Friday, July 30, 2010

ఆషాఢస్య ప్రథమ దివసే..

తేదీ - జులై 12 వ తేదీ!
ఓ పల్లెలో.

ఆ రోజు ఆషాఢ మాసారంభం! తొలకరి జల్లు మొదలయింది. ఆ ఊరిపక్కన కొండ ఇలా ఉంది.

తస్సిన్నద్రౌ కతిచిదబలావిప్రయుక్తస్స కామీ
నీత్వా మాసాన్ కనకవలయభ్రంశరిక్తప్రకోష్టః
ఆషాఢస్య ప్రథమదివసే మేఘమాశ్లిష్టసానుం
వప్రక్రీడాపరిణతగజప్రేక్షణీయం దదర్శ.



ప్రేయసి విరహము అనుభవిస్తూ, ముంజేతి కంకణము లేని వాడయిన యక్షుడు ఆ పర్వతమందు కొన్ని మాసాలు గడిపి, ఆషాడమాసం మొదటి రోజు వప్రక్రీడలో నిమగ్నమైన ఏనుగులా కొండను ఆక్రమిస్తూన్న ఓ మేఘాన్ని చూశాడు.

పంటపొలం ఇలా ఉంది.


మా పాపాయి ఇలా అంది.




మా ఇంటి ముందు ఓ చెట్టిలా..


ఊరినుండి తిరిగి వస్తుంటే -

సూర్యకాంతం పూలు కూడా ’రవి’ ని చూడటం లేదు.


గత స్మృతులలో మునిగిన మధుగిరి కోట. ఆ కోట వివరాలిక్కడ.


జరిగి అప్పుడే ఎన్ని రోజులయ్యింది?

Friday, July 23, 2010

మత్తేభ ఘీంకారము

సిరికిం జెప్పడు;శంఖ చక్ర యుగముంజేదోయి సంధింపడే
పరివారంబును జీరడభ్రగపతింబన్నింపడాకర్ణికాం
తర ధమ్మిల్లము జక్కనొత్తడు వివాదప్రోత్థితశ్రీకుచో
పరిచేలాంచలమైన వీడడు గజప్రాణావనోత్సా హియై.

ఆ పద్యం చదివి వెనకటికి శ్రీనాథుడు పోతనతో అలా ఎలా వస్తాడు? అసంబద్ధం అని లాజించితే, పోతన ఓ రాయిని పెరటి బావిలోకి విసిరి శ్రీనాథునితో, "అయ్యా! మీ అబ్బాయి బావిలో పడ్డాడు" అని చెప్పి, తను పరిగెత్తితే, "ఇదుగో ఇలానే శ్రీవారు కూడా వెళ్ళారండి!" అని జవాబిచ్చాడట.

ఇప్పటి ఐదవతరం హైటెక్ కూలీలకు మాత్రం బాసురుడు పిలిస్తే ఆఫీసుకు పరిగెట్టటం అలవాటే.అలాంటి ఓ మందభాగ్యుని ఉదంతం ఈ పేరడీ.

సతికిం జెప్పడు; పెన్ను పర్సుయుగమున్ షర్టందు సంధింపడే
గతిఁ తిండిన్ తిననేరడద్దముఁ వెసన్ కాంక్షింప డాకర్ణికా
వృత ధమ్మిల్లముఁ జక్కనొత్తడు సుసంప్రీతిన్ విహారాదులన్
మతిఁ గోరండల చేరి బాసురవరున్ మానావనోత్సాహియై

తెరవెనుక:

నాకు మత్తేభం ఎలా వ్రాయాలో తెలియడం లేదు. జాలంలో మత్తేభం అని వెతికితే "సిరికిం జెప్పడు" అని వస్తూంది. నేను మత్తేభం నేర్చుకునే వరకు ఇలాంటి దారుణమైన ఆలోచనలు ఆగకపోవచ్చు. పోతన మీద ఇదివరకే ఒకాయన కలం చేసుకున్నారు. ఇక్కడ చదవండి.

ఆకర్ణికాంతర ధమ్మిల్లము 
శ్రీకుచో పరిచేలాంచలము - వీటి అర్థాలు తెలపవలసిందని కోరుతున్నాను.

