Friday, August 15, 2008

దేశభక్తి అంటే?

కాలేజీ రోజుల్లో ఆగస్టు 15 ను తల్చుకోగానే, ఓ మోస్తరుగా బాడీ లో మూవ్మెంట్స్ వచ్చేవి. అంటే, రక్తం ఉప్పొంగటం, రోమాలు నిక్క బొడుచుకోవటం, కళ్ళు అరమోడ్పులవటం, అర్జెంట్ గా పాకిస్తాన్ వాళ్ళను చంపేయాలంత ఆవేశం కలగటం వగైరా...అలానే క్రికెట్ మాచులు చూసినప్పుడూనూ (ఇప్పటికీ అనుకోండి) మన దేశమే గెలిచి తీరాలనే ఓ దురాశ కలుగుతుంది. నిజానికి అదో ఆట మాత్రమే, అన్న నిజం మనకూ తెలుసు. అయితే మనం అందులో లీనమైనప్పుడు అవన్నీ కనిపించవు.

దేశభక్తి అంటే యేమిటి? ఈ ప్రశ్న మామూలుగా అయితే ఎవరికీ రాకూడదు. అయితే, దేశభక్తి కి మనం అనుకునే దానికైనా భిన్నమైన అభిప్రాయాలు ఎక్కడైనా చదివినప్పుడు, లేదా విన్నప్పుడు ఓ సారి పునరాలోచించుకోవలసి వస్తుంది.

అలాంటి ఆలోచన నాకు జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి, ఓషో, (కొద్దిగా రవీంద్ర నాథ్ ఠాగూర్) వీళ్ళ ప్రవచనాలు/ప్రసంగాలు చదివినప్పుడు, విన్నప్పుడు కలిగింది. జిడ్డు కృష్ణమూర్తి గారి కొన్ని ప్రముఖ వ్యాఖ్యలు

" Nationalism is a glorified form of tribalism "

" The flag, is nothing but a piece of loin cloth, which represents a symbol, which is of the mind. Does the love belongs to mind? "

సిద్ధాంతాల గురించి ఆయన చెప్పదల్చుకున్నది (నాకు అర్థమయినంత వరకూ) ఎటువంటి సిద్ధాంతం (idealism) అయినా సరే, మౌలికంగా, మానవుని, యే రకమైన సమస్యనూ దూరం చేయలేదు.

అలానే ఓషో అంటాడు, "దేశాలు, రాష్ట్రాలు వంటి విభజనలు మనుషుల్లో అసమానతలను పెంచడానికి తప్ప, మనిషి దుఃఖాన్ని నిరోధించటానికి యే మాత్రం ఉపయోగపడదు."

చంద్ర మండలం పై అమెరికా మొదటి సారి అడుగు పెట్టి, తమ దేశపు జెండాను ఎగురవేయటం మీద ఆయన విసురు, "ఆ జెండాపై రెట్ట వేయటానికి ఓ పక్షి కూడా లభ్యం కాని ప్రదేశం చంద్ర మండలం. అక్కడ జెండా ఎగురవెయ్యటం ఎంత మూర్ఖత్వం?"

దేశ భక్తి అంటే, ఇతర దేశాలను విమర్శిచటమా, లేదూ జపాన్, కొరియా లాంటి దేశాలను అనుకరించటమా (దీనికి స్పూర్తి పొందటం అని అందంగా కవర్ చేస్కోవచ్చుననుకోండి) ?

ఈ ఇద్దరి రచనలు బాగా చదివిన తర్వాత, నాకు ఎప్పుడూ ఉదయించే ప్రశ్న, అది ఎలాంటిదైనా అవనివ్వండి (దేశ భక్తి లాంటి ఉన్నతమైన సిద్ధాంతం ముదలుకుని, నాజీఇజం లాంటి చెత్త సిద్ధాంతం వరకు) సిద్ధాంతం గొప్పదా? మనిషి గొప్ప వాడా? సాటి మనిషిపై (ఆ మాటకొస్తే, సాటి జీవం పై, ఆఖరుకు చెట్లు పుట్టలపై) ఉన్న ప్రేమ (ఫీలింగ్) గొప్పదా?

మనిషి ప్రస్థానం ఎటువైపు సాగుతోంది??

Thursday, August 14, 2008

కమ్మదనం, తెలుగుదనాల బాల్యం!

"మావయ్యా, ఎత్తుకో మావయ్యా!"
"ఎందుకురా? పెద్దోడయినావు కదరా, నడవాల మరి."
"కాళ్ళు కాలుతున్నాయి మామయ్యా!"

బయట పిండారబోసినట్టు వెన్నెల. నింగిని మిడిసిపడుతున్న రాతిరి రేడు. భోజనాలకు ముందు, నన్నెత్తుకుని కాస్సేపలా తిప్పడానికి వచ్చాడు(ట) మా మామయ్య. అప్పుడు నా వయస్సు ఓ నాలుగేళ్ళు ఉంటుందేమో?

