షం కురుస్తుందన్న ఆశ లేదు. దురదృష్టవశాత్తూ వ్యాపార సంస్కృతి అడుగంటా పాతుకుపోయిన సమాజంలో ఉన్నాం మనం. మనకు ఇలాంటి సంకల్ప బలాలు, సత్యాధిష్టానం తాలూకు ప్రతిఫలాలు బహుశా అర్థమవమేమో. పైగా మనమున్నది సమాచార విప్లవపు సమాజంలో. మనకు సమాచారం, హేతువు, విశ్లేషణ(analysis), విషయాన్ని ముక్కలుగా నరకటం - వీటి మీద ఉన్న శ్రద్ధ, motives ను కనుక్కునే విషయం మీద, విషయాలను సమన్వయం/సంశ్లేషణం (synthesis) చేయడం మీద లేదు. మనిషికి అజ్ఞానం ఇచ్చిన తృప్తి, విజ్ఞానం ఇవ్వలేకపోతోంది.

హేతువుకు దొరకని సంఘటనలు ప్రతి ఒక్కరికి ఎదురవుతుంటాయి. జీవితం మీద అనురక్తిని కలిగించేవి అలాంటి సంఘటనలే. వాటికి హేతువులు వెతకటం కన్నా, motives గురించి ఆలోచించటమో (contemplation), వాటి ఉద్దేశాన్ని అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నమో మాత్రం మనం చేయగలిగినది.

"The unknowable can never be known." - J Krishnamurthy

Wednesday, August 5, 2009

ఓ వర్షం కురవని రాత్రి

"తారా సువర్ణం" హిందీ చానెల్ లో "డర్నా మనా హై" సినిమా వస్తోంది. ఈ సినిమా ఓ మంచి ప్రయోగం. నాకు చాలా నచ్చిన సినిమా. మంచి కథ, కథనం, చక్కటి నటులు, మంచి ఫోటోగ్రఫీ, అద్భుతమైన స్క్రీన్ ప్లే ..ఇలా అనేక హంగులున్నప్పటికీ "అన్నీ ఉన్నా అల్లుని నోట్లో శని" అన్నట్టు ఎందుకు ఫ్లాపు అయిందో తెలియదు.

డర్నా మనా హై లో కొంతమంది ఏదో పిక్నిక్ కు వెళ్ళి, చీకటి పడ్డాక తిరిగి వస్తూ మధ్యలో ఓ అడవిలో ఆగుతారు. అక్కడ వాళ్ళు ఓ పాడుబడ్డ కొంపలో చేరి, కూర్చుని కథలు చెప్పుకుంటుంటారు. మొత్తం 6 కథలు. కథల మధ్యలో పక్కకెళ్ళిన వారు అందరూ హత్యకు గురవుతుంటారు. ఇలా భయానకంగా ఉంటుంది.

పాతికేళ్ళ క్రితం యండమూరి "దుప్పట్లో మిన్నాగు" అని సరిగ్గా ఈ సినిమా కథలాంటి ప్రయోగమే చేశాడు. 6 కథలను గుది గుచ్చి, ఒక కథ లో భాగంగా రాయటం. ఆ తర్వాత అప్పుడెప్పుడో స్రవంతి పత్రికలో ఈ నవల ఏదో ఇంగ్లీషు నవలను చూసి రాసింది అని చిన్న సైజు దుమారం రేగింది.

రాత్రి పూట ఎటూ కాని చోట ఇరుక్కుపోతే ఎలా ఉంటుందో నాకూ ఓ సారి అనుభవమైంది.

పన్నెండేళ్ళ ముందు మాట. అప్పటికి పూనా కొచ్చి ఎక్కువ రోజులు కాలేదు. పూనా అంటే పూనా నగరం కాదు. నా నివాసం, పూనాకు దాదాపు పాతిక మైళ్ళ దూరంలో ఉన్న ఓ గ్రామం. ఆ గ్రామం పేరు ఆళంది. మహారాష్ట్రీయులందరికీ ఈ ఊరి పేరు తప్పక తెలిసి ఉంటుంది. ఈ వూళ్ళో 11 వ శతాబ్దంలో జ్ఞానేశ్వరుడనే ఓ గొప్ప మహానుభావుడు పుట్టి చిన్న వయసులోనే "జ్ఞానేశ్వరీ" అని భగవద్గీత కు భాష్యం వ్రాసి, 14 యేళ్ళకు సమాధి చెందాడు. ఆయన సమాధి, ఈ ఊళ్ళో ఇంద్రాణి నది ఒడ్డున ఉన్నది. అలాగే ఈ వూరి నిండా అనేక సత్రాలు, మధుకరం చేబట్టిన విద్యార్థులు..ఇలా చాలా సాంప్రదాయికంగా ఉండేది.

