ఒక జీవి మినీ ఆత్మకథ!

ముగ్గుబట్టలా తెల్లగా పండిన జుట్టు, నల్లటి కళ్ళు. చక్కని ఛాయ గల శరీరం. తన పేరు సుధాకరరావు.

సుధాకరరావు లో ఎన్నో కళలు! తన పేరుకు తగ్గట్టు!

పొద్దున లేవగానే వ్యాహ్యాళికెళ్ళాలి. అయితే తను ఒంటరిగా వెళ్ళలేడు. తనకు సంబంధించిన వాళ్ళు ఎవరైనా తీసికెళ్ళాలి. ఇంట్లోవాళ్ళు తీసికెళుతుంటారు. తనకొక హోదా, స్టేటస్ ఉన్నది. తనను తీసికెళ్ళే వాళ్ళు ఆ స్టేటస్ ను కాపాడతారు, కాపాడాలి కూడా. ఒక్కొక్క సారి తనకు సాధారణ జీవుల పట్ల ఆత్రుతను, అభిమానాన్ని చూపించాలని ఉంటుంది. "నేను సైతం భువనఘోషకు వెఱ్ఱిగొంతుకు విచ్చి మోసాను" - అన్న శ్రీశ్రీ లెవెల్లో జాతి భేదాలని రూపుమాపడానికి కనీసం గొంతెత్తి అరవాలని, తన శృంఖలాలను తెంచుకోవాలని ఉంటుంది.

అయితే ప్రోటోకాల్ ఒప్పుకోదు. ఆ విషయంలో తను అస్వతంత్రుడు.

తన తిండి కూడా ప్రత్యేకం. ఆ విషయంలో కూడా తన వాళ్ళు ఎంతో శ్రద్ధ వహిస్తారు. తిండి ఒకటే కాదు, సాధారణంగా కూడా అందరూ కూడా తనంటే ఇష్టం చూపిస్తారు. అయితే ఒక్క విషయం మాత్రం తనను బాధిస్తుంది. తన తోటి వాళ్ళ లాగా స్వేచ్ఛగా తిరగాలని, పరుగెత్తాలని ఉంటుంది. ఒక్కో సారయితే గట్టిగా అరవాలనీ కూడా అనిపిస్తుంది. అయితే తను శృంఖలాబద్ధుడు. తనకు హోదా, స్టేటస్, సౌకర్యాలు, ఇలా సర్వమూ అమరాలంటే ఇది తప్పదు. స్వేచ్ఛ కావాలంటే మిగిలినవన్నీ దొరకవు. ముఖ్యంగా freedom of speech. ఎక్కడో ఒక చోట రాజీపడాలి. ఇది ఒక రాజీ లేని existential dilemma. అంతే!

స్వేచ్ఛ దొరకలేదు కదా అని ఆ కసిని మనసులో నింపుకుని తనవాళ్ళపై కక్ష గట్టే విశ్వాసఘాతకుడు కాదు తను. ప్రాణం పోయినా సరే తన వాళ్ళను రక్షించడానికి నడుం కట్టుకునే ఉంటాడు. రాత్రి పూట తనకు నిద్రపట్టదు. ఎంత చిన్న అలికిడి అయినా ఛప్పున మెలకువ కలుగడం తనకు దేవుడిచ్చిన వరం లాంటి శాపం, శాపం లాంటి వరం కూడా.

తనలో ఇలాంటి కళ ఉందని తెలిసిన తర్వాత ఆ వీధిలోకి దొంగలు అడుగుపెట్టకపోవడంలో ఆశ్చర్యమేముంది?

