కాళిదాసు శబ్దాలంకార చమత్కృతి!

ఉపమా కాళిదాసు, ఉత్ప్రేఖ్య కాళిదాసుల గురించి ఇదివరకు (కొన్ని నెలల క్రితం) రెండు మూడు టపాలు వచ్చాయి. ఇప్పుడు కాళిదాసు శబ్దాలంకార చమత్కృతి చూద్దాం.

యావత్తోయధరా ధరాధర ధరా ధారాధర శ్రీధరా
యావచ్చారు చచారు చారు చమరం చామీకరం చామరమ్
యావద్రావణ రామ రామ రమణం రామాయణం శ్రూయతే
తావత్తే భువి భోగ భోగ భువనం భోగాయ భూయాద్విభో

ఈ పద్యం లోని శబ్ద చమత్కారం ఎంత అందంగా ఉందో గమనించండి. ఇలా ఒకే రకంగా ధ్వనించే శబ్దాల ను ఆవృత్తిలో ప్రయోగించడమే యమకాలంకారం లేదా వృత్త్యనుప్రాస అంటారు(ట).

ఈ పద్యానికి అర్థం ఇది.(తప్పులుంటే నిర్మొహమాటంగా సరిదిద్దగలరు)

విభో : ఓ రాజా,తోయధరాః : మేఘాలు,ధరా : భూమి,ధరాధరః : పర్వతాలు,ధారాధరః : భూమిని మోస్తున్న ,శ్రీధరా: ఆది శేషుడు,యావత్ : ఎంతవరకు ఉంటాయో,చారు : అందమైన,చచారు : సంచరించడం అనే స్వభావం ఉన్న,చమరం : చామరీ మృగాలు,చామీకరం చ: సువర్ణ గిరి (మేరు పర్వతము),అమరం : జీవించి, యావత్ : ఎంతవరకు ఉంటాయో,రావణ రామ రామ రమణం : రావణుడు, రాముడు (వంటి పాత్రలతో) వీనులకింపైన,రామాయణం శ్రూయతే : రామాయణం వినబడుతుందో,తావత్ : అంతవరకు,భోగ భోగ భువనం : సకల భొగాలకు నిలయమైన,భువి : పృథ్వి,తే భోగాయ : నీ భోగాల కోసంభూయాత్ : ఉండు గాక!

పై శ్లోకం కాళిదాసు చెప్పిన చాటువు (ట).

ఈ అలంకారం హిందూ స్తోత్రాల్లో కూడా చాలా చోట్ల కనబడుతుంది. నాకు చప్పున స్ఫురించిన ఓ (శివతాండవ) స్తోత్రం లోని శ్లోకం ఇది.

జయత్వదభ్ర విభ్రమ భ్రమద్భుజంగమశ్వసత్
ద్వినిర్గమ క్రమ స్ఫురత్కరాళ ఫాల హవ్యవాట్
ధిమిద్ధిమిద్ధిమి ధ్వనన్ మృదంగ తుంగ మంగళ
ధ్వని క్రమ ప్రవర్తిత ప్రచండ తాండవ శ్శివః

పై స్తోత్రం లో ఇంకో విశేషం (నాకు కనిపించినది) ఏమంటే, సంస్కృతంలో ధాతువు (క్రియా వాచకం) తో ఆరంభించడం గొప్ప వ్యాకరణ పాండిత్యానికి ఋజువు(ట). పై పద్యం "జయతు" తో ఆరంభించడం లో అది కనిపిస్తుంది.

- ఈ టపా రాసేప్పుడు దీనితో పాటుగా ఇంకో టపా రాద్దామని బయలు దేరి, తొందరలో ఈ శబ్దాలంకారాన్ని రూపకం (యమకం అని ఉండాలి) అని చెప్పడం జరిగింది. ఇది చాలా అల్పమైన తప్పిదం. తర్వాత చాలా సిగ్గేసింది. సవరించిన కొత్తపాళీ, చంద్రమోహన్ గార్లకు కృతఙ్ఞతలు.

ఒక(ప్పటి) ఊపున్న పాట !!