అప్పట్లో నాకు మరాఠీ, హిందీ రెండూ రావు. ఎలానో నెట్టుకొచ్చే వాణ్ణి. మరాఠీ కాస్త అర్థమయేది, ఎందుకంటే కొన్ని సంస్కృత శబ్దాలు కలిసేవి కాబట్టి. (ఉదా : తాందుళ్ - తండులం - బియ్యం)

సెలవు రోజు వస్తే పొద్దునే ఆ ఊరు వదిలి పూనా వెళ్ళే వాణ్ణి నేను. పూనాలో నా ఫ్రెండు, తన మామయ్య వాళ్ళతో గడిపే వాణ్ణి. అలా ఓ సెలవు రోజు ఉదయమే పూనా వెళ్ళాను. వెస్ట్ ఎండ్ లో సినిమా చూసి, సాయంత్రం అలా తిరిగి, అంకుల్ వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళాను. అక్కడ నుండి బయటపడే సరికి బాగా చీకటి పడింది.

సమయం రాత్రి 12:30 . ఆళంది బస్ ఎక్కాను. ఆళంది వెళ్ళటానికి నాకు తెలిసి 2 మార్గాలు ఉండేవి. అయితే నేను ఎక్కిన బస్సు, ఆ రెండు మార్గాల నుండీ కాక, వూరి బయట ఓ రింగు రోడ్డు దారి పట్టింది. బస్ లో పది మంది కంటే ఎక్కువ లేరు. బస్సు హై వే వదిలి లోపల దాదాపు అడవి లాంటి నిర్మానుష్యమైన ప్రదేశంలో వెళుతూంది.

ఇంతలో బస్సు చక్రం రోడ్డు పక్కగా ఓ బురద గుంతలో కూరుకుపోయింది. డ్రయివర్ చాలా సేపు ప్రయత్నించాడు. ఇక కుదరక ఏం చేయాలో ఆలోచిస్తున్నాడు. బస్ లో వాళ్ళందరూ దిగి ఏదో మాట్లాడేసుకుంటున్నారు.

"కాయ్ ఝాలా"
"లవ్ కర్ కరూన్ టాక్" ...ఇలా...

నేను బస్ దిగలేదు. బస్ ప్రయాణీకులు ఒక్కొక్కరు అలా నడుచుకుంటూ వెళ్ళసాగారు. బస్ దగ్గర కండక్టర్, నేను మిగిలేం. డ్రయివర్ ఏదో అడిగాడు. నాకు ఏమి అర్థమవలే. ఊరుకున్నాను. కాసేపటికి డ్రవర్ ఇప్పుడే వస్తా అని వెళ్ళాడు. చివరికి నేనొక్కణ్ణి మిగిలా. రోడ్డు పక్కనంతా పెద్ద పెద్ద చెట్లు ఉన్నాయ్. చిమ్మ చీకటి. నాకు మెల్లగా వెన్నులోంచి చలి మొదలయింది. బయట కూడా చలి!

కాసేపయింతర్వాత ఏదో గోల వినిపించింది. ఆ గోల మెల్ల మెల్లగా అధికమవసాగింది. అలాగే కొన్ని కాగడాలు, కనిపించాయ్ దూరంగా. ఆ కాగడాలు, ఆ కాగడా తాలూకు వాళ్ళు బస్ కు కాస్తంత దూరం వచ్చారు. నాకు లాంగ్వేజ్ ప్రాబ్లెం కాబట్టి అలాగే ఉన్నాను.

ఆ గోల క్రమంగా భజన గా మారింది. విషయమేమంటే ఆ రోజో,మరుసటి రోజో కృష్ణాష్టమి. అక్కడ గ్రామంలో లైట్లు లేవు. వాళ్ళు ఇలా కాగడాలు అవీ వెలిగించుకుని భజన చేస్తున్నారు. ఇక అనుమానం తీరిన తర్వాత అక్కడికెళ్ళా నేను. వాళ్ళు కాసేపటి భజన తర్వాత ప్రసాదం పంచసాగారు. నన్నూ పిలిచేరు. ఆ ప్రసాదం - కాందా పోహే, పూరీ,శ్రీఖండ్. పోహే అంటే అటుకుల తిరుగువాత, ఉల్లిపాయలూ. శ్రీఖండ్ ఎప్పుడైనా రుచి చూశారా? లేకపోతే మీరు జీవితంలో కాస్త కోల్పోయినట్టే. ఆంధ్రులకు పూతరేకులు, ఆవకాయ, గోంగూర ఎలాంటి ట్రేడ్ మార్కు సింబల్సో, మరాఠీలకు శ్రీఖండ్ అలాగ. (దీన్ని మరీ ఎక్కువ తినలేమనుకోండి). అక్కడ నాతో బాటి బస్ తాలూకు ఇతర ప్రయాణీకులూ ఉన్నారు. అందరూ వరుసగా కూర్చున్నారు. ప్రసాదం అందరికీ పంచేరు. నేను వచ్చీ రాని హిందీలో అడిగాను. "ఏం జరుగుతోందని". ఆ గ్రామస్తుడు నవ్వుతూ విడమర్చి చెప్పేడు.

కాసేపటి తర్వాత ఆ గ్రామస్తుల సహాయంతోనే బస్సు కదిలింది. ఎట్టకేలకు తిరిగి ఇంటికి చేరుకున్నాను.

ఇంటికి చేరుకునేప్పటికి సమయం రాత్రి 2:30.