ఒకమారు తను తన వాళ్ళతో వ్యాహ్యాళి కెళుతుంటే తనలాంటి శృంఖలాబద్ధమైన మరొక ప్రాణి ఎదురొచ్చింది. ఆ ప్రాణికి హాయ్ చెబుదామని పరిచయం పెంచుకుందామని మనసు పీకింది. తనవాళ్ళు ఆ రోజు యే కళనున్నారో యేమో, తనను కాస్త చూసీ చూడనట్లుగా వదిలారు. సహజీవిని పలుకరించి తన గురించి వివరాలు తెలుసుకుని జీవితంలో సేద తీరిన
ఆ క్షణాలు మరపురానివి. అయితే తనకు ప్రోటోకాల్ సడలించడానికి ’అసలు’ కారణం వేరే ఉందని తెలిసింది. హు! అందరూ ఇంతే!

ఓ మారు తనకు జబ్బు చేసింది. ఎంత హడావిడి పడ్డారో అందరూ? డాక్టర్ దగ్గరకు తీసికెళ్ళారు. అక్కడ డాక్టర్ చేతిలో సూదిని చూడగానే కళ్ళు బైర్లు కమ్మాయి. ఎన్నడూ బర్రున చీది కూడా ఎరుగని జీవితం కదా! అయితే డాక్టర్ తాలూకు బలప్రయోగం నిర్దాక్షిణ్యంగా జరిగింది. అందరూ ఓదార్చారు.

మరో రోజు ఎవరో కొత్తవాళ్ళు ఇంటికొచ్చారు. కాసేపటికి అందరూ నన్ను మందలించడమే. ఇంతకూ అక్కడ జరిగినదేమిటి? ఆ వచ్చిన కొత్త వ్యక్తులు నమ్మకస్తుల్లా లేరు. స్వీయ చాదస్తం ఎలాగైనా ఉండనీ కాక, అలాటి వాళ్ళ గురించి తన వాళ్ళకు చెప్పడం మర్యాద కాదా? అలా చేయడం తప్పా? చెబితే వినరు, సరే వాళ్ళబాధలేవో వాళ్లే పడనీ. అయితే ఇదే
అలవాటు కొంపముంచిందొక రోజు.

(దుర్)అలవాటు ప్రకారం ఇంటికి వచ్చిన పెద్ద మనిషిని నఖశిఖపర్యంతం చూసి, అతనిపై అనుమానాన్ని వ్యక్తం చేయగానే - నన్ను ప్రాణంగా చూసుకున్న వాళ్ళు కర్ర ఝళిపించారు. ఇది శరీరంపై కాదు, మనసుపై కొట్టిన దెబ్బ.

కానీ!

ప్రతి కుక్కకు ఒకరోజు వస్తుంది. తనకు కూడా. తనూ కుక్కే! ఈ మజ్జన ఊరకుక్కలకు జూలీ,టామీ, స్నూపీ లాంటి ఇంగిలీసు పేర్లు, ఇంట్లో కుక్కలకు తెలుగు పేర్లు డిసైడు చేస్తన్నారు. అటువంటి వాళ్ళు దొరకటం అదృష్టం. వాళ్ళపై విశ్వాసం నిరంతరంగా ఉంటుంది. అయితే తన బ్రతుకు మాత్రం కుక్క బ్రతుకే. ఇదే existential dilemma అంటే!

(చాలారోజుల తర్వాత రామనాథరెడ్డి గారి బ్లాగు చదివి, అక్కడ నా వ్యాఖ్య చూసి ఈ సొల్లు రాశాను)

అంతర్మథనం

నన్ను నా వాళ్ళు అర్థం చేసుకోవట్లేదు... వాళ్ళకోసం నేను చేస్తున్న ప్రయత్నాలను కూడా గుర్తించడం లేదు...ఇలా ఎన్నాళ్ళు...అసలు మనుషులంతా ఇంతేనా? ప్రతిమనిషి ఇతరులపై తన ఆశల్ని, ఆకాంక్షలనూ మోపుతూ ఉండడమే జీవితమా? ఒకరిమీద మానసికంగా ఆధారపడకుండా ఇద్దరుమనుషులు కలిసి బతకటం భూమిపైన అంత కష్టమా? మనసంతా దిగులుగా...ఊహూ దిగులు కూడా కాదు, ఓ విధమైన వైరాగ్యం..నైరాశ్యం...