"చందమామ మనతో పాటే వస్తున్నాడు. ఎందుకు?"
"చందమామకు నువ్వంటే ఇష్టం రా అందుకు."

ఇంకా ఏ జవాబు లేని ప్రశ్నలు అడి(గుంటానో)గానో ఏమో, మా మామయ్య దుకాణం దగ్గర చాక్లెట్టు కొనడానికి ఆగాడు(ట).

"ఏం కావాలిరా?"
"నాకు చాక్లెటొద్దు.ఆ కనబడే పచ్చ రంగు ఇల్లు కావాలి."
మా మామయ్య నవ్వుకుని," పెద్దయ్యాక కొందాం లేరా" అన్నాడు(ట).
"ఇప్పుడే కావల్ల"
"****" మామయ్యకు చుక్కలు కనిపించుంటాయ్.

ఇవి మా మామయ్య ఙ్ఞాపకాలు. ఎప్పుడు మా ఇంట పండుగో, పబ్బమో జరిగి, నలుగురూ చేరిన వేళ, ఆయన మాతో తన ఙ్ఞాపకాలను పంచుకుని మురిసి పోవడం పరిపాటి. నాకు ఆ చందమామ, ఆకుపచ్చ ఇంటి సంగతి మాత్రం లీలగా ఙ్ఞాపకం.

*****************

ఆ ఆకుపచ్చ ఇంటాయన బసయ్య మా వూళ్ళో గొప్ప షాహుకారు.ఓ చిన్న హోటల్ నడుపుకుంటున్నమా నాన్నను "స్వామీ" అంటూ, ఎంతో ఆప్యాయంగా పలుకరించే వాడు. ఆయన కొడుకు కొన్నేళ్ళ క్రితం హైదరాబాదులో బిర్లా గుడి దగ్గర కనిపించేడు.చాలా సంతోషపడిపొయేడు.

******************

నాకు చిన్నప్పుడు పెరుగు, ఆవకాయ అంటే ప్రాణం. అదీ మా ఇంట్లో ఓ ప్రత్యేకమైన తట్ట (పళ్ళెం) ఉండేదిట, మధ్యలో ఓ ప్రత్యేకమైన డిజయిను తో. అందులోనే తినాలి. ఇక మా ఇంట బంధువుల పిల్లలు (మా ఇద్దరు పిన్నమ్మలు, మామయ్యల కొడుకులు, కూతుళ్ళు)వస్తే మాత్రం, పండగే (ఇప్పటికీ). చింత చివురు పప్పుతో మా అమ్మ అందరికీ ముద్దలు కలిపి పెట్టేది.

మా ఇంట్లో ఓ తెల్ల ఏనుగు చెక్కబొమ్మ ఉండేది, నాకు ఊహ తెలిసినప్పటి నుండి. ఆ బొమ్మ, మా నాన్నకు తన బాల్యంలో ఎవరో కొనిపెట్టేరుట. ఆ బొమ్మకు చక్రాలు పెట్టుకొందుకు రెండు కన్నాలు, కాళ్ల కింద. నేను 4 వ తరగతి చదువుతున్నప్పుడనుకుంటా, ఆ బొమ్మను మరింత అందంగా మార్చాలని, ఎర్ర రంగు బాల్ పాయింట్ పెన్ను నుంచీ ఇంకు వూదేసుకు తీసి ఆ ఏనుగు కళ్ళకు, నీలి రంగు (బాల్ పాయింట్ ఇంకు) దాని తోకకు పూసేను. ఆ మరకలతోటి చాలాకాలం ఉన్నదది.ఈ మధ్యనో ఇల్లు మారేటప్పుడు పోయింది.

తెలుపు రంగు మీద ఇష్టం ఇప్పటికీ అంతర్గతంగా ఉందేమో మరి, ఇడ్డెన్లన్నా,పూత రేకులన్నా, కోవా బిళ్ళలన్నా,గడ్ద పెరుగన్నా ఇప్పటికీ ప్రాణం (కక్కుర్తి, సరిగ్గా చెప్పాలంటే).

********************

బడిలో వేశారుట నన్ను, పారిపోకుండా పట్టుకోడానికి ఓ ఇద్దరు ధృఢ కాయుల సహాయంతో. అదీ సంస్కృతం బడిలో. పెద్ద గంట కొట్టాక ఇంటికి రా. ఒకటి, రెండు, ఇలా చిన్న గంటలు వినబడితే రాగాకు అని చెప్పి పంపేరు(ట). ఓ రెండు గంటల తర్వాత ఇంట్లో ప్రత్యక్షం అయిన నన్ను అడిగారుట, "ఏరా, ఇంత తొందరగా వచ్చావు?" అని. "ఆ దరిద్రుడు, ఎంతకీ పెద్దగంట కొట్టటం లేదమ్మా, ఏం చేయను?" ఇదీ సమాధానం.