ఆ తర్వాత ఆ గ్రామానికి మరో సారి వెళ్ళడం తటస్తించింది. ఆ గ్రామం పేరు తులా పూర్. ఇంద్రాణీ, భీమా నదుల సంగమ స్థానం ఆ చోటు. ఔరంగజేబు కిరాతకంగా చంపించిన శంభాజీ (శివాజీ పుత్రుడు) సమాధి ఉందక్కడ.

ఇలా ఓ రోజు రాత్రి అనుభవం అందమైన అనుభూతిగా మిగిలిపోయింది, నాకు.

Sunday, August 2, 2009

ఆమె కన్న నితడు ఘనుడు

ఇక్కడ ఆంధ్రామృతం గ్రోలి రండొకసారి.

ఆతుకూరి మొల్ల ఓ మహా కవయిత్రి. ఈ కవయిత్రి శ్రీ కృష్ణ దేవరాయల ఆశ్రయం పొందగోరి, రాయల వారిని స్తుతిస్తూ ఆయనపై ఈ పద్యం చెప్పిందట.

సీ || అతఁడు గోపాల కుండితఁడు భూపాలకుం
డెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతఁడు పాండవ పక్షుఁడితఁడు పండిత రక్షుఁ
డెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతఁడు యాదవ పోషి యితఁడు యాచక పోషి
యెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతఁడు కంసధ్వంసి యితఁడు కష్టధ్వంసి
యెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు

గీ || పల్లెకాతఁడు పట్టణ ప్రభువితఁడు
స్త్రీలకాతఁడు పద్మినీ స్త్రీలకితఁడు
సురలకాతఁడు తలఁప భూసురులకితఁడు
కృష్ణుడాతండు శ్రీమహా కృష్ణుఁడితఁడు.

ఎంత సరళంగా ఉంది కదా. (పల్లె అంటే రేపల్లె అని ఇక్కడ అర్థం అనుకుంటాను)

ఆ సమయంలో రాయల పక్కనున్న రామకృష్ణయ్యకు ఆవిడ రాయల వారిని పొగడటం నచ్చలేదో, లేక ఆ పద్యం నచ్చలేదో, మరింకే కారణమో మరి, వెంటనే ఈ పద్యం చెప్పాడుట.

సీ || అతడంబకు మగఁడు ఈతఁడమ్మకు మగ
డెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతఁడు శూలము ద్రిప్పు నితడు వాలము ద్రిప్పు
నెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతఁడమ్మున నేయు నితఁడు కొమ్మునఁ డాయు
నెలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు
అతని కంటను జిచ్చు నితని కంటను బొచ్చు
ఎలమి నాతనికన్న నితఁడు ఘనుఁడు

గీ || దాత యాతఁడు గోనెల మోత యితఁడు
దక్షుఁడాతండు ప్రజల సంరక్షుడితఁడు
దేవుడాతఁడు కుడితికి దేవుఁడితఁడు
పశుపతి యతండు శ్రీమహా పశువితండు.

ఇలా నందిని గురించి పద్యం చెప్పాడట. వికటకవి అని ఊరికే అన్నారా?
ఇంతకూ ఈ పద్యం విన్న తర్వాత రాయల వారికి కోపమొచ్చిందో, నవ్వొచ్చిందో? రాయల వారు ఆ కవయిత్రిని
మాత్రం అనుగ్రహించినట్టు లేదు. ఈ పద్యాలు రెండూ చాటువులు.

పై టెంప్లేటు (మూస) మనమూ వాడుకుంటే?

(ధీరు డతడు ఇప్పటి మగధీర యితడు
చిరు యతడు వెండితెర పై చిరుత యితడు)

Thursday, July 16, 2009

జలోపాఖ్యానం

"మీ ఆంధ్ర మీల్స్ తెగ స్పైసీనోయ్. అయినా సరే చాలా అద్భుతంగా ఉంది" అన్నాడా బాబు మోషాయ్ కన్నీళ్ళతో. అతనివి దుఃఖాశ్రువులు కావు. ఆనంద భాష్పాలూ కావు. మజ్జిగ మిరపకాయ ముక్క కాస్త కొరికి, ఆ ఘాటు నషాలాకెక్కడంతో, కంట్లో, ముక్కులో నీళ్ళు కారాయ్ తనకు. నాగార్జున హోటల్లో మధ్యాహ్నం లంచడానికి వెళ్ళేం మేము. బాబు మోషాయ్, బీహారీ, కన్నడ కస్తూరి, ఇలా మినీ ఇండియా లాగ ఉందక్కడ.

"సార్, సాయంత్రమయే సరికి కడుపు మంట స్టార్ట్ అవుతుంది చూడండి. దీనికి అలవాటు పడితే ఎప్పుడో ఒకప్పుడు అల్సర్ రావడం ఖాయం" వంతపాడాడు కన్నడ కస్తూరి.

నేనన్నాను. "అవును, ఈ అన్నం ఇక్కడ తిని అరిగించుకోవటం కాస్త కష్టమే" అని.

"అంటే?" క్వశ్చన్ మార్క్ ఫేసు పెట్టాడు కాట్రవెల్లి కండో (మలయాళీ).