గంటకు ఏభై కి.మీ. వేగంతో బండి తారు రోడ్డుపైన తనపని తాను చేసుకు పోతూంది, చట్టం లాగా.

ఆకాశం - కేన్వాసుపైన భానుడనే ఒక అసమగ్రకళాకారుడు ఏ చిత్రం గీయాలో తెలీక తన రంగులను చిందరవందరగా వంపేసినట్టు రంగులమయంగా ఉంది. ఒకవైపు నుండి చల్లటి గాలి వీస్తూ ఉంది. రోడ్డుపక్కన పొలాలలో తాడిచెట్లు పాఠం అర్థం కాని వెనుకబెంచి విద్యార్థులలాగా స్తబ్ధమైన ముఖాలతో నుంచున్నాయి. ఓ కొంగలబారు ’v’ ఆకారంలో తూర్పు నుండి వస్తూ, ఉత్తరం దిశగా మలుపు తిరిగేయి. ఆ కొంగలబారును చూస్తూ బండి నడుపుతూంటే, రోడ్డు గతుకులూ, బండి కిందపడుతుందేమోనన్న ఆలోచనా ఏదీ మనసుకు పట్టలేదు. కొంగల బారు కాసేపటి తరువాత పడమరగా ఓ బూరుగుచెట్టువైపుకు మళ్ళింది.

కాసేపటి తర్వాత ఓ పెద్ద ఆంజనేయస్వామి బొమ్మ (విగ్రహం) కనిపించింది రోడ్డుకు కుడిపక్కన, మనిషి తన మనసులో దేవునికి నివేదించదలుచుకున్న ఆశల కుప్ప లాగా ఆయన విగ్రహం ఎత్తుగా...దేవుని ముఖంలో అమాయకత్వం, ఆ సంజె వెలుగులో ప్రతిఫలిస్తూన్న అమాయకత్వం తాలూకు ప్రశాంతత. ఆ విగ్రహం పక్కగా ఓ చిన్న రోడ్డు గ్రామానికి దారి తీస్తూంది. నేను వెళ్ళాలనుకున్నది ఆ ఆంజనేయస్వామి మందిరానికి కాదు, దగ్గరలో ఉన్న మరో ప్రసిద్ధమైన మందిరానికి. ఈ మందిరం తాలూకు సంస్థ (?) ప్రపంచప్రఖ్యాతి పొందింది. అయితే అక్కడికి ఎలా వెళ్ళాలో తెలియక గ్రామం లోనికి వెళ్ళాను. ఆ పల్లెలో ఏదో సంత జరుగుతున్నట్టుంది. రకరకాల తినుబండారాలు, చిన్నచిన్న దుకాణాలు, పిల్లల ఆటవస్తువులూ, బెలూన్లు, తెల్ల రంగు చొక్కా, పంచెలలో గ్రామీణులు, ఎండలకు కమిలిన నల్లటి శరీరాలతో ఉన్న పల్లె స్త్రీలు, చక్కగా అల్లిన వాళ్ళ జడల్లో పూలూ, వాళ్ళల్లో కొంతమంది చంకల్లో బిడ్డలూ, ఆకువక్కా వేసుకుని ఎర్రబడిన నోళ్ళతో పెద్ద వయసులో స్త్రీలూ, సందడిగా అల్లరి చేస్తూన్న చిన్నపిల్లలూ...

అసతోమా సద్గమయ - (అసత్యం నుండీ సత్యంవైపు మళ్ళించు) అన్న ప్రార్థనను కష్టం నుంచి సుఖం వైపుకు నన్ను మళ్ళించు అని అర్థం చేసుకున్న భగవంతుడి దీవెనలా ఉందా పల్లెవాతావరణం.