Thursday, July 15, 2010

జ్ఞానార్జన

ఆచార్యాత్ పదమాదత్తే పాదం శిష్యః స్వమేధయా |
పాదం సబ్రహ్మచారిభ్యః పాదం కాలక్రమేణ చ ||

గురువు నుండి ఒక పాలు, స్వమేధతో ఒక పాలు, ఇతరుల వల్ల ఒకపాలు, కాలక్రమేణా ఒక పాలు. శిష్యుడు ఈ విధంగా జ్ఞానం స్వీకరిస్తాడు.

***********************************************************

ఓ వారం పది రోజుల క్రితం తమ్మి (రెండేళ్ళకు ఓ నెల తక్కువ వయసున్న మా పాప) పలక, చాక్ పీసు పట్టుకుని దగ్గరకొచ్చింది. తను అలా నా దగ్గరకు రావడం, నేను గుర్రం బొమ్మ వేస్తే చూసి గాడిదని, ఏనుగేస్తే పందని అనడం మామూలే. నేను రూటు మార్చి పందులు, కుక్కల బొమ్మలెయ్య్డడం అనే అడ్వాన్సు స్టేజు కూడా వచ్చింది. అయితే ఈ రోజు తను వచ్చింది వేరే విషయమై.

"ఏం చేత్తున్నావు?" అడిగేను పాపను.
"ఏ రాతినా" అంటూ పలక చూపించింది. అవును పలక మీద అది "A" రాసింది.
మొదట ఆశ్చర్యమేసింది.
"ఏదీ, మళ్లీ రాయి" అడిగాను.
"తలే" అని A ఎడమవైపు కొస నుండి మొదలెట్టి, పైకి తీసుకెళ్ళి, అట్నుంచి కిందికి తీసుకొచ్చి, అడ్డగీత కంటికి కనిపించనంత వేగంతో గీసింది. (షాడో అలంకారం)

ఎలా నేర్చుకుందబ్బా ఆలోచించాను. అర్థమయింది. మా ఆవిడ పిన్నిగారు పిల్లలకు ట్యూషన్ చెబుతుంటారు. ఆ పిల్లల దగ్గర చేరి వెలగబెట్టిన నిర్వాకం ఇది. సో, పైన శ్లోకంలో మొదటి పాదం (గురువు నుండి నేర్చుట) బైపాస్ అయిపోయి మూడవపాదంలోకి (ఇతరులనుండి నేర్చుట) అడుగుపెట్టింది.

మా పాప మొదటి సారి "అమ్మ" అనే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు -
Baby joy
Baby joy.mp4
Hosted by eSnips


మొదటిసారి గోడవారగా నుంచున్నప్పుడు -


మొదటిసారి చెంగావి రంగు చీర కట్టినప్పుడు

మొదటి సారి పాక్కుంటూ  ఇంటి వరండా దాటిన సందర్భంలో ఇంట్లో కుడుములు చేసినప్పుడు -
మొదటి సారి కుర్చీ ఎక్కడం నేర్చుకున్నప్పుడు -
మొదటి సారి నడిచినప్పుడు -
మొదటి సారి ’నాన్న" అన్నప్పుడు -

ఏదో లోకంలో ఉన్నట్టు బానే గడిచింది కానీ పలక మీద A రాయడం మొదట్లో బానే అనిపించినా తర్వాత "అ" రాయకుండానే A రాయడం కొంత మింగుడుపడలేదు. అయితే ఎవరూ నేర్పించకుండా తనే నేర్చుకుంది కాబట్టి నవ్వాలో ఏడవాలో తెలియలేదు. అయితే "తెలుగు", మాతృభాష, ఇంకాస్త గీర్వాణ భాష ఫీలింగులు ఉన్న నేను పాప విషయంలో ఓ హిపోక్రైట్ గా మారే రోజు దగ్గరలో ఉందని చూచాయగా అనిపిస్తోంది.

***********************************************************

సమయం వచ్చింది కాబట్టి నాకు అక్షరాలు నేర్పించిన గురువును కూడా స్మరిస్తాను. నాకు "అ" దిద్దించిన అయ్యవారి పేరు శంకరయ్య గారు. మా అమ్మా నాన్నా, నన్ను బడిలో "వేయ"డానికి యమ యాతన పడ్డారుట. బలవంతంగా ఆయనకు ఒప్పగించారుట. బడిలో పెద్దబెల్లు కొట్టేవరకూ ఇంటికి రావద్దంటే, కాసేపటికే పరిగెత్తుకొచ్చానట. "ఏరా ఇంతలోపే వచ్చావు" అనడిగితే, "ఆ శంకరయ్య, బెల్లే కొట్టి ఛావడు, అందుకని నేనే వచ్చేశా" అని చెప్పానట. బడిలో బెల్లు కొట్టే గుమాస్తా పేరు కూడా శంకరయ్యే.