"ఏముందీ, ఇదే భోజనం ఆంధ్రాలో అంతమంది తింటున్నారు, అక్కడ అల్సరూ, హలసూరు ఏదీ లేదు. మా వూళ్ళో ఇంతకంటే స్పైసీగా భోంచేస్తాం. మాకు కడుపులో ఏ మంటా కలగదు" చెప్పాను.

"ఎందుకంటావ్?" బీహారీ డవుటేడు.

"మా వూరి నీళ్ళు అలాంటివి." చెప్పేను నేను. నా మాటకు బాబూ మోషాయ్ ఏకీభవించలేదు. నీళ్ళు ఎక్కడికెళినా ఒకేలా ఉంటాయ్. అసలు నీళ్ళకు టేస్టేంటి? వితండవాదం సాగించేడు. బాబూ మోషాయ్ నా బాసురుడు కావడంతో నేను మాట్లాడలేదు.

అవును. మా వూళ్ళో నీళ్ళకు ఆ గుణముంది అని నా నమ్మకం. కాలేజీ రోజుల్లో దాదాపు ప్రతిరోజు సాయంత్రం నారాయణ బొరుగులో, ఉగ్గాని, మిరపకాయ బజ్జీలో, కట్లెట్ పానీపూరీయో మాకు కడుపున పడాల్సిందే. ఆ నారాయణ బొరుగులు తినేప్పుడు కళ్ళల్లో నీళ్ళలా కారిపోయేవి, అయినా సరే అలాగే లాగించేవాళ్ళం.

ఓ సారి నేను, నా ఫ్రెండ్ ఓ పందెం వేసుకున్నాం తను పాతిక మిరపకాయ బజ్జీలు తింటానని, దానికి ప్రతిగా నేను పాతిక రూపాయల బొరుగులు తినగల్ననీనూ. అన్నంతపనీ చేశాం. గెలుపు ఎవరిది అని తేలలేదు. అయితే మా వాడు మరుసటి రోజు హాస్పిటల్లో సెలైన్ బాటిళ్ళ వాతన బడ్డాడు. నేను తప్పించుకున్నా. కారణం బాగా నీళ్ళు తాగడమే. అవును మా వూరి నీళ్ళల్లో అలా కారాన్ని హరాయించే శక్తి ఉంది. అలానే మా వూరి నీళ్ళ రుచి కూడా. (అందరూ వాళ్ళ వూరి నీళ్ళ గురించి అలానే అనుకోవచ్చు). నా చిన్నప్పుడు మా నాన్న మా సొంత ఇంట్లో బావి తవ్వించారు. 200 అడుగులకు పైగా. నాకు ఇప్పటికీ జ్ఞాపకం. ఆ నీళ్ళు కొబ్బరి పాలలా ఎంత తియ్యగా ఉండేవో. పొద్దులో అరిపిరాల సత్య గారి మంచినీళ్ళ బావి కథ చదివినప్పుడు అదే గుర్తొచ్చింది నాకు.

అయితే మా మేనమామ ఒప్పుకోడు. "గంగా స్నాన, తుంగా పాన". మా ఊరి నీళ్ళే మంచివి అనే వారాయన. ఆయన బళ్ళారి లో నివాసముండేవారు.

నీళ్ళ విషయంలో బెంగళూరు వాళ్ళది తెగ బడాయి. మేము కావేరీ నీరు తాగుతాం. కావేరి వాటర్లో ఫాస్పరస్ కంటెంట్ ఉందట. అది బుద్ధిని తెగ షార్ప్ చేస్తుందట, అని వీళ్ళ మాటలు. అక్కడికి బుద్ధి పెన్సిలయినట్లు, కావేరీ నీళ్ళు బ్లేడులా దాన్ని చెక్కుతున్నట్లు.


నీళ్ళకో గుణం. ఏం తిన్నా హరాయిస్తాయా నీళ్ళు. అలాగే ఎంత తాగినా ఏవీ తాగినట్టుండదు, ఎందుకో ఏమో?

పారే నదిలో మధ్యలో వెళ్ళి ఆ నీళ్ళు తాగటం ఓ గొప్ప సంతోషాన్నిస్తుంది నాకు. బాసర వద్ద గోదావరి నది మధ్యకు తెప్పలో వెళ్ళి నది మధ్యలో తెప్పనాపించి, నీళ్ళు ముంచుకు స్నానం చేసి, ఆ నీళ్ళు తాగడం నాకున్న గొప్ప జ్ఞాపకాల్లో ఒకటి. తెప్ప అంటే హరిగోలు కాదు. థర్మోకోల్ షీట్లను తాళ్ళతో కట్టి చేసిన ఓ నలుచదరపు పడవ. అలానే శృంగేరి దగ్గర తుంగా నది నీళ్ళు కూడా. ఇంకా గొప్ప జ్ఞాపకం నైలు నది మధ్యలో పడవలో వెళ్ళి నీళ్ళు ముంచుకు తాగటం.