********************

మాది కరువు ప్రాంతం కదా, వర్షాలు తక్కువ. నాకేమో చిన్నప్పుడు, నీళ్ళంటే తెగ ఇష్టం. ఓ సారి, సాయంత్రం, కొళాయిలో నీళ్ళు వచ్చేప్పుడు (స్కూలు వదిలే టైము), వెళ్ళి, ఆ కొళాయి కింద కూర్చున్నానుట.అలా ఓ గంట సేపు నానిన తర్వాత ఎవరో ఇంటికి వచ్చి చెప్పేరు, చేసిన ఘన కార్యం గురించి. 5 వ తరగతిలో ఇంకో ఘన కార్యం. మా వూరి కెనాల్ (తుంగ భద్ర డాము నుండీ, మా వూరికి కాలువ నీళ్ళు వస్తాయి)లో ఈత నేర్చుకుందుకు ఇంట్లో చెప్పకుండా వెళ్ళి, నేనూ, నా మిత్రుడూ, చివరకు దొరికి పోయి తన్నులు తిన్నాము.

********************

తెలుగు అంటే, నాకు చందమామ గుర్తొస్తుంది.మొదటి సారి, 1978 లో అనుకుంటా. "భల్లూక మాంత్రికుడు" అనే ఓ సీరియల్ వచ్చేది. ఓ చందమామ పుస్తకం లో సీరియల్ మధ్యలో భాగం (అర్థం కాకపోయినా) చదివి , చివర్లో "ఇంకా ఉంది" అన్నది చూసి, ఆ "ఇంకా" ఎక్కడ ఉంది అని, అందరినీ అడిగినది ఇప్పటికీ గుర్తు. కొన్నేళ్ళ తర్వాత మా ఇంట "బాల జ్యోతి", "ఆంధ్ర జ్యోతి" పత్రికలు తెప్పించేది అమ్మ. ఆంధ్ర జ్యోతి లో "మధూలిక", "చంటబ్బాయ్", "అభిలాష" సీరియల్స్ వచ్చేవి. బొమ్మలు చూడ్డం వరకే నా పని. మొట్టమొదటి సారి చదివిన సీరియల్, "రెండు రెళ్ళు ఆరు", మల్లాది సీరియల్. వారం వారం కాచుకుని చదవడం - ఓహ్!

*********************

మా సీమలో గోంగూర, తేగలు, జున్ను, కాజాలు, పూత రేకులు...ఇలా తెలుగు తనానికి ఆనవాళ్ళుగా చెప్పుకునే అనేకం చిన్నప్పుడు నేను ఎరుగను. మా ఇంట కూడా వాటికి అంత ప్రాచుర్యం లేదు. నాకు ఇష్టమైన తిండి, ’ఉగ్గాని ’. ఇది సర్కారు, తెలంగాణా వాళ్ళకు తెలియదనుకుంటాను. రాయల సీమలోనూ, అనంతపురం, కర్నూలు జిల్లాల్లోనే దీని పేరు తెలుసనుకుంటా.

ఉగ్గాని అంటే, బొరుగులు (మరమరాలు) నీటిలో నానబెట్టి, తర్వాతి రోజు మసాలా,ఉల్లిపాయలతో, కలపి తిరుగుమోత బెట్టటం. దీనికి వ్యంజనం గా మిరప కాయ బజ్జీలు. దీని రుచి....ఎంత చెప్పినా తక్కువే.

*********************

6 వ తరగతిలో మా కొత్త తెలుగు టీచరు పాఠం చెబుతున్నారు. కాకతీయుల ఆస్థాన కవి విద్యానాథుడి గురించిన పాఠం అది. చెబుతూ ఆగి, మన తరగతిలోనూ విద్యానాథుడు ఒకడున్నాడని విన్నాను ఎవరతను అని అడిగేరు. (నా పేరు, విద్యానాథ రవి). నేను లేచి నిలబడ్డాను. ఓ పద్యం చెప్పమందావిడ. చెప్పేను. మెచ్చుకుంది. అప్పటి నుండీ, 10 వ తరగతి వరకూ, ఆవిడే మా టీచరు,అప్రతిహతంగా తెలుగులో నాకే మొదటి మార్కులు. 10 వ తరగతిలో 89 మార్కులు, తెలుగులో. అప్పట్లో అది చాలా ఆశ్చర్యకరమైన సంగతి. అయితే, మా తెలుగు టీచరు మాత్రం కాస్త బాధపడ్డది. ఆ మార్కులు తక్కువని. (నా మీద అంత నమ్మకం ఆవిడకు).

ఆ తర్వాత నా పేరు నోరు తిరగని వ్యక్తులకు చిత్ర హింసలకు గురవడంతో, కుదించాల్సొచ్చింది.

*********************

ఇప్పుడు బాలజ్యొతీ లేదు,
మా అమ్మ గారు స్వర్గస్తులయేరు,
బాల్యం ముగిసింది,
మా వూరి చెరువు ఎండిపోయింది,
ఆవకాయ తో కూడిన పెరుగన్నం ఖరీదు దాదాపు 25 రుపాయలు నగరంలో,
తెలుగుదనపు ఙ్ఞాపకాలు మాత్రం మిగిలేయ్.

" कालॊह्ययं निरवधि॒ः विपुलाच पृथ्वी ! "