పల్లెలోపలకు వెళుతూంటే సందడి ఎక్కువై పల్లెబయటకు వెళుతున్నట్టు అనిపించింది. మళ్ళీ వెనక్కు తిరిగి ప్రధాన రహదారి మీదకు వచ్చి నేను వెళ్ళాల్సిన మార్గం పట్టాను. కాసేపటి తరువాత రథం ఆకారంలో ఉన్న మందిరం, రథం ముందు పెద్ద పెద్ద గుర్రాల విగ్రహాలూ, గుడి దగ్గరకు వచ్చాను. మోటారు బండిని అక్కడ ఒకచోట నిలిపి చెప్పులు ఒకచోట విడిచి గుడివైపుగా అడుగులేయసాగాను. ఎవరో విదేశీయ దంపతులు గుడికి వస్తూన్నారు. వారితో బాటూ ఒక యువకుడు, వారికి విషయాలవీ చెప్పడానికి వారివెంటనే వస్తున్నాడు. ఆ అబ్బాయి తాలూకు నల్లకళ్ళజోడు ఉండాల్సిన చోట కాక తలపైన ఉంది.

నా కాళ్ళు గుడికి వెళుతున్నాయి కానీ మనసుమాత్రం శూన్యంగా ఉంది. ఎక్కడైనా మనుషులెవరూ రాలేని చోటికి వెళ్ళి దిక్కులు పిక్కటిల్లేలా, గొంతు పగిలేలా ఏడవాలనిపించే ఓ ఆవేదన, ఆక్రోశం. ఆ ఆవేదనకూ, ఆక్రోశానికి సరైన అర్థం లేదు, కారణమసలే లేదు.

మందిరం బయట ఓ చిన్న తోట. అక్కడ ఓ చిన్న కొలను. నాచు నీళ్ళు, అందులో గుండ్రంగా తామరాకులు, మధ్యన అక్కడక్కడా ముకుళించుకుని ఉన్న తామర మొగ్గలు. వాటినెవరూ చూడట్లేదు. అందరూ ఓ పక్కగా ఉన్న కుందేళ్ళకు చిన్నచిన్న ఆహారపు ముక్కలు వేస్తూ, ఆ కుందేళ్ళు వాటికై సన్నగా పరుగులు పెడుతూంటే తీగల బయట నుండి చూసి సంబరపడుతున్నారు.

ఒకరి ఆకలి మరొకరికి సంబరం.
ఒకరి ఆకలి మరొకరికి పుణ్యసంపాదనామార్గం. (అలా అన్నార్తులు ఉంటేనే పుణ్యం, పుణ్యం సంపాదించుకోగల అవకాశము, అదృష్టమూనూ)
ఒకరి ఆకలి జీవుడికి, దేవుడికీ కూడా అవసరం (దేవుడా రక్షించు నా నైరాశ్యాన్ని, అజ్ఞానాన్ని)

వీటన్నిటికీ దూరంగా, ఈ ప్రపంచకంలో ఉంటూనే, తనకే మాత్రం పట్టనట్టూ ఉన్న తామరాకు దొప్పెలు! ఓ చిన్న కప్ప కాబోలు నీళ్ళలోంచి ఎగిరింది. నీళ్ళలో చిరుప్రకంపనాలు తామరాకు ప్రశాంతతను మరింతగా పెంచుతూ... బయట బార్ లైట్ తాలూకు కాంతి కూడా ఆ నీళ్ళదగ్గర స్పష్టంగా ప్రతిఫలించడం లేదు.

ఆ పక్కన విదేశీయులకు స్వదేశీయుడు ఏవేవో భగవంతుని లీలలకు చెందిన ఘట్టాల బొమ్మలను చూపుతూ వివరిస్తున్నాడు.

కాసేపు తర్వాత గుడిలోనికి అడుగుపెట్టాను. భగవంతునికి హారతి ఇస్తున్నారు.  ప్రతిమ ధూపం తాలూకు పొగల్లో అస్పష్టంగా కనబడుతూంది. భక్తులు ఏవో భజన పాటలు పాడుతూ నాట్యం చేస్తూన్నారు. దేవుని దర్శనం దూరం నుండే చేసుకుని, ప్రసాదం తీసుకుని బయటపడ్డాను.