ఇంతకూ నేనిలా మంచినీళ్ళ మీద పడ్డానికి కారణం, గత ఐదేళ్ళుగా ఈ దరిద్రపు ఊళ్ళో మినరల్ వాటర్ కొనుక్కుని తాగి బతుకీడ్చాల్సిన ఖర్మ పట్టటం. మన చదువులు, మన బతుకులన్నీ "ఉద్యోగం" చుట్టూ తిరుగుతూ తగలడ్డాయ్. ఇంతమందికి ఉద్యోగాలు రావాలంటే పనికొచ్చేవి, పనికి రానివీ రకరకాల వస్తువుల ఉత్పత్తి జరగాలి. పనికి రాని వస్తువులు మార్కెటింగ్ ప్రతిభ కారణంగా, పనికొచ్చే వస్తువులుగా తయారు చేయాలి. అదుగో అందుకనేనేమో చివరకు నీళ్ళను కూడా కొనుక్కుని తాగే దిశకు చేరుకున్నాం. ఎవణ్ణి తిట్టుకోవాలో కూడా తెలియని పరిస్థితి. ఈ నీళ్ళల్లోనూ కాంపిటీషను. టాటా వాడి నీళ్ళు లీటరు పాతిక రూపాయలు. ఇంకొకడెవడో క్యువా అట. బాటిలు నలభై రూపాయలు పెట్టి అమ్ముతున్నాడు.

అలానే మన తిండి పదార్థాలు, పాలు పెరుగు వీటి రుచి కూడా నీటి మీదనే ఆధారపడి ఉంటుందని నాకొహ నమ్మకం. నైలు నది వద్ద ఒక ఆన్ సైటుకెళ్ళినప్పుడు నెల్లాళ్ళు దాదాపు నేనే వండాను, మా కొలీగుల కోసం. అయితే అదే వంట ఇక్కడ బెంగళూరులో చాలా సార్లు ప్రయత్నిస్తున్నా, కుదిరి చావడం లేదు. నైలు నీళ్ళలోనే మర్మం ఉంది.

ఇంతకూ, మనకు ఎప్పుడు వానలు కురిసి నీటి కరువు తీరుతుందో ఏమిటో?

ఇప్పుడు కొంచెం జ్ఞానదాయకమైన విషయాలు చెప్పుకుందాం

నీరు అన్నది సంస్కృత "నీయతే ఇతి" అన్న ధాతువు నుండి వచ్చిన "నీర" శబ్దానికి తద్భవం కాదని నుడి నానుడి రామచంద్ర గారు. నిగనిగలాడేది కాబట్టి నిగళ్ష్, నిగర్, నీరు, నివురు అయిందట. అలాగే వెణ్ణ, పెన్నా వీటి నుంచి వెల్ల, వెల్లువ, మలయాళలో వెళ్ళం (వెళ్ళం అంటే నీరు ఆ భాషలో), వానావానా వల్లప్ప లోని వల్లప్ప ఇవన్నీ వచ్చాయట. ఇలాంటివి మరెన్నో. కాబట్టి మనపదాలన్నీ సంస్కృతానికి కాపీ అని బాధపడాల్సిన అవసరం లేదు.

Wednesday, July 8, 2009

పోలిక

నా క్రితం టపాలో కామేశ్వర్రావు గారు కామెంటుతూ, సమాయుక్తం, సమన్వితం అన్న పదాలు చూడగానే చప్పున ఓ విషయం, చూచాయగా ఓ విషయం గుర్తొచ్చాయన్నారు. ఇలా ఓ విషయం చూసినప్పుడు మరో విషయం స్ఫురించటం మామూలుగా అప్పుడప్పుడు జరిగేదే అయినా, ఒకే కాలానికి, ప్రాంతానికి చెందని ఏ రెండు రచనలలోనో, రచనా ప్రక్రియల్లోనో ఇలా పోలికలు కనబడితే ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. ఒక్కో సారి ఈ పోలిక అనుసరణ, ప్రేరణ లేదా ప్రభావం కావచ్చు.

కామేశ్వర్రావు గారు వివరించిన "ఎవ్వాని వాకిట . . ." చదివిన తర్వాత, అలాంటిదే ముక్కు తిమ్మనాచార్యుని పారిజాతాపహరణం చూసినప్పుడు, అందులో అవతారికలో ఈ (12 వ)పద్యం కనిపించింది. ఇలాంటివి ఎన్నెన్నో సారస్వతంలో ఉండవచ్చు.

అయితే - ఒకే వర్ణన ఇద్దరు కవులు చేస్తే ఎలా ఉంటుంది?

రఘువంశం 6 వ సర్గ లో ఒక చిన్న వర్ణన

ఇందీవరశ్యామతనుర్నృపోసౌ
త్వం రోచనాగౌరశరీరయష్టిః
అన్యోన్యశోభాపరివృద్ధయే వాం
యోగ స్తటిత్తోయదయో రివాస్తు

ఈ నృపుడు నీలోత్పలము వలె భాసించే శ్యామతనూ విలాసుడు. నీవు గోరోచనమువలె పచ్చనైన దండసదృశదేహవిలసితవు. మెఱపుకు, మేఘమునకు వలె, మీరిరువురకు యోగము పరస్పర కాంతి ప్రవృద్ధమానమగును.

