Monday, October 31, 2011

మూగోళ్ళ తోట


జనార్దనరెడ్డి నా వంక విచిత్రంగా చూసినాడు. వాడి చూపును చూసి నాకెందుకో భలే ముచ్చటేసింది. పలుకరించినా. వాడు తిరిగి బదులివ్వలేదు. రోంతలికి వాడి చూపుల్లో విచిత్రం కొంచెం కొంచెంగా సర్దుకుని మట్టసంగా ఐనాడు. నాతోబాటూ మా ఆవిడా, పాఠశాలలో ఆమె తోటి టీచర్లూ, ఇంకా స్టాఫు, అక్కడ కొట్టంలో జనార్దనరెడ్డి వాళ్ళ ఇంటి ఆడవాళ్ళూ.. ఇంతమంది ఉన్నా, నాకెందుకో వాడితోనే ఊసులాడాలానీ, ఆ అందమైన సాయంత్రం ఆడుకోవాలని అనిపించింది. వాడు అంతమంది మధ్య నాదగ్గర మొగమాటం లేకుండా దగ్గరికి రాగలిగినాడు కానీ మాట్లాడడు.

ఆ పిల్లోని నోట పలుకు రాకపోవడానికి కారణం తెలిసి, ఆ రోజు బలవంతంగా నా ఉద్వేగాన్ని అణుచుకోవలసి వచ్చింది. జనార్దనరెడ్డి పుట్టుమూగి. అతడే కాదు, వాళ్ళ నాన్న, ఇద్దరు పెదనాన్నలూ ఎందుకనో యేమో మూగవాళ్ళు.(అందుకనేనేమో, దేవుడిభాష మౌనాన్ని అర్థం చేసుకున్న వానికి మనుషుల గోల చూసి చిత్రమనిపించుంటుంది. దేవుని భాష, గీర్వాణమూ, ప్రాకృతమూ కాదు. మౌనమే ఆయన భాష. కావాలంటే ఈ సారి ప్రశాంతమైన దేవళంలో శివుని లింగం ఎదురుగానో, అమ్మవారి ముంగిటనో నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని కళ్ళుమూసుకోండి. ఒట్టు. దేవుని పలుకరింపు వినబడుతుంది. ఇంకా పెద్దమనసున్న వానికి దేవుని గుడే అక్కర్లే, యే చెట్టుకిందనో అందమైన పూట కూర్చుంటే చాలు)

రెడ్డేర్ల తోటలో మామిడిచెట్లూ, పనస చెట్టూ, కొబ్బరి బొండాలు, పక్కనున్న బాయి, దూడ, ఇవన్నీ మమ్మల్నా రోజు ఆప్యాయంగా పలకరించినై. మమ్మల్ని కట్టమీద కూర్చోమని రెడ్డి చెట్టుపైనెక్కి కొబ్బరి బొండాలు దింపినాడు. నవనవలాడే పచ్చిమామిడి కాయలు ఎవరికాళ్ళు కోసుకుని ఒకపక్క ఉప్పురాసుకుని నముల్తా మురిసిపోతున్నారు.

నాకు మాత్రం వాటికన్నా మా జనార్దనరెడ్డి లోటాలో తెచ్చుకున్న బొరుగులు వాడికి తినిపిస్తా, ఒకట్రెండు పలుకులు నేనూ నోట్లో యేసుకుంటా ఉంటే, అహా అనిపించింది.

రెడ్డెర్ల ఇంటాడంగులు మాట్లాడిస్తా, పొలం కబుర్లు చెప్పిరి. అందర్లోకి చిన్నోడంట ఇప్పుడు పొలం చూస్తా ఉండేది. యే యేడికాయేడు ఎట్లో నెగ్గుకొస్తన్నామని చెప్పినాదాయమ్మ. ఆ మహాతల్లికి, మాకు ఏం సమ్మందమని? మామిడికాయలు కోసిచ్చి, ఉప్పూకారం తెచ్చిచ్చి, బొండాలు తాపి, తోటకి మళ్ళీ రమ్మని పిలిచిందాయమ్మ.