ప్యూను శంకరయ్య ఏవో కారణాల వల్ల స్కూలు ఉద్యోగం మానేసి, ఓ సైకిలు షాపు, సోడాల షాపు నడుపుకుని కొన్నేళ్ళ క్రితం చనిపోయాడు.

శంకరయ్య మాస్టారు గురించి. ఆయన లింగాయతులు. మాట కర్కశం. మనసు వెన్న. ఆయన కోదండం వేస్తానని బెదిరించడం నాకు బాగా జ్ఞాపకం. ఒకటవ తరగతి నుండి పదవతరగతి వరకూ ఒకే స్కూల్లో చదివి, వీడుతున్నప్పుడు చివరగా ఆయన్ను కలిశాను. తను పెంచిన మొక్క సొంతంగా ఎదుగుతుందన్నట్టుగా ఆయన చూపు. అదే నాకు దొరికిన ఆఖరు చూపు కూడాను. కొన్నేళ్ళ తర్వాత ఆయన చాక్ పీసుల తాలూకు ధూళి ఊపిరితిత్తుల్లో చేరుకుని, శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమై స్వర్గస్తులయ్యారు. ఆయనకు ముగ్గురు కొడుకులు. చివరి అబ్బాయి పేరు కూడా రవి. వాళ్ళు అందరూ బానే ఉన్నారని విన్నాను.

***********************************************************

మళ్ళీ శ్లోకానికి. శ్లోకం కాస్త పరిశీలిస్తే నాకో విషయం అనిపిస్తున్నది. స్వమేధతోనూ, కాలక్రమేణా ఒకరి బుద్ధి వికసిస్తుంది. గురువు వల్ల, ఇతరులను చూసి హృదయం వికసించాలి. అప్పుడే చదువు సంపూర్ణమవుతుంది అని నేను భావిస్తాను.

Thursday, July 8, 2010

సమస్యా రణములు

సాధారణంగా పద్యాల సమస్యాపూరణాలలో సమస్యలు గమనిస్తే మనకో విషయం స్ఫురిస్తుంది. ఏదైనా అస్వాభావికమైనది, ప్రకృతి విరుద్ధమైనది సమస్యగా కూర్చడం సులభం.అలాంటి ప్రకృతి విరుద్ధమైన విషయాలంటే మన సినిమా హీరోలు గుర్తొచ్చారు.రజనీ కాంత్, విజయకాంత్, బాలకృష్ణ, హిందీలో మిథున్ ముందువరుస ఆసామీలు ఈ విషయంలో.

కాదేదీ క’పి’త కనర్హం కాబట్టి,పై వారిలో బాలయ్య స్ఫూర్తిగా కొన్ని సమస్యలు, వాటి ఆధారంగా నేనల్లుకున్న పద్యాలతో ఈ టపా కూర్చాను.సమస్యలన్నీ చివరిపాదంలో చదువుకోండి.ఈ సందర్భాలు చాలా వరకూ తెలిసినవే. కొన్నిటికి లంకించాను. మరికొన్ని "మీగొట్టం" (youtube) లో దొరుకుతాయి.

వీరరాఘవరెడ్డిని పీచమడఁచ
సమర సింహుడు వెడలెను శౌర్యమొప్ప
సింహ నాదము జేయుచుఁ జెప్పె - "వత్తు
ఇంట నట్టింట వంటింట యెక్క డైన"
(సమరసింహా రెడ్డి)

మిక్కుటమౌ రోషానలి
ఠక్కున తన కనులఁ వెలువడంగను జేసెన్
మిక్కిలిగ బాలయ చెలఁగి.
కుక్కురములు బెదరి నిలిచె కూనల వోలెన్.
(నరహింస నాయుడు)

నేర్వుదురిలను పశువుల,నీడ వళుల
భాషలన్ మనుజులుఁ గోరి.బాలు నేర్చె
యచరముల భాష.విలను గృహముకు నరిఁగి
ధాటిగ తొడను గొట్టగ సీటు కదిలె.