స్వయంవరంలో పాండురాజును చూపెడుతూ, దౌవారికి సునంద రాకుమారి ఇందుమతికి చెప్పే మాట ఇది. అయితే సూర్యుని కోసం ఎదురు చూసే తామర మొగ్గకు చంద్రుడి కాంతి పట్టనట్టు ఈ రాజు ఇందుమతికి నచ్చలేదట. (సూర్యుడు అంటే సూర్యవంశపు రాజయిన అజుడు అని అన్వయించుకోవాలి)

పై శ్లోకంలో తటిత్తోయదయోరివ - (తోయం దదాతి ఇది తోయదః - తోయములను ఇచ్చునది తోయదము) - మెఱపునకు, మేఘమునకు వలె.

ఈ ఆఖరు వాక్యం చదవగానే -

మెఱయు శ్రీ వెంకటేశు మేన సింగారము గాను
తఱచయిన సొమ్ములు ధరియించఁగా
మెఱుఁగుబోణీ అలమేలు మంగయుఁ దాను
మెఱుపు మేఘము గూడి మెరసినట్లుండె

ఒకపరికొకపరి ఒయ్యారమై
మొకమునఁ గళలెల్ల మొలచినట్లుండె

చప్పున గుర్తుకు వచ్చింది. అయితే ఈ సారి పద్మావతి, శ్రీనివాసుడు నాయికా నాయికలు. నాయకుడు నీలతనుడు. పైగా మంచి సొమ్ములు వేరే వేసికొన్నవాడు. నాయిక పద్మావతి కుంకుమ వర్ణిని. ఇద్దరి యోగము ఇందాక చెప్పిన తటిత్తోయదయోరివ అంటే - మెఱుపు మేఘము గూడి మెరసినట్లుండె.

ఈ కీర్తన విన్నప్పుడో, చిన్నగా పాడుకునేప్పుడో, మేఘాల మధ్య తటిల్లత లాంటి మెఱుపు, ఆ వెంటనే ఆ తటిల్లత ను నాయిక (అమ్మవారి)గా పోల్చిన పోలిక, ఆ తర్వాత నల్లటి మేఘం లాంటి నాయకుడు అసంకల్పితంగానే గుర్తుకు రావడం జరిగిపోతోంది.

సంస్కృత వర్ణన లో క్లుప్తత, కేవలమొక సాదృశ రూపము కనిపిస్తే తెలుగు వర్ణనలో ఓ లయ, దాని ఉధృతి, మనసులో చెప్పలేని ఓ తాదాత్మ్య భావన కలుగుతోంది. (బహుశా నాకే అలా అనిపిస్తుందో ఏమో?)

ఇందులో భక్తి, భగవంతుడిపై నమ్మకం, అపనమ్మకం ఇవేవి లేవు. ఇవన్నీ రసాస్వాదనకు అడ్డు రావు, రావలసిన అవసరం లేదు. అనుభూతులకు తర్కం సమాధానం చెప్పలేదు.

అన్నట్టు ఇది రాస్తున్నప్పుడు, పక్కన కిటికీ నుండీ బయట చీకట్లో ఉండుండీ మెఱుపులు కనిపిస్తున్నాయి.

Sunday, July 5, 2009

గుసగుస - రుసరుస

ఉదయం 8:30 కావస్తోంది.

"హా...(ఆవులింత) ఈనాడు వచ్చిందా?"

"ఇదిగోండి. ఇప్పటికి తెల్లారిందీ. ఇప్పటికైనా నిద్ర లేచేదుందా? లేదా?"

"పేపర్ చదివీ (పన్లో పనిగా టీవీ చూసి)"

"తిప్పసంద్ర కెళ్ళి కూరగాయలు తీసుకు రావాలి. ఇంట్లో కూరగాయల్లేవు"

"బయట బండ్లో వస్తాయి. లేదంటే సొప్పు (కన్నడంలో ఆక్కూర) గాడొస్తాడు. వాడితో తీసుకో"

"ఏమంత బద్ధకం? ఈ రోజయినా కాస్త మంచి తిండి తిందామని లేదా?"

"సర్లే"

బయటకొచ్చాను. పక్కింటి ముందు మల్లె పూల చెట్టు. దానికి పూచిన మల్లెపూలు నవ్వుతున్నాయ్.

ఆదివారం అనుబంధం లో బాలు కూడా. బాలుడి పుట్టినరోజా? ఏమో?

"ఉప్మా రవ్వ కొంచెమే ఉంది. టిఫిన్ తీసుకు రావాల్సిందే. తప్పదు." ప్రాంప్ట్ గా అనౌన్స్ చేసింది మా ఆవిడ.

అబ్బా..తప్పదా? లేదంటే ఉప్మా చేసేస్తుందని, వీధిలోకి దౌడు తీసాను. టిఫిన్ తిని ఆత్మారాముడు శాంతించాక లాప్ టాప్ తీశాను. నాకిష్టమైన బాలు పాట కనిపించింది. ఇక ఆగలేక ఆ పాట మోగించాను.బాలు గారి "పూలు గుస గుస లాడేనని" నాకు చాలా ఇష్టమైన పాట. ఆ పాట కోసం చెవి కోసుకుంటాను నేను.