సాయంత్రం బండిమీద తిమ్మాపురంలో శనక్కాయలతోట కాడికి, ఆడ నుండి మూగోళ్ళ తోటకూ బైల్దేరి, పొద్దుగుంకే వేళ చంద్రుడు, సూర్యుడు డ్యూటీలు మార్చుకునే టయానికి తిరిగొస్తిమి.

బండి మీద ఊరేగటం భలే ముచ్చట. 

ఇప్పటికి మూడున్నరేండ్ల ముందర ముచ్చట ఇది.  టీవీ సీరియళ్ళూ, క్రికెట్టు మజా, ఫ్రిజ్జు నీళ్ళూ, సోఫాసెట్టు మెత్తదనం, ఫ్యాను గాలి, లాప్ టాపులో intellectual ejaculations, దవడలల్లాడించడానికి ఏదో జంక్ ఫుడ్డు ఇయేవీ లేని ఒక సాయంకాలం అది. మొబైల్ ఫోను సిగ్నలు కూడా లేదు. శుభం.

జనార్దనరెడ్డి ని మర్చిపోలేను. వాని చూపును కూడా. మళ్ళీ వాణ్ణి చూసే ధైర్యం మటుకు నాకు లేదు. వాడు బాగుంటే అంతే చాలు.

ఈ ముచ్చటనంతా కళ్ళున్నాయో లేవో తెలవదు కానీ తనకళ్ళతో కాక, మనసుతో చూసిన ప్రాణి ఇంకొకరున్నారు. దాని పేరు సంహిత. అవును. అప్పుడు మా ఆవిడ దౌహృద :).

Saturday, October 29, 2011

కొల్లాయి గట్టితేనేమి?

ఈ నవల చాలాకాలం నుండి చదవాలనుకుంటున్నా, ఇప్పటికి కుదిరింది. చదవడానికి ప్రేరణ మహీధర రామ్మోహనరావు గారు మహీధరనళినీమోహన్ గారితండ్రి కావడం వల్ల. నళినీమోహన్ రచనలు, గణితంలో ఆయన పుస్తకాలు చదివి పెరిగిన బాల్యం నాది. నా చదువుకు, ఇంజినీరింగ్ సీటుకు, ఉద్యోగానికి పరోక్షంగా ఆయన వ్రాసిన పుస్తకాలనే ఎఱువు కొంతవరకూ కారణం.

ఈ పుస్తకం గురించి విమర్శ, సమీక్ష వంటివి చేయడం చేయదల్చుకోలేదు. రానారె అప్పుడెప్పుడో మునికన్నడిసేద్యం పుస్తకానికి రివ్యూ రాస్తూ, పుస్తకానికి రివ్యూ వ్రాయడమంటే జీవితానికి రివ్యూ వ్రాయడమేనన్నారు. కొల్లాయి...అదే కోవకు చెందుతుంది.

చదువుతూ ఉండగా అక్కడక్కడా ’షాకింగ్’ గా అనిపించినవి, నా జీవితంలో ముడివడిన ఒకట్రెండు సందర్భాలు పంచుకొందుకు ఈ రాత. (ఇంకా అనేకం ఉన్నా, ఇప్పటికింతే)

1.
ఓ నెలరోజుల ముందు మా పాపాయితో ఆడుకుంటుంటే బంతి గుమ్మం దగ్గరకెళ్ళింది. పాప బంతిని తీసుకుని, గడప మీద కూర్చుంది. ఆ తర్వాత అంది - "నానా, గడప మీద కూర్చోకూడదా? దేవుడుంటాడా?" - నేను సమాధానం చెప్పలేదు కానీ కొంత ఆలోచించి లేచి వచ్చి గడప మీద కూర్చున్నాను.

సరిగ్గా పదేళ్ళనాడు నేను మా అమ్మను అదే ప్రశ్న అడిగినట్టు గుర్తు. మా అమ్మ "గడప" అంటే లక్ష్మీదేవి కూర్చోకూడదు అంటే, బడాయిగా - "లక్ష్మీదేవి ఒళ్ళో కూర్చోడం మంచిదేగా" అని ఆక్షేపించి అక్కడ కూర్చున్నట్టు నాకు గుర్తు.