తొల్లి బాలయ విలనులు యున్న రైల్ జూచి
ధాటిగ తొడ గొట్టి నంత మాత్ర
ముననె ప్రాణమొచ్చి భుగభుగ మనుచును
రైలు వెనుక మరలె రయము గాను
(పలనాటి బ్రహ్మనాయుడు)

దోషుల వెదకుచుఁ జేరెను
వేషపు ధారియగు బాలు వీసా లేకే
భేషుగ దుష్టులఁ దునుమఁగ
భాషగఁ దనకును తెనుఁగయె పాకిస్తానున్
(విజయేంద్ర వర్మ)

బంధితుడయి యొప్పు బాలయ కొంపలు
మునుగు యవసరమున ముప్పుఁ దప్ప
గుండును గురి జూచి గొట్టె ఎఱుపు రంగు
మీటనొక్క దాని నోటి తోను
(అల్లరి పిడుగు)

బాలు పాండురంగడయెను ప్రజలు మెచ్చ
దర్శకేంద్రుని లీలనుఁ దలుప వశమె?
భరత భూమినిఁ బుట్టిన భక్త మూర్తి
ధవళ భామల సరసను నాట్యమాడె.
(పాండురంగడు)

చిరంజీవి కూడా తక్కువ తినలేదు.ఆయన ఘనకార్యాలిలా ఉంటై.

వందల కొలదిగ జనముల బాదెన్ ఘనుడై.
ట్రాక్టరు నెగిరించెను చిరు ఠారెత్తింపన్.

Tuesday, July 6, 2010

చెఱువు

నా వయసు 700 యేళ్ళ పైమాటే.  ఆ కాలంలో అక్క, బుక్కలనే ఇద్దరన్నదమ్ములు శృంగేరీ స్వాముల వారి సహాయంతో ఈ నేలలో ఒక సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్ప్తాటు చేశారు. ఆ అక్క, బుక్కలలో చిన్నతను బుక్కరాయలు మా నాయన. మా అమ్మ పేరు అనంతమ్మ. నా పేరేమిటో తెలీదు కానీ, మా నాన్నపేరు (బుక్కరాయసముద్రం)తోనే నన్నూ పిలుస్తారు. మా పెదనాయన, చిన్నాయన నా లాంటి ఎందరికో జన్మనిచ్చారు. మా తాతయ్య పడమటి దిక్కునేలే మారాజు (వరుణుడు). న్యాయం ధర్మం సక్రమంగా నడిచే ఆ రోజుల్లో తాత నన్ను చూట్టానికి నెలకు మూడు సార్లు దిగివచ్చేవాడు. తాతయ్య మాట ఎంత గంభీరమో మనసంత చల్లన. ఆయనంటే పిల్లలకు చాలా ఇష్టం. ఆయన వచ్చి నన్ను పలుకరించి వెళ్ళగానే మనసు నిండిపోయేది.

మా అమ్మా, నాయనా గుర్తొస్తే, నాకో పాఠం గుర్తొస్తుంది.

"శ్లోకార్ధేన ప్రవక్ష్యామి యదుక్తం గ్రంథ కోటిభిః |
పరోపకారః పుణ్యాయ పాపాయ పరపీడనమ్ ||"

అంటే - కోటి గ్రంథాలలో చెప్పేమాట అర్ధ శ్లోకంలో చెబుతాను. పరోపకారం పుణ్యానికి, పరపీడన పాపానికి. అని అర్థం. ఆయన నేర్పిన ఈ సూక్తిని నా మనఃసాక్షిగా పాటిస్తున్నాను.

నేను కాస్త పెరిగి పెద్దవాడవుతుండగా, క్రమంగా నా చుట్టూ ఓ జనపదం ఏర్పడ సాగింది. ఆ జనపదాన్ని నా పేరుతోనే పిలిచే వారు. కొంత దూరంలో మా అమ్మ పేరుతో అనంతమ్మపురం అని ఓ పట్టణం నెలకొంది. అమాయకమైన పల్లె జనాలు పాపం నా పంచనే బతికే వారు. నా సహాయంతో పంటలు పండించుకునే వాళ్ళు. దప్పిగొంటే నా వద్దకే వచ్చే వాళ్ళు. ఇలా ఎన్ని వేల ప్రాణాలకు నేను ఓ దిక్కూ, మొక్కూ కల్పించానో తలుచుకుంటే నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. గర్వమూ కలుగుతుంది. అసలు నా ప్రాణం అయిన నీటి మీద పూర్వీకులకు ఎంత భక్తిభావం ఉందో, నా మీద ఎంతటి చక్కటి కవితలు అల్లారో, ఎలా పూజించారో, పూజిస్తున్నారో, ఈ భావనలు ఎన్ని వేల యేళ్ళ నాటివో తలుచుకుంటే అద్భుతంగా ఉంటుంది.