పాట బాక్ గ్రవుండ్ లో నడుస్తుంటే, తెలుగుపద్యం లో కొ.పా. గారి వ్యాఖ్య కనిపించింది. ఇదేదో బావుందే. నేను పాట పాడతాను. ఆలస్యమెందుకు, ఇదీ నా పాట. (మొదటి చరణం)


poolu.wma

"అస్తమాను ఆ లాప్ టాప్ తప్ప సంసారం అదీ కాబట్టదా?" బాక్ గ్రవుండ్ లో సణుగుడు, ఫోర్ గ్రవుండ్ లో మా ఆవిడ.

ఆవిడ అలా పక్కకెళ్ళిన తర్వాత శ్రోతలు కోరని నా పాట కంటిన్యూ చేశాను. రెండవ చరణం.

poolu1.wma

"ఇంకా బట్టలుతకాలి. సరే స్నానం చేసొస్తాను" వెళ్ళిందామె.

ఆవిడ బయటకొచ్చే లోపు ఆవిడ మీద ఈ (పేరడీ) పాట కట్టేశాను.
aalu.wma

ఉంటానండి. ఆవిడ పాట ఛ, ఛ..., స్నానం ముగించి వచ్చేస్త్తోంది.

ఇవన్నీ ఒకే షాట్ లో ఓకే చేసిన పాటలు. బాలు పుట్టిన రోజుకు చాక్లెట్ గా పనికి రాకపోతే, జాక్సను నివాళి కోసమైనా సరే వాడుకోవచ్చు.

Wednesday, July 1, 2009

చారు చాఱు !!

చారు చారు సమాయుక్తం
హింగు జీర సమన్వితం
లవణ హీనం న శోభన్తే
పాలాశ కుసుమం యథా ||

ఈ శ్లోకం కథ ఇక్కడికెళితే తెలుస్తుంది.

ఈ "చారు" సంస్కృత శబ్దం. సంస్కృతంలో "చారు" అంటే "మంచి, అందమైన, చక్కటి" అని అర్థాలు. ప్రియే చారు శీలే, ముంచ మయి మానమనిదానం - ఇది గీతగోవిందంలో ఓ శ్లోకం. ఇంకొకాయన "యావచ్చారు చచారు చారు చమరం చామీకరం చామరం" అని (పైన చారు కథ చెప్పినాయన గారి పంఖా) చారుతో చెడుగుడు ఆడుకున్నాడు. "చారు శీల" అంటే మంచి శీలవతి అని.

("చారు" కు ఇంకో అర్థం గూఢచర్యం?)

ఇంకాస్త ముందుకెళ్ళి "చాఱు" లో కాలెడదాం. ఈ చెప్పిన "చాఱు" మనది. అంటే దక్షిణ భారతీయులది. ఇదండీ మనకు కావలసిన ఘుమఘుమలాడే చోష్య విశేషం. (భక్ష్య, భోజ్య, చోష్య, లేహ్య, చర్వ్యాలని తిండి పదార్థాలు. మింగడానికిన్ని పేర్లు. ఇవి నాలుగా, అయిదా అన్నది ఇంకో పెద్ద చర్చ!) ఇది ఇందాకటి "చారు" కాదు. అంటే మన "చాఱు" సంస్కృతభవం కాదు. "బండి ఱ" మనది కదా! ఇలా చారులో కరివేపాకు ఏరడాలు అవసరమా?
అంటే దానికొక పెద్ద కథ ఉంది. ఒకప్పుడు దీపాల పిచ్చయ్య శాస్త్రి గారు, శ్రీరామ వీరబ్రహ్మ కవి గారు, "ఆ ఏదో ఒక చారు లెద్దూ" అనుకోకుండా, ఇందులో ఉన్నది శకట రేఫాంతమా? సాధు రేఫాంతమా? అని తీవ్రంగా వివదించుకున్నారట. ఇది ఏ భారతి సంచికలోనో ఉండే ఉంటుంది.

మళ్ళీ మొదటి శ్లోకానికి వద్దాం.

"చక్కగా కూర్చబడి, ఇంగువ, జీలకర్రలతో తాలింపు పెట్టి ఘుమఘుమలాడించినప్పటికి, ఉప్పు లేక పోతే వ్యర్థం, మోదుగ పువ్వు (పూజకు పనికి రానట్టు) లాగా" అని ఆ శ్లోకం తాలూకు తాత్పర్యం.

"చారు చారు సమాయుక్తం" - ఇందులో "చారు చారు" అన్నది చక్కదనాన్ని విస్పష్టం చేయడానికే తప్ప, రెండవ చారు కు మొదటి చారు విశేషణం కాదు.
జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఆ చెప్పినాయన "ఫలానా" దీనికి ఇంగువ, జీలకర్ర జోడిస్తే అని చెప్పలేదు. లేదంటే, ఆయన తెలుగాయన కాబట్టి, "చారు చాఱు" లో రెండవ చారును "చాఱు" గా భావించమని అన్యాపదేశంగా ఆ చారు మతికి ఉప్పందించి ఉండాలి! ఏదేమయితేనేం, "చారు చమత్కారం"!