బయట చీకటి పడింది. ఆ కొలనూ, తామరాకులూ, నిశ్చలతా....ఎందులోనూ మార్పు లేదు. దేవునికన్నా దేవుని సృష్టిలోనే ప్రశాంతత కనిపిస్తూంది, ఎందుచేతనో. చీకట్లో ఆ తామరాకుల అస్పష్టమైన ఆకారం నా మనసులో ఏదో కాంతి నింపింది.

******************************************************************

బండి తీసుకుని బయటపడి, ఊరివైపుగా నడపడానికని మలుపు తిప్పాను. ఆ రోడ్డు అక్కడ కాస్త బావోలేదు. బండి సర్రున జారింది. క్షణకాలం ఏం జరిగిందో తెలీదు. అయ్యో అని ఇద్దరు ముగ్గురు బాటసారుల మాటలు వినబడ్డాయి. బండి మీదనుండి లేచాను. చేతులకంటిన దుమ్ము దులుపుకుని ఇంటిబాట పట్టాను. దెబ్బలు తగిలినా తగలనట్టే ఉంది.

ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు

గంగమ్మ.

పేరు విననీకి అంత బాగలే. అయితేనేమంట? గంగమ్మ అచ్చంగా మా పాలిటికి గంగమ్మ తల్లే. గంగమ్మ మా ఇంట్లో బట్టలుతుకుతా ఉన్నిండే సాకలాయమ్మ.

నాకప్పుడు ఒగ ఏడేండ్లున్నిన్నా? అప్పటి రోజులు నాకు బాగా గ్యాపకం.

మామూలుగా ఒక రోజు మా ఇంటికి ఉతికే బట్టలు తీసకపోనీకి గంగమ్మ ఒచ్చింది. మా అమ్మ గంగమ్మతో మాట్లాడతా, మాట్లాడతానే, మురికి బట్టలు ఒక్కొక్కటి ఎంచి, ఇవతల కుప్ప బేర్సింది. అన్నీ అయిన తర్వాత ఒక చీర పరిచి, దాన్లేకి ఈ కుప్ప బట్టలూ ఏసి, ఇట్లొక గంటు, అట్లొక గంటు ఏసి మూటకట్టె. గూట్లో ఒక చిన్న డిక్టేషన్ బుక్కు. ఆ డిక్టేషను బుక్కు నా రెండో కళాసు లోది. నేను మూడుకొచ్చినా కాబట్టి, అది ఇంక సాకలి పద్దు కు పెట్టుకున్నింది మాయమ్మ. ఆ బుక్కు తీసి పెన్సిలుతో రాసి, మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా అనె.

"మొత్తం పద్నాలుగు బట్టలు గంగమ్మా" అంటి నేను గుడక, నవ్వుతా.

కిసుక్కున నవ్వె గంగమ్మ, వక్కాకు ఏసుకున్న నోట్లోంచి, ఎర్ర పండ్లు బయటపెడతా.

"గంగమ్మా అనాకు. గంగమ్మవ్వ అను" కసిరె మాయమ్మ.

"పోన్లేమ్మయ్యా, ఉన్నీలె" అనె గంగమ్మ. గంగమ్మకు నన్ను చూస్సే శానా ముద్దు.

ఒకపాలి నాకు ఎడమకాలు బొటనేలు పక్కనేలు యాడనో తగిలిచ్చుకుని, చీము పట్టి గోరంతా పసుప్పచ్చగాయె. నెప్పి తట్టుకోలేక ఏడస్తా ఉన్నా. మాయమ్మ సత్యనారాయణ డాక్టరు కాడికి పిల్చక పాయె, సూది యేపిచ్చె, వేడన్నము, పసుపు కలిపి ముద్ద కట్టి కాలికి చుట్టె, ఇట్ల ఏమేమో చేసె. అయినా తగ్గలే.

