తీరం లేని సముద్రప్రయాణం

గు - అనే అక్షరం అంధకారాన్ని,
రు - తన్నిరోధకత్వాన్ని వెరసి గురు అన్న శబ్దం అంధకార నిరోధకత్వాన్ని సూచిస్తుందట. భారతదేశ చారిత్రక యవనిక పైన అనేక మంది గురువులు మనకు కనిపిస్తారు. వీరు మానవాళికి వారి ప్రబోధాల ద్వారా, జ్ఞానం పంచటం ద్వారా దిశానిర్దేశం, మార్గనిర్దేశకత్వం చేశారు.

నూటికో కోటికో గురువులు కాని గురువులు పుడుతుంటారు. వీరు గురువులని ఒప్పుకోరు.

నువ్వో చీకటిగదిలో కూర్చున్నావు. గది తలుపు ఫలానా దిశలో ఉందని ఒకరు నీకు చెబుతారు. అంతే. ఆతడి పని ముగిసింది. ఇకపై కూర్చున్నచోటునుండీ లేవవలసినది నీవు. నడవవలసినది నీవు. నడవటంలో ఒడిదుడుకులను అనుభవించేది నీవు. ద్వారాన్ని చేరేది, బయటకు అడుగుపెట్టేది అన్నీ నీవే. ఇదెలా అంటే - ఊరిబయట కూడలి వద్ద ఒకడు "సానెన్" ఊరికి దారెటు అనడిగాడు. ఇంకొకడు, "ఇదిగో ఇలా" అని చెప్పాడు. ఆ మాత్రం దానికి, మొదటివ్యక్తి, "ఆహా, నువ్వు నా గురువువి. నీకిదే పూలమాల" అంటూ అనడం హాస్యాస్పదం. గురువు అన్న పదానికి సంప్రదాయ నిర్వచనం చెప్పుకోవడం చిన్నపిల్లల వ్యవహారం.

అంటూ తేల్చేస్తారు.

ఒకానొక జెన్ సూత్రం ప్రకారం గురువంటే, "హృదయానికి దర్పణం". ఈ రకమైన గురువు దిశానిర్దేశాలవీ చేయడు. నిన్ను నీకు ఉన్నదున్నట్లుగా పరిచయం చేస్తాడు. జిడ్డు కృష్ణమూర్తి కూడా ఆ కోవకు చెందిన గురువు కాని గురువు. జిడ్డు కృష్ణమూర్తి పుస్తకం చదవడమంటే, మనలను మనం చదవటం. లేదా, మన హృదయాన్ని అద్దంలో చూసుకోవడం. అంతే.

అయితే అది అత్యంత ప్రమాదకరం. నిజమైన గురువు కొత్తగా ఏదీ నేర్పడు. పైగా నేర్చుకున్న విషయాన్ని ప్రశ్నిస్తాడు. (Unlearning) జిడ్డు కృష్ణమూర్తి పుస్తకాలను ఆస్తికుడు చదివితే నాస్తికత్వం, నాస్తికుడు చదివితే హేతువాదం, హేతువాది చదివితే, హేతువాదానికి ఓ మెట్టుపైనున్న ఓ సుప్రాలాజిక్, సంప్రదాయవాది చదివితే ఆధునికత, ఆధునికుడు చదివితే ఆధునికత లోని లోటుపాట్లూ..ఇలా వేటికవి భిన్నధృవాలుగా కనిపిస్తాయి. ఈ ద్వైధీభావాలు చదివే వారివే తప్ప కృష్ణమూర్తివి కాదు. కృష్ణమూర్తి ఏ వాదీ కాడు. ఏ విభజనకూ అందడు.

ధ్యానం అంటే - ఒకానొక ఏకాంతప్రదేశంలో అన్ని మానసిక వ్యాపారాలను బహిష్కరించి, ఏకాగ్రంగా ఒక విషయంపై దృష్టినిలుపటం కాదు. మనిషి మెదడులో నిరంతరాయంగా జరుగుతున్న ఆలోచనావ్యాపారాలను, నిరుద్దేశ్యపూర్వకంగా, (passive observation) ఎఱుకతో గమనించటం మాత్రమే అని కృష్ణమూర్తి చెబుతారు. ఈ ధ్యానం ఎప్పుడైనా, ఎక్కడైనా, చివరికి రోడ్డు మీదైనా జరుగవచ్చు. ప్రపంచంలో ప్రతివ్యక్తి, ఇతరుల సహాయం లేకుండా, తనకు తానుగా మాత్రమే నేర్వదగిన, నేర్చుకోవలసిన ఏకైక విద్య ధ్యానం మాత్రమేనని అంటారు కృష్ణాజీ.