ఈ మధ్య ఆఫీసులో పనెక్కువై, యాహూ పాత మెయిలు చూస్తుంటే, నా మొట్టమొదటి ప్రచురణ కనబడింది. అది చూస్తూనే గుండేలో మరీ కోటి కాకపోయినా, ఓ వెయ్యి వీణలు మోగాయ్. ఇక భరించలేక ఇక్కడ పెడుతున్నాను. అదో పేరడీ పాట.

మృదులాంత్రం (జావా) ఊపులో ఉన్నప్పుడు ౨౦౦౦ లో, మృదులాంత్రం లో అడుగుపెట్టిన, అడుగుపెట్టదలుచుకున్న, ఔత్సాహికులు, పాడుకోదగిన ఊపున్న పాట అది.

అనగనగా ఓ యూఎస్ వుంది
యూఎస్ లోనే ఐటి వుంది
ఐటి వెనకే డాలర్ వుంది
డాలర్ జనులను కదిలించింది
కదిలే జనతా పరుగెత్తింది
పరుగే ప్రైవేట్ కోర్సయ్యింది
ప్రైవేట్ కోర్సే చెసిన జనులా
హెచ్1 వేట మొదలయ్యింది

బాడీషాపర్ నువ్వే కావాలి
నా బాడీషాపర్ నవ్వే కావాలి.
డాలర్ల పంటే పండాలి
యూఎస్ డాలర్ల మోతే మోగాలి.

సాఫ్ట్వేర్ కొమ్మలలోనా ఒ జావా, ఖవ్వాలి పాడి కచ్చ్చేరిచేసే వెళల్లో,
సర్వర్ గుమ్మంలోనా సరదాగా ఒక సర్వ్లెట్ రాసి,హోస్టింగు చేసే వేళల్లో,
కేరింతలే ఏ దిక్కున చూస్తున్నా, కవ్వింతగా

ఆఆ ఆ ఆఅ ఆఆ ఆఆఅ....ఆఆఆఆఆ ఆ

నీ చెలిమే చిటికేసి, నను పిలిచే నీకేసి
నువు ప్రాసెస్ చేసే ,హెచ్1 కోసం నేనొచ్చేసా, పరుగులుతీసి !! (బాడీషాపర్ నువ్వే..)

సిలికాన్ వేలీ చుట్టు , తిరగాలి అనుకుంటూ వూహవూరేగే వెన్నెల దారుల్లో,
నేనున్నా రమ్మంటూ, ఒ ఎంప్లాయర్, గాలాన్నే వేసే వేళల్లో,

నూరేళ్ళకీ సరిపోయె డాలర్స్నీ పండించగా,
ఆ తలపులు చిగురించి , మనసులు కదిలించీ
మరింత మంది సాఫ్ట్వేర్ జనులను యూఎస్ వైపుకు లాగేవేళ,
బాడీషాపర్ నువ్వే కావాలినా బాడీషాపర్ నవ్వే కావాలి...

అనగనగా...

********************************

అప్పుట్లో నేనూ యూఎస్ కోసమ్ ఎగబడ్డాను. అయితే, నా పేపర్స్ రాగానే, అక్కడ యూఎస్ లో భవానాలు కూలాయి.
సరే, కేవలం పేపర్స్ వస్తేనే ఇంత జరిగితే, అక్కడికి వెళితే ఏం జరుగుతుందో అని, లోకకల్యాణార్థం విరమించుకున్నా.

*******************************

ఆ పై పేరడీ అప్పట్లో indiainfo.com అన్న తెలుగు వెబ్ సైట్ లో ప్రచురించబడింది.

Hello Mr.Ravi,We are delighted by your parody song of Nuvve Kavali. And, as you suggested,we put it on the net.http://telugu.indiainfo.com/cinema/slideshow/index.html. Read this andenjoy. Keep sending funny things.All the best,Regards,Yours sincerely,JalapathyTeam memberhttp://telugu.indiainfo.com

(ఇది నా 50 వ టపా. రాయడమే గొప్ప అనుకునే నాకు ఇంత ప్రోత్సాహించీ, ఇన్ని టపాలు రాయించిన బ్లాగ్మిత్రులకు వేల వేల కృతఙ్ఞతలు).