"కొల్లాయి గట్టితేనేమి?" - ఈ నవల్లో రామనాథం (వయసు ఇరవై) కు వాళ్ళమ్మకూ ఇదే సంభాషణ ఉంది. కాకతాళీయంగా అక్కడా అమ్మ పేరు రాజమ్మే.

"పీట వాల్చుకో. గడప మీద కూర్చోకూడదు."
"కూర్చుంటేనేమమ్మా!"
రామనాథం మామూలు ప్రకారం అనేశాడే కానీ, వాగ్వాదం పెట్టుకునే ధోరణిలో లేడు.

కొల్లాయి...నవలాకాలం 1920. అప్పటికి, 1985 కు, 2011 కు ఒకటే ప్రశ్న. పైకి అనుకొన్నంత చిన్న ప్రశ్న కాదిది. సమాజ విలువలను సమీక్షించుకోవడం మనిషికి ఎప్పటికప్పుడు అవసరమేమో? నిజానికి ఆ ప్రశ్నలో "చెడ్డ", "మంచి" అన్న శషభిషకన్నా, - వివేకం వైపు వేసే తప్పటడుగుల మార్దవం ఉందని నా అనుకోలు.

2.

"కొల్లాయి ..." నవల్లో చేయని శిక్షకు రామనాథాన్ని జైల్లో పెడతారు. అక్కడ మొదటిరోజు తర్వాత అతని జందెం బట్టలతోబాటు వెళ్ళిపోతుంది. జైల్లో త్రాడు వంటివి ఖైదీల అందుబాటులో ఉంచకపోవడం ఒక రూలు. ఆ తర్వాత ఆరునెలలకు రామనాథం జైలునుండి విడుదలై, తన అగ్రహారం ముంగండకు వస్తాడు. అక్కడ పినతండ్రి శంకరశాస్త్రి గారు రామనాథం ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలంటారు (జైల్లో శూద్రుల చేతికూడు తిన్నందుకు). ఒకాయన "ఆరు నెలలు భుజం మీద జందెం లేదా చొచ్చొచ్చో" - అంటాడు (పేజి - 192).

సరిగ్గా అదే మాట - అదే ప్రశ్న నాకు ఒకప్పుడు తగిలింది. నేను జందెం తీసివేయడం వెనుక కారణం జైలు కాదు. :)) జందెం తీసివేస్తే ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోవాలన్న తపన, జందెం వల్ల పక్కన ఎవరికీ రాని ఒక పవిత్రత నాకు వస్తుందంటే అప్పట్లో ఒప్పుకోలేని ఔద్ధత్యం. నాకు సమాధానం చెప్పలేకపోయినా, ఆక్షేపణ చెప్పిన వాళ్ళు మా నాన్నగారితో సహా చాలామంది. ఒకరిద్దరు మిత్రులతో సహా. వారిదెవరిదీ తప్పు లేదు. అయితే అప్పట్లో నేను చేసింది కూడా తప్పు కాదని నాకు తెలుసు.

ఇప్పుడదంతా  తల్చుకుంటే చాలా నవ్వొస్తుంది.

***********************************************

ఇంట్లో ఆడవాళ్ళను ఇంటిబయట మూలన కూర్చోబెట్టేవాళ్ళు, దానికి శాస్త్రాల్లో సమాధానాలు వెతికేవాళ్ళు, రజస్వల అయిన అమ్మాయి కరివేపాకు చెట్టు ముట్టుకుంటే ఎండిపోతుందని నమ్మేవాళ్ళు, మంగలిదగ్గరికెళితే అస్పృశ్యత పాటించేవాళ్ళు రోజూ కనబడుతూనే ఉంటారు. ఇటువంటి విలువలను మానవత్వమనే గీటురాయి మీద నిరంతరం గీస్తూ పరీక్షిస్తూ ఉండకపోతే మనిషనేవాడు మిగలడు. రాక్షసుడే మిగులుతాడు. "ఛాందసత్వం" ఆ రాక్షసత్వానికి తొలిమెట్టు. కొల్లాయి గట్టితేనేమి? - ఈ నవల బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో ఛాందసంతో కూడిన సాంప్రదాయికవిలువలసంఘర్షణను అద్భుతంగా చిత్రీకరించిన ఒక ఆధునిక కావ్యం.