గంగమ్మొచ్చి చూసి, "పిలకాయ నీర్సంగున్నాడు కదమ్మయ్యా. ఏదీ చూడనీ" అనె. అని నాకాలు గోరు కాడ కొంచెమట్ల పిసికె. మొదటే ఉన్న గోరు నొప్పితో నేనెడుస్తా ఉంటే, మాయమ్మ దానికి తోడుగా సూది గుచ్చిపిచ్చిందని కోపంలో ఉన్నా. గంగమ్మ గోరు పిసికే సరికి నాకు తిక్కరేగిపాయె.

"డాక్టరు సూది ఏసినాడు కదా, తగ్గి ఛస్తాదిలే" అన్నా ముకం ముడుచుకుని.

గంగమ్మ మామూలుగానే కిసుక్కన నవ్వి, నా కాలు అట్లిట్ల తిప్పి చూసి, "అమ్మయ్యా, ఎర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి, రోంత రోంత కాపడం పెట్టు. తగ్గిపోతాదిలే. రోజులు బాగలేవమ్మయ్య, దిష్టి తీ" అనె. నా గోరు సంగతేమో గానీ, అందరికీ ఇదొక ఆటైపాయె అనుకుంటి నేను. బయటికి చెప్పలే.

ఆ రోజు రాత్రికి, మాయమ్మ సన్నెర్రగడ్డ, బాగ కాల్చి తీసుకొచ్చె. రోంత రోంత అట్ల నా గోరుకు సోకిచ్చి, రోంచేపయిన తర్వాత బాగ అదిమి కట్టు కట్టేసె. ఆ తర్వాత దిష్టి తీసె. నిజం చెప్పాల్నంటే, భలే సమ్మగుండెలే. మరుసట్రోజు పొద్దుగాల చూస్సే, నా గోరు పసుప్పచ్చ రంగు పాయి, గోధుమ రంగులో మారె. ఆ మజ్జాన్నానికి మామూలయిపాయె. రెండ్రోజులు స్కూలెగ్గొట్టినా, గోళీలాడలేకపోతి, ఈ గోరు తకరారు తో. ఆ రోజు మాత్రం మజ్జాన్నం.... ఏం చెప్పల్ల. పండగలే!. అయితే గోళీలాడేటప్పుడు తిరగా రాయి కొట్టుకుని, సగం గోరు ఇరిగిపాయె. అయితే గోరు ఆతలికే మెత్తబడింది గామాలు. నెప్పి లేదు.

ఇంకోసారి ఇట్లాగే ఎదురింట్లో సన్నపిల్లోడు ఏమిటికో ఏడుస్సాంటే గంగమ్మ, నిమ్మళంగ వక్కాకేస్కుంటా వచ్చి, అట్ల చూసి, తేనె, తులిశాకు, వేణ్ణీళ్ళల్లో కలిపి పట్టీమని చెప్పెనంట. మరసట్రోజుకి, ఇంకేముంది? పిల్లోని ఏడుపు, జొరమూ రెండూ తగ్గి నవ్వు ముకంతో తిరగబట్టెనే!

మా గేరులో కసుగందులు ఎవరున్నా సరే, వాండ్ల వీపుకు బాగ ఆముదం తిక్కి, స్నానం చేపిచ్చాలన్నా ఆయమ్మనే లాయక్. కాళ్ళు సాపుకుని, కాళ్ళ మధ్య పిల్లగాండ్లను బోర్లబొక్కల తిప్పి పండుకోబెట్టుకుని, వీపు రుద్దుతాంటే, అదేం చిత్రమో యేమో, అంత వేడి నీళ్ళు గుడక, పిల్లనాయాండ్లు నవ్వుతా పోయిచ్చుకుంటాండ్రి.

ఇంకా, రథసప్తమి నాపొద్దు జిల్లేడాకులు తలమింద పెట్టుకొని స్నానం చేయాల్నంట. ఆరోజుకి జిల్లేడాకులు, దసరానాపొద్దు జమ్మి, అప్పుడప్పుడు బిల్వ పత్రి కాయలు, ఎవరికైనా అమ్మోరొస్తే, వేపాకులు, ఇవన్నీ గంగమ్మనే అందరికీ తెచ్చిస్సాండె.