***********************************************************

చాఱు అంటే మా అమ్మ గుర్తుకొస్తుంది. వంట విషయాలలో, మా అమ్మ పక్కా ప్రొఫెషనలు. మా నాన్న గారు హోటలు నడిపేవారు, నా చిన్నప్పుడు. మా ఇంట్లో కట్టెల పొయ్యి. మా అమ్మ కేమో చిన్నప్పుడే పువ్వు పూచి, ఓ కన్ను కనిపించదు. ఆ పొయ్యిలో పచ్చి కట్టెలు మండక, చిలిమితో ఊదుతూ, పొగను భరిస్తూ, అలా అలవోకగా కాస్త దూరం నుండీ ఉప్పు విదిల్చేది. సరిగ్గా ఒక్క పలుకు కూడా తేడా రాకుండా ఉప్పు పడేది. అలానే ఇంగువ, జిలకర కలిసిన పోపు కూడాను. చివర్న కరివేపాకు ఇంట్లో పెరిగిన చెట్టునుండీ కోసుకొచ్చినది.

ఇప్పుడు మా ఇంట్లో కరివేపాకు చెట్లు ఉన్నయ్ కానీ చాఱు పెట్టటానికి మా అమ్మ లేదు. మా ఆవిడ కూడా చాఱులో ఎక్స్ పర్టే. అయితే చాఱు విషయంలో అమ్మకు పెద్దపీట.

ఇక్కడ బెంగళూరులో మల్లేశ్వరంలో కృష్ణాభవన్ అని ఒక భోజన శాల ఉండేది. అక్కడ చాఱు ఘుమఘుమలాడిపోయేది. ఎం టీ ఆర్ (మావళ్ళి టిఫిన్ రూమ్) వారి సాఱు కూడా తక్కువతినలేదు. కన్నడిగులకు "సాఱు" లో "సిహి" (తీపి) జోడించటం అలవాటు. బెల్లం తగుపాళ్ళలో జోడిస్తే నిజానికి "సాఱు" ఘాటు పెరుగుతుందట. కొరియా (ఆన్ సైటు) లో ఉన్నప్పుడు నా రూమ్మేటు విట్ఠల్ అనే అబ్బాయి దీన్ని (నా మీద) ప్రయోగాత్మకంగా నిరూపించాడు.


***********************************************************

"చాఱు" ఎక్కడిది? ఎప్పటిది? అని డా. తిరుమల రామచంద్ర గారు "నుడి - నానుడి" అన్న పుస్తకం లో వివరిస్తారు. భారతంలో, భీముడు బకాసుర వధ కు ముందు తిన్న "పలుతెఱంగుల పిండివంటలు బప్పు కూడును నేతి కుండలు గుడంబు దధి ప్రపూర్ణ ఘటంబుల" లో "చాఱు" లేదు(ట). :-(

పాల్కురికి సోమనాథుడి బసవ పురాణం లో బసవన్న అల్లమ ప్రభువుకు పెటిన విందులోనూ, అలాగే పార్వతి ప్రమథులకు తెట్టిన విందులోనూ చాఱు లేదట. అలాగే లక్కావజ్ఝల మెస్ లోనూ చాఱు లేదు. అన్ని చోట్ల చారుడిలా దాక్కున్న చాఱు చివఱికి ... సారీ .... చివఱకు హరవిలాసంలో విలాసంగా బయటపడిందిలా. (శ్రీనాథుని కాలానికి) "చాఱులు పిండి వంటలును శర్కరయున్ దధియున్ యథేచ్చగన్"

ఈ "చాఱు" కన్నడంలో "సాఱు" గా ఎప్పటినుంచో ఉందట. శబ్దమణిదర్పణ కారుడు సాఱు = రసార్ద్రే అని గ్రహించాడు(ట). ఈ "చాఱు" సంస్కృత "సారు" కు తద్భవం అనే వాదన, దీనిని పూర్వపక్షం చేస్తూ "చాఱు", "సాఱు" అన్న దక్షిణాత్య భాషా శబ్ద ప్రయోగాల గురించి చెబుతారు రామచంద్ర గారు. కన్నడంలో సాఱు, స్రవించు, ప్రవహించు, జరుగు, చారు అన్న అర్థాలతో ఉందట. అలాగే తమిళ మలయాళాల్లో చాఱు కు అర్థం పిండబడినది అని అట. పనంజాఱే (తమిళం) = తీపికల్లు.

తమిళంలో "రసం" అని వ్యవహారం. అక్కడ చాఱు లుప్తమవటానికి కారణం చెబుతూ, చాఱు = తీపికల్లు అనే అర్థం ఉన్నది కాబట్టి, భోజనంలో వాడే చాఱు, రసం అయిందంటారు.

అన్నట్టు ఈ "చాఱు" దంత్యమా, తాలవ్యమా అని మరొక చర్చ ఉన్నదట. మనకెందుకండి శుభ్రంగా నోటిది అనుకునేసి, జుర్రేసుకుంటే పోలా?

తెలుగు వాడి పప్పు, తమిళుడి సాంబారు, కన్నడిగుడి సాఱు ఏదయితేనేం, ఎవరిదయితేనేం - కాదేదీ మింగడానికనర్హం.