కృష్ణమూర్తి పుస్తకాలను అత్యంత ఆసక్తితో కొన్నిసార్లు చదువుతున్నప్పుడు ఈ ధ్యానం అనుభవానికి రావడం నాకు స్వయంగా తటస్థించింది. అదొక సౌందర్య స్థితి. నీనుంచీ నీవు దూరంగా జరిగి, నిన్ను నువ్వే గమనించడం. ఇటువంటి ధ్యానపూర్వక అనుభవాలు మనందరికీ కలుగుతుంటాయి. భగవంతుని ధ్యానించేప్పుడు, ఏకాంతంలో ఓ ప్రభాత కుసుమాన్ని చూసినప్పుడో, ఓ అనిర్వచనీయమైన సూర్యాస్తమయాన్ని గమనించినప్పుడో, ఓ క్షణం కోల్పోయి, మారుగా చెప్పలేని సౌందర్యానుభూతిని సొంతం చేసుకుంటాం మనం.

సత్యం అన్నది ఏ రకమైన పదజాలానికి లొంగనిది. దానిభాష మౌనం. దాని అస్తిత్వం శూన్యం. నిర్వాణం పొందిన వ్యక్తి మానసిక వ్యాపారెలెలా ఉంటాయి? ఆ వ్యక్తి చూడగలిగే సత్యం ఏమిటి? ఈ విషయాలను ఏ జ్ఞానీ ఇదివరకు చెప్పలేదు. ఒకవేళ చెప్పినా అది సాధారణ ప్రజలస్థాయికి అందనిది. అలాంటి ఓ ప్రయత్నం కృష్ణమూర్తి చేశారు. (ఎంతో సంకోచంతోనే). Krishnamurti's Notebook అన్న పుస్తకం ఓ అద్భుతం. అయితే ఇది "చదివే" పుస్తకం కాదు. అలా చదివితే బోరుకొట్టటం సహజం. ఇదొక ధ్యానం. ఈ పుస్తకం చదవటం ద్వారా ఎవరైనా ఏదైనా ఆశించే ప్రయత్నం చేస్తే, వారు ఈ పుస్తకాన్ని చదవకపోవటమే మంచిది.

ఆ పుస్తకం అలా ఉంచితే, సాధారణంగా, జీవితంలో ఎదురయ్యే సంఘటనలూ, కృష్ణమూర్తి ఎందరినో కలుసుకుని జరిపిన చర్చలు, ధనం, సౌందర్యం, జీవితం, పిల్లలు, సంసారం, మతం, ఇలా అనేక విషయాలపై వ్రాసిన పుస్తకాలు "Commentaries on Living". పేరిట మూడుభాగాలుగా వచ్చాయి. అనిర్వచనీయమైన సౌందర్యం తొణికిసలాడుతుంది ఈ రచనల్లో.

కృష్ణమూర్తి పుస్తకాలు చదవటమంటే, తీరంలేని సముద్రంలో ప్రయాణానికి ఒడిగట్టటమే. ఇందులో ప్రయాణం మాత్రమే ఉంటుంది. గమ్యం ఉండదు. ప్రయాణంలో జరిగే రసస్వాదన గమ్యాన్ని మరిపింపజేస్తుంది. ఇది నిజం.

వైశాఖమాసంలో ఎందరో కళాకారులు, మహా తాత్వికులు జన్మించారు.

కృష్ణమూర్తి ఓ తాత్వికుడు.
కృష్ణమూర్తి ఓ కళాకారుడు.
కృష్ణమూర్తి ఓ కళాకారుడైన తాత్వికుడు. ఊహూ...

కృష్ణమూర్తి ఎవరూ కాదు. కృష్ణమూర్తి కృష్ణమూర్తే.

(మే పదవతేదీ కృష్ణమూర్తి జయంతి. ఈ వ్యాసం వ్రాయటం ఇన్ని రోజులకు కుదిరింది.)