గంగమ్మ ఇంట్లో, మొత్తం ఏడుమంది. ఐదు మంది మనుషులు, రెండు గాడిదులు. గంగమ్మ, కూతురు లచ్చమ్మ, అల్లుడు ఈరయ్య, ఇంకా ఇద్దరు పిల్లోళ్ళు. ఈరయ్య మారాజు లాంటోడు, అత్తమ్మని అమ్మలాగా చూస్కుంటన్న్యాడని అందరూ చెప్పుకుంటా ఉండిరి. ఈరయ్యకి, లచ్చమ్మకి ఇద్దరు పిల్లలు. ఒక బిడ్డ, ఒక కొడుకు. ఈరమ్మ బిడ్డ నాకంటే ఒక సంవత్సరం పెద్దది. సుబ్బయ్య నాకంటే ఒక సంవత్సరం చిన్నోడు. సుబ్బయ్య ఒక్కడే స్కూలుకు పోతా ఉండే.

నేను ఒక్కో కళాసు ప్యాస్ ఐతానే, టెక్స్ట్ పుస్తకాలన్నీ సుబ్బయ్య కిప్పిస్సా ఉండే మాయమ్మ. అట్ల సుబ్బయ్య నా పుస్తకాలతోనే సదువుకుంటా వచ్చినాడు.

అప్పుడప్పుడూ కొళాయిలో నీళ్ళు రాకపోతే, జానకమ్మోళ్ళ బాయిలో నీళ్ళు చేదిచ్చే పని గుడక గంగమ్మదే. మాకే కాదు, అందరికీ. అందుకు రేటు ఇంటికొక రూపాయి. మా ఇంటికి మట్టుక - ఒక ఆకు వక్క, రోంత సున్నం.

రోజులు బాగలేవని యా ముహూర్తాన చెప్పిన్నిందో, గంగమ్మ, అది నిజమయ్యె. గంగమ్మోల్ల కొట్టం బయట అంగట్లో మూలకి నల్లకుక్క ఈనింది. అందరూ బట్టలుతికేకి కెనాలుకు పోయున్నారు, రోజు రాత్రి గంగమ్మ, ఆడ అంగట్లో ఉన్న బండమీదనే పడుకుంటాండె. ఆ రోజు రాత్రి గూడా అట్లాగే పడుకున్నింది. మూలకి నల్ల కుక్క రోంత గురాయిస్తా ఉన్నింది, గంగమ్మను చూసి. నడి రాత్రి ఏమిటికో లేసి, బయటకొచ్చేటప్పుడు తెలీకుండా కుక్కపిల్లను తొక్కేతలికి, ఆ నల్లకుక్క "భౌ" మని అరుచుకుంటా వచ్చి, కాలు కొరికిందంట.

మల్లా రెండు మూడు రోజుల తర్వాత మాయమ్మ గంగమ్మ బట్టలకోసమొచ్చినప్పుడు అడిగె, "ఏం గంగమ్మా, కాలు కేందా కచ్చు?" అని. "ఏం లేమ్మయ్యా, కుక్క కొరికింది, పోతాదిలే" అనె. "చూపిచ్చుకో గంగమ్మా, ఏమిటికన్నా మంచిది" అన్జెప్పె మాయమ్మ.

రెండు నెలలయ్యె. ఒక రోజు ఈరయ్య మా ఇంటికి ఏడుపు ముకం తో వచ్చె మాయమ్మ కాడికి. ఈరయ్య ఎప్పుడూ పని చూస్కునేదే తప్ప, ఎవురితో మాట్లాడేటోడు కాదు, ఎవరింటికీ పొయేటోడు కాదు. మాయమ్మ ఈరయ్యను చూసి ఏమనడిగె.