"ఆపోవా ఇధగుం సర్వం
విశ్వాభూతాన్యాపః
ప్రాణావా ఆపః
పశవ ఆపో అన్నమాపో అమృతమాపః
సమ్రాడాపో విరాడాపః
స్వరాడాపశ్చందాగుంశ్యాపో జ్యోతిగుంశాపో
యజుగుంశ్యాపః
సత్యమాపః సర్వదేవతా ఆపో భూర్భువః సువరాప ఓం"

ఇదంతా జలమే. సర్వభూతాలు జలమే. ప్రాణం జలమే. పశువులు, అన్నమూ, అమృతమూ అన్నీ జలమే. సమ్రాట్టు, విరాట్టు జలమే. స్వరాట్టు, ప్రమాణాలు, వెలుగునిచ్చేవీ, వేద సూత్రాలు, సత్యము, సర్వదేవతలు, భూ, భువః, సువః అనే ముజ్జగాలు అన్నీ జలమే. వీటన్నిటికి మూలం ఓం అనే ప్రణవం...

********************************************

ఒకసారి నాకో పుండు వచ్చింది. గట్టు తెగి ప్రజల ప్రాణాల మీదకు వచ్చిందట. నాకు ఓ ముసలమ్మ మందేసింది. కానీ పాపం ఆమె మాత్రం ప్రాణాలు కోల్పోయింది. ఆ ముసలమ్మకో కట్ట కట్టి పూజించుకున్నారు పల్లెప్రజలు. తర్వాత్తర్వాత ఓ కవి ముసలమ్మ ఉదంతాన్ని ఓ కావ్యంగా చెప్పాడు.

నా కట్టమీద అనంతమ్మ పురవాసులు రకరకాల గుళ్ళను కట్టుకున్నారు. పక్కన కొండమీద కూడా తోకరాయుని గుడి ఒకటి కట్టారు.

కాలం మారింది. మా తాతయ్య ఎంచేతో పలుకరించడం మానేశాడు. మా రతనాల సీమ ఇప్పుడు రాళ్ళసీమ గా మారింది.  దానికి తోడు మెల్లిగా నా శరీరాన్ని కబళిస్తూ కాలనీలు పుట్టుకొచ్చాయి. నా మీద అనేక ముళ్ళచెట్లూ, రకరకాల పిచ్చి మొక్కలూ మొలిచాయి. నన్ను పట్టించుకునే నాథుడే కరువయ్యాడు. ఒకవేళ తిరిగి నాకు కళ వచ్చినా ప్రజలు నన్ను అప్యాయంగా పలుకరిస్తారన్న నమ్మకం లేదు. ఎందుకంటే ఈ కాలం ప్రజలు మహాబుద్ధిశాలురు. తెలివైన వారు. వీరికి నీటిని "కొని" త్రాగటం అలవాటవుతూంది. కల్మషాలను ప్రకృతిసిద్ధంగా వదిలించుకునే పద్ధతులు వీళ్ళు నమ్మరు. నాలో కల్మషాలను వదిలించడానికి ఇంటింటా ప్రత్యేక పరికరాలను అమర్చుకుంటారు. ఇన్ని వందల యేళ్ళు వేలమంది ప్రజలు నన్ను, నా సహాయంతో పండించుకున్న పంటలనూ అనుకూలంగా వీరు విస్మరిస్తారు. చివరికి ఓ రోజు, "నా గుండె చెఱువయ్యింది" అన్న మాట కూడా చాదస్తంగా మారిపోవచ్చు.

మనిషి మెదడు, హృదయాన్ని కబళించడమనేది ఓ వ్రణం. బయటి వ్యాధిని పసిగట్టటం తేలికే కానీ, పండులోపలి పురుగును గుర్తించటం బహుకష్టం. అది మిక్కిలిప్రమాదకరమైనది. ఈ వ్రణం ముదిరితే నా మిత్రుల గాథలు నాలాంటి మోడు గాథలే అవుతాయి.