"అత్తమ్మకి బాగలేదమ్మయ్యా, పెద్దాస్పిటల్లో చేరిపించినాము" అనె. మా అమ్మ ఈరయ్యకు రోన్ని డబ్బులిచ్చి ఇవి పెట్టుకో మని చెప్పె. తను ఆస్పిటలుకు రిక్షా మాట్లాడుకుని, పోయి చూసేసొచ్చె. "ఏమీ లేదులే. తగ్గిపోతాది" అనుకునె.

ఆ తర్వాత ఒక నెల, నెలన్నర తర్వాత గంగమ్మ పరిస్థితి మాఅమ్మకి అర్థమయిపాయె. గంగమ్మకు పిచ్చెక్కిందంట. పిచ్చెక్కినోళ్ళు ఇంకొకళ్ళను కరిస్తే, వాళ్ళకు పిచ్చి ఎక్కుతాదని చెప్పి, గంగమ్మను ఎవరూ రానీకుండా ఉండిరి. ఈరయ్య, లచ్చుమమ్మ కూడా బయటికి పోనిస్సా ఉన్నిండ్లే. ఒక రోజు రాత్రి. ఆ రోజు వర్షం పడతాన్నింది. లోపల పడుకొనున్న్యాం. రాత్రి పెద్దగా అరుపులు. నేను మా అమ్మని అడిగితి, రాత్రి, ఏమిటికా అరుపులు అని. "ఏం లేదులే పడుకో" అనె మాయమ్మ. ఆ అరుపులు గంగమ్మవి. వర్షాన్ని చూసి, బాగా పిచ్చెక్కి అరిచిన అరుపులంట అవి.

ఆ రోజు తర్వాత గంగమ్మ నాకు కనపరాలే. నల్ల కుక్క మట్టుకు ఒక రోజు కస్ కస్ మని దగ్గుతా మా ఇంటి కాడికొచ్చె. నేను చపాతీ రోంత తుంచి యేసేదానికి పోతే, మాయమ్మ, "ఛీ, పా అవతలికి, పాపిష్టి కుక్క." అని తరిమేసె. ఆ తర్వాత కొన్ని రోజులకు ఆ కుక్కా బాగ చిక్కిపోయి, కడాకు యాడపాయెనో ఏమో, కనపరాలేదు.

-----------------------------------------------------

ప్రస్తుతం.

"ఊర్లోకి ఎక్జిబిషను వచ్చిందంట. పోదామా?" నా భార్య అడిగింది.

మా ఆవిడ అడగటం అంటే "పద. బయలుదేరండి" అని అర్థం.

బట్టలు మార్చుకుని, హడావుడిగా బయటకొస్తాంటే, కాలికి గడప్మాను కొట్టుకునింది.

"అబ్బా. మీ కాలి గోరు ఎప్పుడూ కొట్టుకుంటానే ఉంటుందే, ఎప్పుడూ". నా ఎడమకాలి రెండో వేలు గోరు దగ్గర రెండు గోర్లు- ఒకదానిపైన ఒకటి వచ్చి, కొంచెం చూపుదేలింటుంది. అందుకని, అప్పుడప్పుడూ రాళ్ళకు కొట్టుకొంటా ఉంటది.

మా ఇంటికాడే ఆటో స్టాండు. ఆటోని పిలిచింది మా ఆవిడ. ఆటోను చూడగానే ఆనందంగా కేక పెట్టి, "మామా" అని సన్నగా అరిచింది మాపాప. ఆటో ఎక్కడమంటే విమానం ఎక్కడం లాగ మా పాపకు. అదీ ఆ ఆటోను స్టాండులో చూసి, చూసి అలవాటు దానికి.

"ఎక్జిబిషను దగ్గరికి. ఎంతియ్యాలన్నా?" అడిగింది నా భార్య.

ఆటో అతను తలగీరుకుని, మొహమాటంగా, "పర్వాలేదు. కూర్చోండమ్మా". అని చెప్పినాడు.

పాప, మా ఆవిడ, నేను ఎక్కగానే సుబ్బయ్య ఆటో బయలుదేరింది.